અનરણ્યસ્ તુ પુત્રો ઽભૂદ્ વિશ્રુતઃ સર્વકર્મણઃ અનરણ્યસુતો નિઘ્નો નિઘ્નતો દ્વૌ બભૂવતુઃ
સર્વકર્મના પુત્ર અનરણ્ય હતા, જે ખૂબ પ્રસિદ્ધ હતા; અનરણ્યના પુત્ર નિઘ્ન હતા અને નિઘ્નના બે પુત્રો થયા.
અનમિત્રો રઘુશ્ ચૈવ પાર્થિવર્ષભસત્તમૌ અનમિત્રસુતો રાજા વિદ્વાન્ દુલિદુહો ઽભવત્
નિઘ્નના પુત્ર અનમિત્ર અને રઘુ, બંને રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ હતા; અનમિત્રના પુત્ર વિદ્વાન રાજા દિલીપ થયા.
દિલીપસ્ તનયસ્ તસ્ય રામસ્ય પ્રપિતામહઃ દીર્ઘબાહુર્ દિલીપસ્ય રઘુર્ નામ્ના સુતો ઽભવત્
દિલીપના પુત્ર, જે રામના પરદાદા હતા, તેમના દીકરા દીર્ઘબાહુ રઘુ હતા.
અયોધ્યાયાં મહારાજો યઃ પુરાસીન્ મહાબલઃ અજસ્ તુ રાઘવો જજ્ઞે તથા દશરથો ઽપ્ય્ અજાત્
અયોધ્યામાં, પૂર્વે મહાન બળવાન રાજા અજ હતા, જે રાઘવ વંશના હતા; અજથી દશરથ જન્મ્યા.
રામો દશરથાજ્ જજ્ઞે ધર્માત્મા સુમહાયશાઃ રામસ્ય તનયો જજ્ઞે કુશ ઇત્ય્ અભિસંજ્ઞિતઃ
દશરથથી ધર્મનિષ્ઠ અને અત્યંત પ્રસિદ્ધ રામ જન્મ્યા; રામના પુત્ર કુશ તરીકે ઓળખાતા.
અતિથિસ્ તુ કુશાજ્ જજ્ઞે ધર્માત્મા સુમહાયશાઃ અતિથેસ્ ત્વ્ અભવત્ પુત્રો નિષધો નામ વીર્યવાન્
કુશથી આતિથિ નામના પુત્ર જન્મ્યા, જે ધર્મનિષ્ઠ અને પ્રસિદ્ધ હતા; આતિથિના પુત્ર વીર્યવાન નિષધ હતા.
નિષધસ્ય નલઃ પુત્રો નભઃ પુત્રો નલસ્ય ચ નભસ્ય પુણ્ડરીકસ્ તુ ક્ષેમધન્વા તતઃ સ્મૃતઃ
નિષધના પુત્ર નલ હતા, નલના પુત્ર નભ હતા; નભથી પુંડરીક અને પુંડરીકથી ક્ષેમધન્વા તરીકે ઓળખાતા પુત્ર થયા.
ક્ષેમધન્વસુતસ્ ત્વ્ આસીદ્ દેવાનીકઃ પ્રતાપવાન્ આસીદ્ અહીનગુર્ નામ દેવાનીકાત્મજઃ પ્રભુઃ
ક્ષેમધન્વાના પુત્ર પ્રભાવશાળી દેવાનિક હતા; દેવાનિકથી અહીનાગ નામના પ્રભુ પુત્ર થયા.
અહીનગોસ્ તુ દાયાદઃ સુધન્વા નામ પાર્થિવઃ સુધન્વનઃ સુતશ્ ચાપિ તતો જજ્ઞે શલો નૃપઃ
અહીનાગના વારસદાર સુધન્વા નામના રાજા હતા; સુધન્વાથી રાજા શલ જન્મ્યા.
ઉક્યો નામ સ ધર્માત્મા શલપુત્રો બભૂવ હ વજ્રનાભઃ સુતસ્ તસ્ય નલસ્ તસ્ય મહાત્મનઃ
શલના પુત્ર ધર્મનિષ્ઠ ઉક્ય હતા; તેમના પુત્ર વજ્રનાભ અને વજ્રનાભના પુત્ર મહાત્મા નલ હતા.
નલૌ દ્વાવ્ એવ વિખ્યાતૌ પુરાણે મુનિસત્તમાઃ વીરસેનાત્મજશ્ ચૈવ યશ્ ચેક્ષ્વાકુકુલોદ્વહઃ
પુરૂષોત્તમ મુનિઓ, પુરાણોમાં બે નલ પ્રસિદ્ધ છે: એક વીરસેનાનો પુત્ર અને બીજો ઇક્ષ્વાકુ કુળના મહાન વંશજ.
