તદૈવ પિપ્પલાઃ પ્રોચુર્ વડવાપિ મહાદ્યુતે માતા તવ પ્રાતિથેયી વદન્ત્ય્ એવં દિવં ગતા
ત્યારે પિપ્પળ વૃક્ષોએ અને મહાન વડવાએ કહ્યું: 'તારી માતાએ, જે સ્વર્ગે ગઈ છે, આ વાત તને અગાઉ કહી હતી.'
પરાભિદ્રોહનિરતા વિસ્મૃતાત્મહિતા નરાઃ ઇતસ્ તતો ભ્રાન્તચિત્તાઃ પતન્તિ નરકાવટે
જે લોકો હંમેશા બીજાને નુકસાન પહોંચાડવામાં તલિન છે, પોતાના હિતને ભૂલી જાય છે, અને ભટકી રહેલા મનથી અહીં-ત્યાં ફરતા રહે છે, તેઓ નરકના દ્વાર સુધી પડી જાય છે.
તન્ માતૃવચનં શ્રુત્વા કુપિતઃ પિપ્પલાશનઃ અભિમાને જ્વલત્ય્ અન્તઃ સાધુવાદો નિરર્થકઃ
માતાની વાત સાંભળીને પિપ્પલાદ ગુસ્સે થઈ ગયો; અંદરથી અહંકારથી દહેલી ઉઠ્યો, અને સારા લોકોની પ્રશંસા પણ તેને વ્યર્થ લાગી.
દેહિ દેહીતિ તં પ્રાહ કૃત્યા નેત્રવિનિર્ગતા વડવેતિ સ્મરન્ વિપ્રઃ કૃત્યાપિ વડવાકૃતિઃ
પિપ્પલાદના નેત્રમાંથી નીકળેલી કૃત્યાએ કહ્યું: 'મને આપ, મને આપ!' પિપ્પલાદે વડવાને યાદ કરીને જવાબ આપ્યો, અને કૃત્યા પણ વડવા જેવું રૂપ ધારણ કરી લીધું.
સર્વસત્ત્વવિનાશાય પ્રભૂતાનલગર્ભિણી ગભસ્તિની બાલગર્ભા યા માતા પિપ્પલાશિનઃ
બધા જીવોના વિનાશ માટે, તે ભયંકર અગ્નિથી ભરેલી હતી; તેજસ્વી હતી, બાળકને ગર્ભમાં ધરાવતી, અને પિપ્પલાદની માતા હતી.
તદ્ધ્યાનયોગાત્ તુ જાતા કૃત્યા સાનલગર્ભિણી ઉત્પન્ના સા મહારૌદ્રા મૃત્યુજિહ્વેવ ભીષણા
ધ્યાન અને યોગથી, અગ્નિથી ભરેલી કૃત્યા જન્મી; તે અત્યંત ભયાનક અને ભયાવહ દેખાતી હતી, જાણે મૃત્યુ પોતે જ જીભ બહાર કાઢીને ઉભું હોય.
અવોચત્ પિપ્પલાદં તં કિં કૃત્યં મે વદસ્વ તત્ પિપ્પલાદો ઽપિ તાં પ્રાહ દેવાન્ ખાદ રિપૂન્ મમ
કૃત્યાએ પિપ્પલાદને પૂછ્યું: 'હું શું કરું?' પિપ્પલાદે કહ્યું: 'મારા દુશ્મન દેવતાઓને ભક્ષી લે.'
જગ્રાહ સા તથેત્ય્ ઉક્ત્વા પિપ્પલાદં પુરસ્થિતમ્ સ પ્રાહ કિમ્ ઇદં કૃત્યે સા ચાપ્ય્ આહ ત્વયોદિતમ્
કૃત્યાએ 'જેમ કહ્યું તેમ' કહીને પિપ્પલાદને પકડી લીધો. પિપ્પલાદે પૂછ્યું: 'આ શું છે, કૃત્યા?' તેણે જવાબ આપ્યો: 'તમે જે કહ્યું એ જ છે.'
દેવૈશ્ ચ નિર્મિતં દેહં તતો ભીતઃ શિવં યયૌ તુષ્ટાવ દેવં સ મુનિઃ કૃત્યાં પ્રાહ તદા શિવઃ
દેવતાઓએ કૃત્યા માટે એક શરીર બનાવ્યું; ડરથી પિપ્પલાદ શિવ પાસે ગયો, દેવની સ્તુતિ કરી, અને પછી શિવે કૃત્યા સાથે વાત કરી.
