સમા કાપ્ય્ અત્ર મતયા લોપામુદ્રાપ્ય્ અરુન્ધતી યદ્ અસ્થિભિઃ સુરાઃ સર્વે જયિનઃ સુખિનઃ સદા
અહીં કોઈ રીતે, લોપામુદ્રા અને અરુંધતી બંને સમાન છે; એમના અસ્થિથી બધા દેવો હંમેશા વિજયી અને સુખી રહે છે.
તેનાવાપ્તં યશઃ સ્ફીતં તવ માત્રાક્ષયં કૃતમ્ ત્વયા પુત્રેણ સર્વત્ર નાતઃ પરતરં કૃતમ્
આથી, તારી માતાનું યશ વધ્યું છે અને અક્ષય બન્યું છે; તું પુત્ર તરીકે એ બધે સિદ્ધ કરી બતાવ્યું છે. આથી વધારે કોઈthing થયું નથી.
ત્વત્પ્રતાપભયાત્ સ્વર્ગાચ્ ચ્યુતાંસ્ ત્વં પાતુમ્ અર્હસિ કાંદિશીકાંસ્ તવ ભયાદ્ અમરાંસ્ ત્રાતુમ્ અર્હસિ નાર્તત્રાણાદ્ અભ્યધિકં સુકૃતં ક્વાપિ વિદ્યતે
તારી શક્તિના ભયથી સ્વર્ગમાંથી ઉતારાયેલા કાંદિશિકોને તું રક્ષવું જોઈએ; અને તારા ભયથી દેવતાઓને પણ બચાવવું જોઈએ. દુઃખીનું રક્ષણ કરવું એ સૌથી મોટું પુણ્ય છે, એથી વધારે સારું બીજું ક્યાંય નથી.
યાવદ્ યશઃ સ્ફુરતિ ચારુ મનુષ્યલોકે અહાનિ તાવન્તિ દિવં ગતસ્ય દિને દિને વર્ષસંખ્યા પરસ્મિંલ્ લોકે વાસો જાયતે નિર્વિકારઃ
જ્યાં સુધી તું મનુષ્યલોકમાં સુંદર રીતે પ્રસિદ્ધ છે, એટલા દિવસો સુધી, પરલોકમાં દરરોજ જેટલા વર્ષ થાય છે, તેટલા સમય સુધી તારો નિવાસ અવિચલ રહેશે.
મૃતાસ્ ત એવાત્ર યશો ન યેષામ્ અન્ધાસ્ ત એવ શ્રુતવર્જિતા યે યે દાનશીલા ન નપુંસકાસ્ તે યે ધર્મશીલા ન ત એવ શોચ્યાઃ
આ દુનિયામાં જેમને યશ નથી, એ સાચા મરેલા છે; જેમને શીખવું મળ્યું નથી, એ સાચા અંધ છે. જે દાનશીલ છે, એ નિર્બળ નથી; અને જે ધર્મમાં સ્થિર છે, એ દયાને લાયક નથી.
ભાષિતં દેવદેવસ્ય શ્રુત્વા શાન્તો ઽભવન્ મુનિઃ કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા નત્વા નાથમ્ અથાબ્રવીત્
દેવોના દેવના વચન સાંભળીને મુનિ શાંત થયા, હાથ જોડીને નમન કર્યું અને પ્રભુને વંદન કરીને પછી બોલ્યા.
વાગ્ભિર્ મનોભિઃ કૃતિભિઃ કદાચિન્ મમોપકુર્વન્તિ હિતે રતા યે તેભ્યો હિતાર્થં ત્વ્ ઇહ ચાપરેષાં સોમં નમસ્યામિ સુરાદિપૂજ્યમ્
જે લોકો ક્યારેક મારા કલ્યાણમાં મન, વાણી કે કર્મથી મદદરૂપ થાય છે, એમના અને બીજાના હિત માટે, દેવોના દેવો જે સન્માન કરે છે એવા સોમને હું નમસ્કાર કરું છું.
