તેભ્યો યદ્ ઇદમ્ અધિકમ્ અનુમન્યન્તુ દેવતાઃ તતઃ ક્ષમે ઽહં દેવાનામ્ અપરાધં નિરઞ્જનઃ
દેવતાઓ જે વધારાનું મળે છે તેને સ્વીકારી લે, તો પછી હું પવિત્ર બનીને દેવતાઓના કોઈ અપમાનને માફ કરી દઈશ.
તતઃ સમક્ષં સુરસાક્ષરાં ગિરં સહસ્રચક્ષુઃપ્રમુખાંસ્ તથાગ્રતઃ ઉવાચ દેવા અપિ મેનિરે વચો દધીચિપુત્રોદિતમ્ આદરેણ
પછી સર્વે સમક્ષ, હજારો આંખો ધરાવનારા દેવોના આગેવાને દેવભાષામાં વચન કહ્યાં; દેવોએ પણ દધીચિના પુત્રે ઉચ્ચારેલા વચનને માન આપ્યો.
બાલસ્ય બુદ્ધિં વિનયં ચ વિદ્યાં શૌર્યં બલં સાહસં સત્યવાચમ્ પિત્રોર્ ભક્તિં ભાવશુદ્ધિં વિદિત્વા તદાવાદીચ્ છંકરઃ પિપ્પલાદમ્
બાળકની બુદ્ધિ, વિનમ્રતા, જ્ઞાન, શૌર્ય, બળ, સાહસ, સત્યવચન, માતાપિતાની ભક્તિ અને હૃદયની પવિત્રતા જાણી, શંકરે પિપ્પલાદને કહ્યું.
વત્સ યદ્ વૈ પ્રિયં કામં યચ્ ચાપિ સુરવલ્લભમ્ પ્રાપ્સ્યસે વદ કલ્યાણં નાન્યથા ત્વં મનઃ કૃથાઃ
પુત્ર, તને જે પ્રિય છે અને જે દેવોને પણ મનગમતું છે, એ બધું તને મળશે. શુભ ઇચ્છા કહેજે; મનમાં કોઈ શંકા ન રાખજે.
યે ગઙ્ગાયામ્ આપ્લુતા ધર્મનિષ્ઠાઃ સંપશ્યન્તિ ત્વત્પદાબ્જં મહેશ સર્વાન્ કામાન્ આપ્નુવન્તુ પ્રસહ્ય દેહાન્તે તે પદમ્ આયાન્તુ શૈવમ્
જે લોકો ધર્મમાં સ્થિર રહીને ગંગામાં સ્નાન કરે છે અને મહેશ, તારા પદપદ્મનું દર્શન કરે છે, તેઓ સર્વે ઇચ્છાઓ પ્રાપ્ત કરે અને અંતે તારા શૈવ લોકને પામે.
તાતઃ પ્રાપ્તસ્ ત્વત્પદં ચામ્બિકા મે નાથ પ્રાપ્તા પિપ્પલશ્ ચામરાશ્ ચ સુખં પ્રાપ્તા નાથનાથં વિલોક્ય ત્વાં પશ્યેયુસ્ ત્વત્પદં તે પ્રયાન્તુ
પિતા તારા ચરણે પહોંચી ગયા છે અને માતા અંબિકા પણ, હે નાથ, તારી પાસે પહોંચી છે. પિપ્પલ અને અમરાએ સુખ પામ્યું છે. તેઓ તને જોઈને, હે નાથના નાથ, તારા ચરણે પહોંચી જાય.
તથેત્ય્ ઉક્ત્વા પિપ્પલાદં દેવદેવો મહેશ્વરઃ અભિનન્દ્ય ચ તં દેવૈઃ સાર્ધં વાક્યમ્ અથાબ્રવીત્
'તથાસ્તુ' કહીને મહાદેવ મહેશ્વરે પિપ્પલાદને દેવો સાથે આનંદપૂર્વક આ વચન કહ્યાં.