યોજનાન્તઃસ્થિતાઞ્ જીવાન્ ન ગૃહાણ મદાજ્ઞયા તસ્માદ્ યાહિ તતો દૂરં કૃત્યે કૃત્યં તતઃ કુરુ
મારી આજ્ઞાથી, એક યોજનની અંદર રહેતા જીવોને પકડશો નહીં. તેથી, કૃત્યા, તું અહીંથી દૂર જા અને તારો કાર્ય બીજે જ કરી લે.
તીર્થાત્ તુ પિપ્પલાત્ પૂર્વં યાવદ્ યોજનસંખ્યયા પ્રાતિષ્ઠદ્ વડવારૂપા કૃત્યા સા ઋષિનિર્મિતા
પિપ્પળ તીર્થેથી, પિપ્પલાદની સામે, જેટલા યોજન ગણાય છે એટલું અંતર પાર કરીને, વડવા રૂપે કૃત્યા, જે ઋષિએ સર્જી હતી, ત્યાંથી ચાલતી થઈ.
તસ્યાં જાતો મહાન્ અગ્નિર્ લોકસંહરણક્ષમઃ તં દૃષ્ટ્વા વિબુધાઃ સર્વે ત્રસ્તાઃ શંભુમ્ ઉપાગમન્
તેના અંદર એક મહાન અગ્નિ પ્રગટ્યો, જે સમગ્ર લોકનો વિનાશ કરી શકે એવો હતો. આ જોઈને બધા દેવતાઓ ભયભીત થઈ ગયા અને શંભુ પાસે ગયા.
ચક્રેશ્વરં પિપ્પલેશં પિપ્પલાદેન તોષિતમ્ સ્તુવન્તો ભીતમનસઃ શંભુમ્ ઊચુર્ દિવૌકસઃ
તેઓએ પિપ્પલાદને પ્રસન્ન કરનાર ચક્રેશ્વર અને પિપ્પલેશ્વર શંભુની સ્તુતિ કરી; સ્વર્ગના વાસીઓ ભયભીત મનથી શંભુને બોલ્યા.
રક્ષસ્વ શંભો કૃત્યાસ્માન્ બાધતે તદ્ભવાનલઃ શરણં ભવ સર્વેશ ભીતાનામ્ અભયપ્રદ
શંભુ, અમને બચાવો! કૃત્યા અમને પીડાવે છે અને તેનો અગ્નિ અમને ધમકી આપે છે. સર્વેશ્વર, ભયગ્રસ્તોને નિર્ભયતા આપનાર, અમારો આશ્રય બનો.
સર્વતઃ પરિભૂતાનામ્ આર્તાનાં શ્રાન્તચેતસામ્ સર્વેષામ્ એવ જન્તૂનાં ત્વમ્ એવ શરણં શિવ
જે બધા અપમાનિત, દુઃખી અને થાકેલા મનવાળા છે, દરેક જીવ માટે, હે શિવ, તું એકમાત્ર આશ્રય છે.
ઋષિણાભ્યર્થિતા કૃત્યા ત્વચ્ચક્ષુર્વહ્નિનિર્ગતા સા જિઘાંસતિ લોકાંસ્ ત્રીંસ્ ત્વં નસ્ ત્રાતા ન ચેતરઃ
ઋષિએ વિનંતી કરતાં, તારા નેત્રમાંથી અગ્નિરૂપે નીકળેલી કૃત્યા હવે ત્રણેય લોકને નાશ કરવા માંગે છે. તું જ અમારો રક્ષક છે, બીજું કોઈ નથી.
તાન્ અબ્રવીજ્ જગન્નાથો યોજનાન્તર્નિવાસિનઃ ન બાધતે ત્વ્ અસૌ કૃત્યા તસ્માદ્ યૂયમ્ અહર્નિશમ્ ઇહૈવાસધ્વમ્ અમરાસ્ તસ્યા વો ન ભયં ભવેત્
જગતના સ્વામીએ ત્યાં એક યોજનની અંદર રહેતા દેવતાઓને કહ્યું: એ ક્રિયા તમને કોઈ રીતે હાનિ કરશે નહીં. તેથી, હે દેવતાઓ, તમે અહીં દિવસ-રાતે જ રહો. એથી તમને કોઈ ભય રહેવાનો નથી.
પુનર્ ઊચુઃ સુરેશાનં ત્વયા દત્તં ત્રિવિષ્ટપમ્ તત્ ત્યક્ત્વાત્ર કથં નાથ વત્સ્યામસ્ ત્રિદશાર્ચિત
પછી દેવતાઓએ ફરીથી ભગવાનને કહ્યું: તમે અમને સ્વર્ગ આપ્યું છે, તો હવે, હે પ્રભુ, અમે એ દેવતાઓના પૂજ્ય લોકને છોડીને અહીં કેવી રીતે રહી શકીશું?
