તવ સંદર્શનાકાઙ્ક્ષૌ પિતરૌ દંપતી શુભૌ વીજ્યમાનૌ સુરસ્ત્રીભિઃ સ્તૂયમાનૌ ચ કિંનરૈઃ
તારા શુભ માતાપિતા, એ પવિત્ર દંપતી, તને જોવા માટે આતુર હતા; તેમને દેવસ્ત્રીઓએ પંખા ઝલાવ્યા અને કિન્નરોએ સ્તુતિ કરી.
દૃષ્ટ્વા સ માતાપિતરૌ નનામ શિવસંનિધૌ હર્ષબાષ્પાશ્રુનયનૌ સ કથંચિદ્ ઉવાચ તૌ
માતા-પિતાને જોઈને, તેણે શિવની હાજરીમાં નમસ્કાર કર્યો, આનંદના આંસુથી આંખો ભીની થઈ ગઈ અને કઠિનાઈથી એમને કંઈક કહ્યું.
તારયન્ત્ય્ એવ પિતરાવ્ અન્યે પુત્રાઃ કુલોદ્વહાઃ અહં તુ માતુર્ ઉદરે કેવલં ભેદકારણમ્ એવંભૂતો ઽપિ તૌ મોહાત્ પશ્યેયમ્ અતિદુર્મતિઃ
બીજા પુત્રો તો વંશને ઉંચો રાખીને પોતાના માતાપિતાને ઉદ્ધાર કરે છે; પણ હું તો માતાના ગર્ભમાં માત્ર દુઃખનું કારણ રહ્યો. છતાં પણ, મોહવશ, આજે હું એમને જોઈ રહ્યો છું, જેઓ બહુ જ અસમજ છું.
તાવ્ આલોક્ય તતો દુઃખાદ્ વક્તું નૈવ શશાક સઃ દેવાશ્ ચ માતાપિતરૌ પિપ્પલાદમ્ અથાબ્રુવન્
એમને જોઈને, દુઃખથી તે બોલી શક્યો નહીં; અને દેવતાઓએ પિપ્પલાદના માતાપિતાને સંબોધ્યા.
ધન્યસ્ ત્વં પુત્ર લોકેષુ યસ્ય કીર્તિર્ ગતા દિવમ્ સાક્ષાત્કૃતસ્ ત્વયા ત્ર્યક્ષો દેવાશ્ ચાશ્વાસિતાસ્ ત્વયા ત્વયા પુત્રેણ સલ્લોકા ન ક્ષીયન્તે કદાચન
હે પુત્ર, તું ધન્ય છે, તારી કીર્તિ બધા લોકોમાં અને સ્વર્ગ સુધી પહોંચી છે. તું શિવને સાક્ષાત્ અનુભવી લીધો છે અને દેવતાઓને પણ તું શાંત કર્યો છે. એવો પુત્ર હોય ત્યાં વંશ ક્યારેય ક્ષય પામતો નથી.
પુષ્પવૃષ્ટિસ્ તદા સ્વર્ગાત્ પપાત તસ્ય મૂર્ધનિ જયશબ્દઃ સુરૈર્ ઉક્તઃ પ્રાદુર્ભૂતો મહામુને
ત્યારે સ્વર્ગમાંથી ફૂલવર્ષા તેના માથા પર પડી અને દેવતાઓએ વિજયઘોષ કર્યો, જેમ મહર્ષિ પ્રગટ થયા.
આશિષં તુ સુતે દત્ત્વા દધીચિઃ સહ ભાર્યયા શંભું ગઙ્ગાં સુરાન્ નત્વા પુત્રં વાક્યમ્ અથાબ્રવીત્
પુત્રને આશીર્વાદ આપી, દધીચીએ પત્ની સાથે શંભુ, ગંગા અને દેવતાઓને વંદન કર્યા અને પછી પુત્રને કહ્યું.
પ્રાપ્ય ભાર્યાં શિવે ભક્તિં કુરુ ગઙ્ગાં ચ સેવય પુત્રાન્ ઉત્પાદ્ય વિધિવદ્ યજ્ઞાન્ ઇષ્ટ્વા સદક્ષિણાન્ કૃતકૃત્યસ્ તતો વત્સ આક્રમસ્વ ચિરં દિવમ્
પત્ની મેળવે પછી, શિવભક્તિ કર, ગંગાની સેવા કર. વિધિપૂર્વક પુત્રોનું સર્જન કર, યોગ્ય રીતે યજ્ઞો કરી દાન આપ. પછી, બધી ફરજ પુરી કરીને, વત્સ, લાંબા સમય સુધી સ્વર્ગમાં જા.