સંરક્ષિતો યૈર્ અભિવર્ધિતશ્ ચ સમાનગોત્રશ્ ચ સમાનધર્મા તેષામ્ અભીષ્ટાનિ શિવઃ કરોતુ બાલેન્દુમૌલિં પ્રણતો ઽસ્મિ નિત્યમ્
જે લોકોએ મને રક્ષા કરી અને ઉછેર્યો છે, જે મારા કુળ અને ધર્મના છે, એમની ઈચ્છાઓ મહાદેવ પૂરી કરે. ચંદ્રમાને શોભતા શિવને હું હંમેશા વંદન કરું છું.
યૈર્ અહં વર્ધિતો નિત્યં માતૃવત્ પિતૃવત્ પ્રભો તન્નામ્ના જાયતાં તીર્થં દેવદેવ જગત્ત્રયે
હે પ્રભુ, જેમણે મને હંમેશા માતા-પિતા સમાન ઉછેર્યો છે, એમના નામે ત્રણેય લોકમાં તીર્થ સર્જાય.
યશસ્ તુ તેષાં ભવિતા તેભ્યો ઽહમ્ અનૃણસ્ તતઃ યાનિ ક્ષેત્રાણિ દેવાનાં યાનિ તીર્થાનિ ભૂતલે
એમનું યશ સદા રહેશે અને તેથી હું એમનો ઋણ ચૂકવી શકીશ. પૃથ્વી પર જે દેવસ્થાન અને તીર્થો છે—
તેભ્યો યદ્ ઇદમ્ અધિકમ્ અનુમન્યન્તુ દેવતાઃ તતઃ ક્ષમે ઽહં દેવાનામ્ અપરાધં નિરઞ્જનઃ
દેવતાઓ જે વધારાનું મળે છે તેને સ્વીકારી લે, તો પછી હું પવિત્ર બનીને દેવતાઓના કોઈ અપમાનને માફ કરી દઈશ.
તતઃ સમક્ષં સુરસાક્ષરાં ગિરં સહસ્રચક્ષુઃપ્રમુખાંસ્ તથાગ્રતઃ ઉવાચ દેવા અપિ મેનિરે વચો દધીચિપુત્રોદિતમ્ આદરેણ
પછી સર્વે સમક્ષ, હજારો આંખો ધરાવનારા દેવોના આગેવાને દેવભાષામાં વચન કહ્યાં; દેવોએ પણ દધીચિના પુત્રે ઉચ્ચારેલા વચનને માન આપ્યો.
બાલસ્ય બુદ્ધિં વિનયં ચ વિદ્યાં શૌર્યં બલં સાહસં સત્યવાચમ્ પિત્રોર્ ભક્તિં ભાવશુદ્ધિં વિદિત્વા તદાવાદીચ્ છંકરઃ પિપ્પલાદમ્
બાળકની બુદ્ધિ, વિનમ્રતા, જ્ઞાન, શૌર્ય, બળ, સાહસ, સત્યવચન, માતાપિતાની ભક્તિ અને હૃદયની પવિત્રતા જાણી, શંકરે પિપ્પલાદને કહ્યું.
વત્સ યદ્ વૈ પ્રિયં કામં યચ્ ચાપિ સુરવલ્લભમ્ પ્રાપ્સ્યસે વદ કલ્યાણં નાન્યથા ત્વં મનઃ કૃથાઃ
પુત્ર, તને જે પ્રિય છે અને જે દેવોને પણ મનગમતું છે, એ બધું તને મળશે. શુભ ઇચ્છા કહેજે; મનમાં કોઈ શંકા ન રાખજે.
યે ગઙ્ગાયામ્ આપ્લુતા ધર્મનિષ્ઠાઃ સંપશ્યન્તિ ત્વત્પદાબ્જં મહેશ સર્વાન્ કામાન્ આપ્નુવન્તુ પ્રસહ્ય દેહાન્તે તે પદમ્ આયાન્તુ શૈવમ્
જે લોકો ધર્મમાં સ્થિર રહીને ગંગામાં સ્નાન કરે છે અને મહેશ, તારા પદપદ્મનું દર્શન કરે છે, તેઓ સર્વે ઇચ્છાઓ પ્રાપ્ત કરે અને અંતે તારા શૈવ લોકને પામે.