દેવાનાં વચનં શ્રુત્વા શિવો વાક્યમ્ અથાબ્રવીત્
દેવતાઓની વાત સાંભળી, પછી શિવજીએ કહ્યું.
દેવો ઽસૌ વિશ્વતશ્ચક્ષુર્ યો દેવો વિશ્વતોમુખઃ યો રશ્મિભિસ્ તુ ધમતે નિત્યં યો જનકો મતઃ
એ ભગવાન સર્વત્ર જોનાર છે, સર્વત્ર મુખ ધરાવે છે, જે સદા કિરણોથી તેજમાન છે અને જેને સર્જનહાર માનવામાં આવે છે.
સ સૂર્ય એક એવાત્ર સાક્ષાદ્ રૂપેણ સર્વદા સ્થિતિં કરોતુ તન્મૂર્તૌ ભવિષ્યન્ત્ય્ અખિલાઃ સ્થિતાઃ
અહીં એ એકમાત્ર સૂર્ય સ્વરૂપે હંમેશાં પ્રગટ છે; એ પોતે અહીં રહે, અને એના સ્વરૂપમાં બધા સ્થિર રહેશે.
તથેતિ શંભુવચનાત્ પારિજાતતરોસ્ તદા દેવા દિવાકરં ચક્રુસ્ ત્વષ્ટા ભાસ્કરમ્ અબ્રવીત્
શંભુના આદેશથી, ત્યારે દેવોએ પારિજાત વૃક્ષમાંથી સૂર્યની રચના કરી; ત્વષ્ટાએ ભાસ્કરને સંબોધન કર્યું.
ઇહૈવાસ્સ્વ જગત્સ્વામિન્ રક્ષેમાન્ વિબુધાન્ સ્વયમ્ સ્વાંશૈશ્ ચ વયમ્ અપ્ય્ અત્ર તિષ્ઠામઃ શંભુસંનિધૌ
હે જગતના સ્વામી, તમે અહીં જ રહો અને દેવતાઓનું સ્વયં રક્ષણ કરો. અમે પણ અમારા અંશો સાથે અહીં શંભુની હાજરીમાં રહીશું.
ચક્રેશ્વરસ્ય પરિતો યાવદ્ યોજનસંખ્યયા ગઙ્ગાયા ઉભયં તીરમ્ આસાદ્યાસન્ સુરોત્તમાઃ
ચક્રધારી ભગવાનની આસપાસ, જેટલા યોજન જેટલું અંતર હતું, ત્યાં શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ ગંગાના બંને કાંઠે પહોંચી બેઠા.
અઙ્ગુલ્યર્ધાર્ધમાત્રં તુ ગઙ્ગાતીરં સમાશ્રિતાઃ તિસ્રઃ કોટ્યસ્ તથા પઞ્ચ શતાનિ મુનિસત્તમ તીર્થાનાં તત્ર વ્યુષ્ટિં ચ કઃ શૃણોતિ બ્રવીતિ વા
ગંગાના કાંઠે, માત્ર આંગળીના અડધા ભાગ જેટલી જગ્યામાં, ત્રણ કરોડ અને પાંચસો તીર્થો હતા, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ. ત્યાં એનું ગોઠવણી કોણ વર્ણવી શકે કે કહિ શકે?
તતઃ સુરગણાઃ સર્વે વિનીતાઃ શિવમ્ અબ્રુવન્
પછી બધા દેવસમૂહો વિનમ્ર થઈને શિવજીને બોલ્યા.
પિપ્પલાદં સુરેશાન શમં નય જગન્મય
હે દેવોના સ્વામી, હે જગતરૂપ, પિપ્પલાદને શાંતિ આપો.
ૐ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા જગન્નાથઃ પિપ્પલાદમ્ અવોચત
'ઓમ' ઉચ્ચારીને, જગતના સ્વામીએ પિપ્પલાદને સંબોધન કર્યું.
નાશિતેષ્વ્ અપિ દેવેષુ પિતા તે નાગમિષ્યતિ દત્તાઃ પિત્રા તવ પ્રાણા દેવાનાં કાર્યસિદ્ધયે
દેવતાઓ નાશ પામે તો પણ, તારો પિતા પાછો આવશે નહીં. દેવતાઓના કાર્યની સિદ્ધિ માટે, તારા પિતાએ તને જીવનદાન આપ્યું છે.
દીનાર્તકરુણાબન્ધુઃ કો હિ તાદૃગ્ભવે ભવેત્ તથા યાતા દિવં તાત તવ માતા પતિવ્રતા
દુઃખી અને પીડિતનો એવો મિત્ર બીજો કોણ હોઈ શકે? એ રીતે, તારી માતા પતિવ્રતા રહીને સ્વર્ગમાં ગઈ છે, બેટા.