કરોમ્ય્ એવમ્ ઇતિ પ્રાહ દધીચિં પિપ્પલાશનઃ દધીચિઃ પુત્રમ્ આશ્વાસ્ય ભાર્યયા ચ પુનઃ પુનઃ
'હું એમ જ કરીશ,' એમ પિપ્પલાદે દધીચીને કહ્યું. દધીચીએ પુત્ર અને પત્નીને વારંવાર આશ્વાસન આપ્યું.
અનુજ્ઞાતઃ સુરગણૈઃ પુનઃ સ દિવમ્ આક્રમત્ દેવા અપ્ય્ ઊચિરે સર્વે પિપ્પલાદં સસંભ્રમાઃ
દેવતાઓએ અનુમતિ આપી, તે ફરી સ્વર્ગમાં ગયો; અને બધા દેવતાઓએ શ્રદ્ધાપૂર્વક પિપ્પલાદને સંબોધ્યા.
કૃત્યાં શમય ભદ્રં તે તદ્ ઉત્પન્નં મહાનલમ્
તમે જે કૃત્ય છે તેને શાંત કરો, તમારું કલ્યાણ થાય. જે મહાન અગ્નિ ઉદ્ભવ્યો છે, તેને પણ શાંત કરો.
પિપ્પલાદસ્ તુ તાન્ આહ ન શક્તો ઽહં નિવારણે અસત્યં નૈવ વક્તાહં યૂયં કૃત્યાં તુ બ્રૂત તામ્
પિપ્પલાદએ તેમને કહ્યું: હું તેને અટકાવી શકતો નથી; હું કદી અસત્ય બોલતો નથી. તમે પોતે જ એ કૃત્યને સંબોધો.
માં દૃષ્ટ્વા સા મહારૌદ્રા વિપરીતં કરિષ્યતિ તામ્ એવ ગત્વા વિબુધાઃ પ્રોચુસ્ તે શાન્તિકારણમ્
મને જોઈને એ અત્યંત ભયાનક કૃત્ય ઉલટું વર્તશે; તેથી દેવતાઓ એના પાસે ગયા અને શાંતિ માટે વચન બોલ્યા.
અનલં ચ યથાપ્રીતિ તે ઉભે નેત્ય્ અવોચતામ્ સર્વેષાં ભક્ષણાયૈવ સૃષ્ટા ચાહં દ્વિજન્મના
અને અગ્નિ વિષે, તમારી ઇચ્છા પ્રમાણે, બંનેને લાવો; હું તો સર્વના ભક્ષણ માટે જ સર્જાઈ છું, હે દ્વિજજનો.
તથા ચ મત્પ્રસૂતો ઽગ્નિર્ અન્યથા તત્ કથં ભવેત્ મહાભૂતાનિ પઞ્ચાપિ સ્થાવરં જઙ્ગમં તથા
આ રીતે, અગ્નિ મારાથી જન્મે છે; નહિ તો આવું કેમ બને? પાંચ મહાભૂતો, સ્થાવર અને જંગમ બધું પણ.
સર્વમ્ અસ્મન્મુખે વિદ્યાદ્ વક્તવ્યં નાવશિષ્યતે મયા સંમન્ત્ર્ય તે દેવાઃ પુનર્ ઊચુર્ ઉભાવ્ અપિ
બધું જ મારા મુખમાં પ્રવેશે એવું જાણો; કશું પણ બાકી નહીં રહે. એમ વિચાર કરીને દેવોએ ફરી બંનેને સંબોધ્યા.
ભક્ષયેતામ્ ઉભૌ સર્વં યથાનુક્રમતસ્ તથા વડવાપિ સુરાન્ એવમ્ ઉવાચ શૃણુ નારદ
બંને બધું ક્રમશઃ ભક્ષે એવું થાઓ; એ જ રીતે, હે નારદ, વડવાએ પણ દેવોને આવું કહ્યું.
ભવતામ્ ઇચ્છયા સર્વં ભક્ષ્યં મે સુરસત્તમાઃ
તમારી ઇચ્છાથી, હે શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ, બધું જ મારું ભોજન છે.
વડવા સા નદી જાતા ગઙ્ગયા સંગતા મુને તદ્ભવસ્ તુ મહાન્ અગ્નિર્ ય આસીદ્ અતિભીષણઃ તમ્ આહુર્ અમરા વહ્નિં ભૂતાનામ્ આદિતો વિદુઃ
એ વડવા અગ્નિ નદી બની અને ગંગા સાથે મળી, હે મુનિ. જે મહાન અને અત્યંત ભયાનક અગ્નિ હતો, અમરોએ તેને 'વહ્નિ' કહ્યું અને સર્વ પ્રાણીઓનો મૂળ અગ્નિ જાણ્યો.