ઇક્ષ્વાકુવંશપ્રભવાઃ પ્રાધાન્યેન પ્રકીર્તિતાઃ એતે વિવસ્વતો વંશે રાજાનો ભૂરિતેજસઃ
આ રાજાઓ, મુખ્યત્વે ઇક્ષ્વાકુ વંશમાં જન્મેલા, વિવસ્વાનના તેજસ્વી વંશમાં મુખ્ય ગણાય છે.
પઠન્ સમ્યગ્ ઇમાં સૃષ્ટિમ્ આદિત્યસ્ય વિવસ્વતઃ શ્રાદ્ધદેવસ્ય દેવસ્ય પ્રજાનાં પુષ્ટિદસ્ય ચ પ્રજાવાન્ એતિ સાયુજ્યમ્ આદિત્યસ્ય વિવસ્વતઃ
જે કોઈ વિવસ્વાન, એટલે કે સૂર્યદેવની આ સર્જનકથા યોગ્ય રીતે વાંચે છે, તે શ્રાદ્ધદેવ અને સર્વજીવોને પોષણ આપનારા દેવ સાથે એકરૂપતા પામે છે અને સંતાનવંત બને છે.
પિતા સોમસ્ય ભો વિપ્રા જજ્ઞે ઽત્રિર્ ભગવાન્ ઋષિઃ બ્રહ્મણો માનસાત્ પૂર્વં પ્રજાસર્ગં વિધિત્સતઃ
હે વિદ્વાનો, સોમના પિતા મહાન ઋષિ અત્રિ હતા, જે બ્રહ્માજીના મનથી પ્રથમ જન્મ્યા, જ્યારે તેમણે પ્રજાઓની સર્જના કરવાનો વિચાર કર્યો.
અનુત્તરં નામ તપો યેન તપ્તં હિ તત્ પુરા ત્રીણિ વર્ષસહસ્રાણિ દિવ્યાનીતિ હિ નઃ શ્રુતમ્
પ્રાચીન સમયમાં, તેમણે અનુત્તર નામનું સર્વોચ્ચ તપ કર્યું હતું, જે ત્રણ હજાર દૈવી વર્ષો સુધી ચાલ્યું હતું, એવું આપણે સાંભળ્યું છે.
ઊર્ધ્વમ્ આચક્રમે તસ્ય રેતઃ સોમત્વમ્ ઈયિવત્ નેત્રાભ્યાં વારિ સુસ્રાવ દશધા દ્યોતયન્ દિશઃ
તેમના શરીરથી વીજ ઊપર ચડીને ચંદ્રરૂપે પ્રગટ થયું અને તેમની આંખોમાંથી પાણીના દસ ધારા વહેવા લાગી, જે દિશાઓને પ્રકાશિત કરતી હતી.
તં ગર્ભં વિધિનાદિષ્ટા દશ દેવ્યો દધુસ્ તતઃ સમેત્ય ધારયામ્ આસુર્ ન ચ તાઃ સમશક્નુવન્
પછી વિધિના આદેશથી દસ દેવીઓએ એકસાથે એ ગર્ભને ધારણ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ તે બધીએ મળીને પણ તેને ધારણ કરી શક્યા નહીં.
યદા ન ધારણે શક્તાસ્ તસ્ય ગર્ભસ્ય તા દિશઃ તતસ્ તાભિઃ સ ત્યક્તસ્ તુ નિપપાત વસુંધરામ્
જ્યારે એ દેવીઓ એ ગર્ભને ધારણ કરવામાં અસમર્થ રહી, ત્યારે તેમણે એ ગર્ભ છોડ્યો અને તે ચારે દિશામાં પૃથ્વી પર પડી ગયો.
પતિતં સોમમ્ આલોક્ય બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ રથમ્ આરોપયામ્ આસ લોકાનાં હિતકામ્યયા
ચંદ્રને પૃથ્વી પર પડેલો જોઈને, બ્રહ્માજીએ, સર્વલોકોના પિતામહે, સર્વજનોના કલ્યાણ માટે તેને રથ પર બેસાડ્યો.
તસ્મિન્ નિપતિતે દેવાઃ પુત્રે ઽત્રેઃ પરમાત્મનિ તુષ્ટુવુર્ બ્રહ્મણઃ પુત્રાસ્ તથાન્યે મુનિસત્તમાઃ
જ્યારે તે પડી ગયો, ત્યારે દેવતાઓ, બ્રહ્માના પુત્રો અને અન્ય મહાન ઋષિઓએ અત્રિના પુત્ર, પરમાત્માનું સ્તુતિથી ગાન કર્યું.