દેવા અપિ મુદા યુક્તા નિર્ભયાસ્ તત્કૃતાદ્ ભયાત્ ઇદમ્ ઊચુઃ સર્વ એવ દાધીચં શિવસંનિધૌ
દેવતાઓ હવે આનંદિત અને એ ભયમાંથી મુક્ત થઈ, સૌએ શિવની હાજરીમાં દધીચિને આ વચન કહ્યાં.
સુરાણાં યદ્ અભીષ્ટં ચ ત્વયા કૃતમ્ અસંશયમ્ પાલિતા દેવદેવસ્ય આજ્ઞા ત્રૈલોક્યમણ્ડની
દેવોને જે ઇચ્છિત હતું, એ તું નિશ્ચિતપણે પૂર્ણ કર્યું છે. તું દેવોના દેવની આજ્ઞાનું પાલન કર્યું છે, જે ત્રણેય લોકને શોભે છે.
યાચિતં ચ ત્વયા પૂર્વં પરાર્થં નાત્મને દ્વિજ તસ્માદ્ અન્યતમં બ્રૂહિ કિંચિદ્ દાસ્યામહે વયમ્
અને જે તું અગાઉ માગ્યું હતું, એ બીજાના હિત માટે હતું, પોતાનાં માટે નહોતું. તેથી, બીજું કંઈ માગજે, અમે તને આપશું.
પુનઃ પુનસ્ તદ્ એવોચુઃ સુરસંઘા દ્વિજોત્તમમ્ કૃતાઞ્જલિપુટઃ પૂર્વં નત્વા શંભુસુરાન્ ઇદમ્ ઉવાચ પિપ્પલાદશ્ ચ ઉમાં નત્વા ચ પિપ્પલાન્
વારંવાર દેવસમૂહે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને કહ્યું. તેમણે હાથ જોડીને પહેલા શંભુ અને દેવોને નમન કર્યું. પછી પિપ્પલાદે ઉમા અને પિપ્પલને વંદન કરીને આ વચન કહ્યાં.
પિતરૌ દ્રષ્ટુકામો ઽસ્મિ સદા મે શબ્દગોચરૌ તે ધન્યાઃ પ્રાણિનો લોકે માતાપિત્રોર્ વશે સ્થિતાઃ
હું હંમેશા મારા માતા-પિતાને જોઈ શકું, એમને સાંભળી શકું એવી ઇચ્છા છે. જે લોકો માતા-પિતાના વશમાં રહે છે, એ જગતમાં ધન્ય છે.
શુશ્રૂષણપરા નિત્યં તત્પાદાજ્ઞાપ્રતીક્ષકાઃ ઇન્દ્રિયાણિ શરીરં ચ કુલં શક્તિં ધિયં વપુઃ
સેવામાં હંમેશાં તત્પર રહેવું, તેમના ચરણોની આજ્ઞાની રાહ જોવી—પોતાના ઇન્દ્રિયો, શરીર, કુટુંબ, શક્તિ, બુદ્ધિ અને રૂપ બધું અર્પણ કરવું જોઈએ.
પરિલભ્ય તયોઃ કૃત્યે કૃતકૃત્યો ભવેત્ સ્વયમ્ પશૂનાં પક્ષિણાં ચાપિ સુલભં માતૃદર્શનમ્
બન્નેના કામ પૂરાં કરીને મનુષ્ય પોતે પૂર્ણતા મેળવે છે; પશુઓ અને પક્ષીઓ માટે તો માતાને જોવું સહેલું છે.
દુર્લભં મમ તચ્ ચાપિ પૃચ્છે પાપફલં નુ કિમ્ દુર્લભં ચ તથા ચેત્ સ્યાત્ સર્વેષાં યસ્ય કસ્યચિત્
પણ મારા માટે તો એ બહુ મુશ્કેલ છે—મને કહો, શું આ પાપના ફળરૂપ છે? જો એ એટલું અઘરું હોય, તો પછી બધાને માટે એવું જ ન હોવું જોઈએ?