આપો જ્યેષ્ઠતમા જ્ઞેયાસ્ તથૈવ પ્રથમં ભવાન્ તત્રાપ્ય્ અપાંપતિં જ્યેષ્ઠં સમુદ્રમ્ અશનં કુરુ યથૈવ તુ વયં બ્રૂમો ગચ્છ ભુઙ્ક્ષ્વ યથાસુખમ્
પાણી સૌથી જૂનું છે, એ જાણવું. અને તમે પણ પ્રથમ છો. ત્યાં, પાણીના સ્વામી સમુદ્રને સૌથી જૂના તરીકે તમારું ભોજન બનાવો. જેમ અમે કહીએ છીએ, તેમ જાઓ અને મનગમતું ભોજન કરો.
અનલસ્ ત્વ્ અમરાન્ આહ આપસ્ તત્ર કથં ત્વ્ અહમ્ વ્રજેયં યદિ માં તત્ર પ્રાપયન્ત્ય્ ઉદકં મહત્
પણ અગ્નિએ અમરદેવોને પૂછ્યું: હું એ પાણીમાં કેવી રીતે જઈ શકું? જો તમે મને એ મહાન જળમાં લઈ જશો—
ભવન્ત એવ તે ઽપ્ય્ આહુઃ કથં તે ઽગ્ને ગતિર્ ભવેત્ અગ્નિર્ અપ્ય્ આહ તાન્ દેવાન્ કન્યા માં ગુણશાલિની
તેમણે પણ પૂછ્યું: હે અગ્નિ, તમે ત્યાં કેવી રીતે જશો? અગ્નિએ દેવોને કહ્યું: ગુણવંતી કન્યા મને લઈ જાય.
હિરણ્યકલશે સ્થાપ્ય નયેદ્ યત્ર ગતિર્ મમ તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા કન્યામ્ ઊચુઃ સરસ્વતીમ્
મને સોનાની કલશમાં મૂકી, જ્યાં મારી ગતિ હોય ત્યાં એ કન્યા મને લઈ જાય. આ વાત સાંભળી, દેવોએ સરસ્વતીને કહ્યું.
નયૈનમ્ અનલં શીઘ્રં શિરસા વરુણાલયમ્
આ અગ્નિને તું તારા માથે રાખી, ઝડપથી વરુણના ઘર સુધી લઈ જા.
સરસ્વતી સુરાન્ આહ નૈકા શક્તા ચ ધારણે યુક્તા ચતસૃભિઃ શીઘ્રં વહેયં વરુણાલયમ્
સરસ્વતીએ દેવોને કહ્યું: હું એકલી તેને ધારણ કરી શકતી નથી; ચાર મળીને હું ઝડપથી વરુણના ઘર સુધી લઈ જઈ શકું.
સરસ્વત્યા વચઃ શ્રુત્વા ગઙ્ગાં ચ યમુનાં તથા નર્મદાં તપતીં ચૈવ સુરાઃ પ્રોચુઃ પૃથક્ પૃથક્
સરસ્વતીની વાત સાંભળી, દેવોએ ગંગા, યમુના, નર્મદા અને તપતીને અલગ-અલગ કહ્યું.
તાભિઃ સમન્વિતોવાહ હિરણ્યકલશે ઽનલમ્ સંસ્થાપ્ય શિરસાધાર્ય તા જગ્મુર્ વરુણાલયમ્
એ સૌ સાથે મળી, સરસ્વતીએ સોનાની કલશમાં અગ્નિને મૂકી, માથે ધારણ કરી અને વરુણના ઘર તરફ ગઈ.
સંસ્થાપ્ય યત્ર દેવેશઃ સોમનાથો જગત્પતિઃ અધ્યાસ્તે વિબુધૈઃ સાર્ધં પ્રભાસે શશિભૂષણઃ
ત્યાં, જ્યાં દેવોના સ્વામી સોમનાથ, જગતના પ્રભુ, દેવતાઓ સાથે પ્રભાસમાં ચંદ્રથી શોભાયમાન નિવાસ કરે છે, ત્યાં એ અગ્નિને મૂક્યો.
પ્રાપયામ્ આસુર્ અનલં પઞ્ચનદ્યઃ સરસ્વતી અધ્યાસ્તે ચ મહાન્ અગ્નિઃ પિબન્ વારિ શનૈઃ શનૈઃ
પાંચ નદીઓ અને સરસ્વતીએ અગ્નિને પ્રગટ કર્યો, અને મહાન અગ્નિ ત્યાં ધીમે ધીમે પાણી પી રહ્યો છે.
તતઃ સુરગણાઃ સર્વે શિવમ્ ઊચુઃ સુરોત્તમમ્
પછી બધા દેવતાઓએ શ્રેષ્ઠ દેવ શિવજીને પ્રાર્થના કરી.