તાતઃ પ્રાપ્તસ્ ત્વત્પદં ચામ્બિકા મે નાથ પ્રાપ્તા પિપ્પલશ્ ચામરાશ્ ચ સુખં પ્રાપ્તા નાથનાથં વિલોક્ય ત્વાં પશ્યેયુસ્ ત્વત્પદં તે પ્રયાન્તુ
પિતા તારા ચરણે પહોંચી ગયા છે અને માતા અંબિકા પણ, હે નાથ, તારી પાસે પહોંચી છે. પિપ્પલ અને અમરાએ સુખ પામ્યું છે. તેઓ તને જોઈને, હે નાથના નાથ, તારા ચરણે પહોંચી જાય.
તથેત્ય્ ઉક્ત્વા પિપ્પલાદં દેવદેવો મહેશ્વરઃ અભિનન્દ્ય ચ તં દેવૈઃ સાર્ધં વાક્યમ્ અથાબ્રવીત્
'તથાસ્તુ' કહીને મહાદેવ મહેશ્વરે પિપ્પલાદને દેવો સાથે આનંદપૂર્વક આ વચન કહ્યાં.
દેવા અપિ મુદા યુક્તા નિર્ભયાસ્ તત્કૃતાદ્ ભયાત્ ઇદમ્ ઊચુઃ સર્વ એવ દાધીચં શિવસંનિધૌ
દેવતાઓ હવે આનંદિત અને એ ભયમાંથી મુક્ત થઈ, સૌએ શિવની હાજરીમાં દધીચિને આ વચન કહ્યાં.
સુરાણાં યદ્ અભીષ્ટં ચ ત્વયા કૃતમ્ અસંશયમ્ પાલિતા દેવદેવસ્ય આજ્ઞા ત્રૈલોક્યમણ્ડની
દેવોને જે ઇચ્છિત હતું, એ તું નિશ્ચિતપણે પૂર્ણ કર્યું છે. તું દેવોના દેવની આજ્ઞાનું પાલન કર્યું છે, જે ત્રણેય લોકને શોભે છે.
યાચિતં ચ ત્વયા પૂર્વં પરાર્થં નાત્મને દ્વિજ તસ્માદ્ અન્યતમં બ્રૂહિ કિંચિદ્ દાસ્યામહે વયમ્
અને જે તું અગાઉ માગ્યું હતું, એ બીજાના હિત માટે હતું, પોતાનાં માટે નહોતું. તેથી, બીજું કંઈ માગજે, અમે તને આપશું.
પુનઃ પુનસ્ તદ્ એવોચુઃ સુરસંઘા દ્વિજોત્તમમ્ કૃતાઞ્જલિપુટઃ પૂર્વં નત્વા શંભુસુરાન્ ઇદમ્ ઉવાચ પિપ્પલાદશ્ ચ ઉમાં નત્વા ચ પિપ્પલાન્
વારંવાર દેવસમૂહે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને કહ્યું. તેમણે હાથ જોડીને પહેલા શંભુ અને દેવોને નમન કર્યું. પછી પિપ્પલાદે ઉમા અને પિપ્પલને વંદન કરીને આ વચન કહ્યાં.
પિતરૌ દ્રષ્ટુકામો ઽસ્મિ સદા મે શબ્દગોચરૌ તે ધન્યાઃ પ્રાણિનો લોકે માતાપિત્રોર્ વશે સ્થિતાઃ
હું હંમેશા મારા માતા-પિતાને જોઈ શકું, એમને સાંભળી શકું એવી ઇચ્છા છે. જે લોકો માતા-પિતાના વશમાં રહે છે, એ જગતમાં ધન્ય છે.