નોપપદ્યેત સુલભં મત્તો નાન્યો ઽસ્તિ પાપકૃત્ તયોર્ દર્શનમાત્રં ચ યદિ પ્રાપ્સ્યે સુરોત્તમાઃ
આસાનીથી એ પ્રાપ્ત થતું નથી; મારા કરતાં વધુ પાપી બીજો કોઈ નથી. જો મને માત્ર એક ઝલક પણ મળે, હે દેવશ્રેષ્ઠો—
મનોવાક્કાયકર્મભ્યઃ ફલં પ્રાપ્તં ભવિષ્યતિ પિતરૌ યે ન પશ્યન્તિ સમુત્પન્ના ન સંસૃતૌ તેષાં મહાપાતકાનાં કઃ સંખ્યાં કર્તુમ્ ઈશ્વરઃ
મન, વાણી અને શરીરથી કરેલા કર્મોનું ફળ અવશ્ય મળશે. જે લોકો જન્મ્યા પછી પોતાના માતાપિતાને નથી જુએ, એવા મહાપાપીઓના પાપની ગણતરી કોણ કરી શકે?
તદ્ ઋષેર્ વચનં શ્રુત્વા મિથઃ સંમન્ત્ર્ય તે સુરાઃ વિમાનવરમ્ આરૂઢૌ પિતરૌ દંપતી શુભૌ
ઋષિના વચન સાંભળીને દેવતાઓએ પરસ્પર વિચાર વિમર્શ કર્યો; પછી સુંદર વિમાન પર ચઢીને શુભ દંપતી—માતા-પિતા—
તવ સંદર્શનાકાઙ્ક્ષૌ દ્રક્ષ્યસે વાદ્ય નિશ્ચિતમ્ વિષાદં લોભમોહૌ ચ ત્યક્ત્વા ચિત્તં શમં નય
તારા દર્શન માટે આતુર, આજે તું ચોક્કસ તેમને જોઈશ. દુઃખ, લોભ અને મોહ છોડી દે અને મનને શાંત કર.
પશ્ય પશ્યેતિ તં પ્રાહુર્ દાધીચં સુરસત્તમાઃ વિમાનવરમ્ આરૂઢૌ સ્વર્ગિણૌ સ્વર્ણભૂષણૌ
'જુઓ, જુઓ!' એમ દેવશ્રેષ્ઠોએ દધીચીને કહ્યું, જ્યારે બંને સુવર્ણ આભૂષણોથી શોભિત સ્વર્ગીય વિમાન પર ચઢ્યા.
તવ સંદર્શનાકાઙ્ક્ષૌ પિતરૌ દંપતી શુભૌ વીજ્યમાનૌ સુરસ્ત્રીભિઃ સ્તૂયમાનૌ ચ કિંનરૈઃ
તારા શુભ માતાપિતા, એ પવિત્ર દંપતી, તને જોવા માટે આતુર હતા; તેમને દેવસ્ત્રીઓએ પંખા ઝલાવ્યા અને કિન્નરોએ સ્તુતિ કરી.
દૃષ્ટ્વા સ માતાપિતરૌ નનામ શિવસંનિધૌ હર્ષબાષ્પાશ્રુનયનૌ સ કથંચિદ્ ઉવાચ તૌ
માતા-પિતાને જોઈને, તેણે શિવની હાજરીમાં નમસ્કાર કર્યો, આનંદના આંસુથી આંખો ભીની થઈ ગઈ અને કઠિનાઈથી એમને કંઈક કહ્યું.
તારયન્ત્ય્ એવ પિતરાવ્ અન્યે પુત્રાઃ કુલોદ્વહાઃ અહં તુ માતુર્ ઉદરે કેવલં ભેદકારણમ્ એવંભૂતો ઽપિ તૌ મોહાત્ પશ્યેયમ્ અતિદુર્મતિઃ
બીજા પુત્રો તો વંશને ઉંચો રાખીને પોતાના માતાપિતાને ઉદ્ધાર કરે છે; પણ હું તો માતાના ગર્ભમાં માત્ર દુઃખનું કારણ રહ્યો. છતાં પણ, મોહવશ, આજે હું એમને જોઈ રહ્યો છું, જેઓ બહુ જ અસમજ છું.