તસ્ય સંસ્તૂયમાનસ્ય તેજઃ સોમસ્ય ભાસ્વતઃ આપ્યાયનાય લોકાનાં ભાવયામ્ આસ સર્વતઃ
જ્યારે સૌએ તેની સ્તુતિ કરી, ત્યારે તેજસ્વી ચંદ્રનું તેજ સર્વ દિશાઓમાં જગતને પોષણ આપતું રહ્યું.
સ તેન રથમુખ્યેન સાગરાન્તાં વસુંધરામ્ ત્રિઃસપ્તકૃત્વો ઽતિયશાશ્ ચકારાભિપ્રદક્ષિણામ્
તે શ્રેષ્ઠ રથ પર ચઢીને, ચંદ્રે સાગરથી ઘેરાયેલી પૃથ્વીનું એકત્રીસ વાર શુભ પ્રદક્ષિણ કર્યું.
તસ્ય યચ્ ચરિતં તેજઃ પૃથિવીમ્ અન્વપદ્યત ઓષધ્યસ્ તાઃ સમુદ્ભૂતા યાભિઃ સંધાર્યતે જગત્
ચંદ્રે જે તેજ પ્રગટાવ્યું, તે પૃથ્વીમાં પ્રવેશ્યું અને ત્યાંથી વિવિધ ઔષધિઓ ઉગીને, જેના દ્વારા આખું જગત ટક્યું છે.
સ લબ્ધતેજા ભગવાન્ સંસ્તવૈશ્ ચ સ્વકર્મભિઃ તપસ્ તેપે મહાભાગઃ પદ્માનાં દર્શનાય સઃ
પછી, પોતાનું તેજ પાછું મેળવી, સ્તુતિ અને પોતાના કર્મોથી, એ મહાભાગ્યવાને કમળોની દૃષ્ટિ માટે તપ કર્યું.
તતસ્ તસ્મૈ દદૌ રાજ્યં બ્રહ્મા બ્રહ્મવિદાં વરઃ બીજૌષધીનાં વિપ્રાણામ્ અપાં ચ મુનિસત્તમાઃ
પછી, બ્રહ્માજીએ, સર્વોત્તમ બ્રહ્મજ્ઞાની, તેને બીજ, ઔષધિઓ, બ્રાહ્મણો અને જળ પર રાજસત્તા આપી, હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ.
સ તત્ પ્રાપ્ય મહારાજ્યં સોમઃ સૌમ્યવતાં વરઃ સમાજહ્રે રાજસૂયં સહસ્રશતદક્ષિણમ્
એ મહારાજ્ય પ્રાપ્ત કરીને, સૌમ્ય સ્વભાવવાળા ચંદ્રે હજારો દાન આપીને રાજસૂય યજ્ઞ કર્યો.
દક્ષિણામ્ અદદાત્ સોમસ્ ત્રીંલ્ લોકાન્ ઇતિ નઃ શ્રુતમ્ તેભ્યો બ્રહ્મર્ષિમુખ્યેભ્યઃ સદસ્યેભ્યશ્ ચ ભો દ્વિજાઃ
ચંદ્રે ત્રણેય લોકને દાનરૂપે આપ્યા, એવું આપણે સાંભળ્યું છે, હે દ્વિજગણ, એ સર્વ દાન બ્રહ્મર્ષિ અને યજ્ઞકર્મમાં સહાયકોને આપ્યા.
હિરણ્યગર્ભો બ્રહ્માત્રિર્ ભૃગુશ્ ચ ઋત્વિજો ઽભવત્ સદસ્યો ઽભૂદ્ ધરિસ્ તત્ર મુનિભિર્ બહુભિર્ વૃતઃ
હિરણ્યગર્ભ, બ્રહ્મા અને ભૃગુ યજ્ઞના મુખ્ય ઋત્વિજ બન્યા; હરિ ત્યાં સભ્ય તરીકે અનેક ઋષિઓ સાથે ઉપસ્થિત રહ્યા.
તં સિનીશ્ ચ કુહૂશ્ ચૈવ દ્યુતિઃ પુષ્ટિઃ પ્રભા વસુઃ કીર્તિર્ ધૃતિશ્ ચ લક્ષ્મીશ્ ચ નવ દેવ્યઃ સિષેવિરે
સિની, કુહૂ, દ્યુતિ, પુષ્ટિ, પ્રભા, વસુ, કીર્તિ, ધૃતિ અને લક્ષ્મી—આ નવ દેવીઓએ તેની સેવા કરી.
પ્રાપ્યાવભૃથમ્ અપ્ય્ અગ્ર્યં સર્વદેવર્ષિપૂજિતઃ વિરરાજાધિરાજેન્દ્રો દશધા ભાસયન્ દિશઃ
અગ્રગણ્ય અવભૃથ સ્નાન કરીને, સર્વ દેવતાઓ અને ઋષિઓ દ્વારા પૂજિત, તે રાજાધિરાજ દશ દિશાઓમાં તેજથી ઝગમગ્યો.