શુશ્રૂષણપરા નિત્યં તત્પાદાજ્ઞાપ્રતીક્ષકાઃ ઇન્દ્રિયાણિ શરીરં ચ કુલં શક્તિં ધિયં વપુઃ
સેવામાં હંમેશાં તત્પર રહેવું, તેમના ચરણોની આજ્ઞાની રાહ જોવી—પોતાના ઇન્દ્રિયો, શરીર, કુટુંબ, શક્તિ, બુદ્ધિ અને રૂપ બધું અર્પણ કરવું જોઈએ.
પરિલભ્ય તયોઃ કૃત્યે કૃતકૃત્યો ભવેત્ સ્વયમ્ પશૂનાં પક્ષિણાં ચાપિ સુલભં માતૃદર્શનમ્
બન્નેના કામ પૂરાં કરીને મનુષ્ય પોતે પૂર્ણતા મેળવે છે; પશુઓ અને પક્ષીઓ માટે તો માતાને જોવું સહેલું છે.
દુર્લભં મમ તચ્ ચાપિ પૃચ્છે પાપફલં નુ કિમ્ દુર્લભં ચ તથા ચેત્ સ્યાત્ સર્વેષાં યસ્ય કસ્યચિત્
પણ મારા માટે તો એ બહુ મુશ્કેલ છે—મને કહો, શું આ પાપના ફળરૂપ છે? જો એ એટલું અઘરું હોય, તો પછી બધાને માટે એવું જ ન હોવું જોઈએ?
નોપપદ્યેત સુલભં મત્તો નાન્યો ઽસ્તિ પાપકૃત્ તયોર્ દર્શનમાત્રં ચ યદિ પ્રાપ્સ્યે સુરોત્તમાઃ
આસાનીથી એ પ્રાપ્ત થતું નથી; મારા કરતાં વધુ પાપી બીજો કોઈ નથી. જો મને માત્ર એક ઝલક પણ મળે, હે દેવશ્રેષ્ઠો—
મનોવાક્કાયકર્મભ્યઃ ફલં પ્રાપ્તં ભવિષ્યતિ પિતરૌ યે ન પશ્યન્તિ સમુત્પન્ના ન સંસૃતૌ તેષાં મહાપાતકાનાં કઃ સંખ્યાં કર્તુમ્ ઈશ્વરઃ
મન, વાણી અને શરીરથી કરેલા કર્મોનું ફળ અવશ્ય મળશે. જે લોકો જન્મ્યા પછી પોતાના માતાપિતાને નથી જુએ, એવા મહાપાપીઓના પાપની ગણતરી કોણ કરી શકે?
તદ્ ઋષેર્ વચનં શ્રુત્વા મિથઃ સંમન્ત્ર્ય તે સુરાઃ વિમાનવરમ્ આરૂઢૌ પિતરૌ દંપતી શુભૌ
ઋષિના વચન સાંભળીને દેવતાઓએ પરસ્પર વિચાર વિમર્શ કર્યો; પછી સુંદર વિમાન પર ચઢીને શુભ દંપતી—માતા-પિતા—
તવ સંદર્શનાકાઙ્ક્ષૌ દ્રક્ષ્યસે વાદ્ય નિશ્ચિતમ્ વિષાદં લોભમોહૌ ચ ત્યક્ત્વા ચિત્તં શમં નય
તારા દર્શન માટે આતુર, આજે તું ચોક્કસ તેમને જોઈશ. દુઃખ, લોભ અને મોહ છોડી દે અને મનને શાંત કર.
પશ્ય પશ્યેતિ તં પ્રાહુર્ દાધીચં સુરસત્તમાઃ વિમાનવરમ્ આરૂઢૌ સ્વર્ગિણૌ સ્વર્ણભૂષણૌ
'જુઓ, જુઓ!' એમ દેવશ્રેષ્ઠોએ દધીચીને કહ્યું, જ્યારે બંને સુવર્ણ આભૂષણોથી શોભિત સ્વર્ગીય વિમાન પર ચઢ્યા.