તાવ્ આલોક્ય તતો દુઃખાદ્ વક્તું નૈવ શશાક સઃ દેવાશ્ ચ માતાપિતરૌ પિપ્પલાદમ્ અથાબ્રુવન્
એમને જોઈને, દુઃખથી તે બોલી શક્યો નહીં; અને દેવતાઓએ પિપ્પલાદના માતાપિતાને સંબોધ્યા.
ધન્યસ્ ત્વં પુત્ર લોકેષુ યસ્ય કીર્તિર્ ગતા દિવમ્ સાક્ષાત્કૃતસ્ ત્વયા ત્ર્યક્ષો દેવાશ્ ચાશ્વાસિતાસ્ ત્વયા ત્વયા પુત્રેણ સલ્લોકા ન ક્ષીયન્તે કદાચન
હે પુત્ર, તું ધન્ય છે, તારી કીર્તિ બધા લોકોમાં અને સ્વર્ગ સુધી પહોંચી છે. તું શિવને સાક્ષાત્ અનુભવી લીધો છે અને દેવતાઓને પણ તું શાંત કર્યો છે. એવો પુત્ર હોય ત્યાં વંશ ક્યારેય ક્ષય પામતો નથી.
પુષ્પવૃષ્ટિસ્ તદા સ્વર્ગાત્ પપાત તસ્ય મૂર્ધનિ જયશબ્દઃ સુરૈર્ ઉક્તઃ પ્રાદુર્ભૂતો મહામુને
ત્યારે સ્વર્ગમાંથી ફૂલવર્ષા તેના માથા પર પડી અને દેવતાઓએ વિજયઘોષ કર્યો, જેમ મહર્ષિ પ્રગટ થયા.
આશિષં તુ સુતે દત્ત્વા દધીચિઃ સહ ભાર્યયા શંભું ગઙ્ગાં સુરાન્ નત્વા પુત્રં વાક્યમ્ અથાબ્રવીત્
પુત્રને આશીર્વાદ આપી, દધીચીએ પત્ની સાથે શંભુ, ગંગા અને દેવતાઓને વંદન કર્યા અને પછી પુત્રને કહ્યું.
પ્રાપ્ય ભાર્યાં શિવે ભક્તિં કુરુ ગઙ્ગાં ચ સેવય પુત્રાન્ ઉત્પાદ્ય વિધિવદ્ યજ્ઞાન્ ઇષ્ટ્વા સદક્ષિણાન્ કૃતકૃત્યસ્ તતો વત્સ આક્રમસ્વ ચિરં દિવમ્
પત્ની મેળવે પછી, શિવભક્તિ કર, ગંગાની સેવા કર. વિધિપૂર્વક પુત્રોનું સર્જન કર, યોગ્ય રીતે યજ્ઞો કરી દાન આપ. પછી, બધી ફરજ પુરી કરીને, વત્સ, લાંબા સમય સુધી સ્વર્ગમાં જા.
કરોમ્ય્ એવમ્ ઇતિ પ્રાહ દધીચિં પિપ્પલાશનઃ દધીચિઃ પુત્રમ્ આશ્વાસ્ય ભાર્યયા ચ પુનઃ પુનઃ
'હું એમ જ કરીશ,' એમ પિપ્પલાદે દધીચીને કહ્યું. દધીચીએ પુત્ર અને પત્નીને વારંવાર આશ્વાસન આપ્યું.
અનુજ્ઞાતઃ સુરગણૈઃ પુનઃ સ દિવમ્ આક્રમત્ દેવા અપ્ય્ ઊચિરે સર્વે પિપ્પલાદં સસંભ્રમાઃ
દેવતાઓએ અનુમતિ આપી, તે ફરી સ્વર્ગમાં ગયો; અને બધા દેવતાઓએ શ્રદ્ધાપૂર્વક પિપ્પલાદને સંબોધ્યા.