ગારુડં નામ યત્ તીર્થં સર્વવિઘ્નપ્રશાન્તિદમ્ તસ્ય પ્રભાવં વક્ષ્યામિ શૃણુ નારદ યત્નતઃ
ગારુડ નામનું તીર્થ સર્વ વિઘ્નો દૂર કરે છે; તેનું મહાત્મ્ય હું કહું છું—તમે ધ્યાનથી સાંભળો, હે નારદ.
મણિનાગ ઇતિ ત્વ્ આસીચ્ છેષપુત્રો મહાબલઃ ગરુડસ્ય ભયાદ્ ભક્ત્યા તોષયામ્ આસ શંકરમ્
મણિનાગ નામનો, શેષનો પરાક્રમી પુત્ર હતો; ગરુડના ભયથી અને ભક્તિથી તેણે શંકર ભગવાનને પ્રસન્ન કર્યા.
તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્ પરમેષ્ઠી મહેશ્વરઃ તમ્ ઉવાચ મહાનાગં વરં વરય પન્નગ
પછી પ્રસન્ન થયેલા મહાદેવે, એ મહાનાગને કહ્યું: "પન્નગ, તું જે ઈચ્છે એ વર માગ."
નાગઃ પ્રાહ પ્રભો મહ્યં દેહિ મે ગરુડાભયમ્ તથેત્ય્ આહ ચ તં શંભુર્ ગરુડાદ્ અભયં ભવેત્
નાગે કહ્યું: "પ્રભુ, મને ગરુડનો ભય ન રહે એવી કૃપા કરો." શંભુએ કહ્યું: "તેમ જ થાશે; તને ગરુડથી ડર નહીં રહે."
નિર્ગતો નિર્ભયો નાગો ગરુડાદ્ અરુણાનુજાત્ ક્ષીરોદશાયી યત્રાસ્તે ક્ષીરાર્ણવસમીપતઃ
હવે ગરુડથી નિર્ભય થયેલો નાગ ત્યાંથી નીકળી ગયો; જ્યાં અરુણનો નાના ભાઈ, જે ક્ષીરસાગરમાં શયન કરે છે, તે ક્ષીરસાગર પાસે રહે છે.
ઇતશ્ ચેતશ્ ચ ચરતિ નાગો ઽસૌ સુખશીતલે ગરુડો ઽપિ ચ યત્રાસ્તે તં દેશમ્ અપિ યાત્ય્ અસૌ
એ નાગ અહીંથી ત્યાં આનંદથી અને ઠંડકમાં ફરતો રહે છે; અને ગરુડ પણ ત્યાં રહે છે અને એ પણ એ સ્થળે જાય છે.
ગરુડઃ પન્નગં દૃષ્ટ્વા ચરન્તં નિર્ભયેન તુ તં ગૃહીત્વા મહાનાગં પ્રાક્ષિપત્ સ્વસ્ય વેશ્મનિ
ગરુડએ નિર્ભયતાથી ફરતા એ મહાનાગને જોઈને પકડી લીધો અને તેને પોતાના ઘરમા ફેંકી દીધો.
તં બદ્ધ્વા ગારુડૈઃ પાશૈર્ ગરુડો નાગસત્તમમ્ એતસ્મિન્ન્ અન્તરે નન્દી પ્રોવાચેશં જગત્પ્રભુમ્
ગરુડએ પોતાના પાશથી એ ઉત્તમ નાગને બાંધી દીધો; એ સમયે નંદીએ જગતના પ્રભુને કહ્યું.
નૂનં નાગો ન ચાયાતિ ભક્ષિતો બદ્ધ એવ વા ગરુડેન સુરેશાન જીવન્ નાગો ન સંવ્રજેત્
નિશ્ચિત છે કે સાપ અહીં આવતો નથી; કદાચ ગરુડએ તેને ખાઈ લીધો છે અથવા બાંધી રાખ્યો છે, હે દેવોના સ્વામી. જો સાપ જીવતો હોત તો એ વિલંબ ન કરત.
નન્દિનો વચનં શ્રુત્વા જ્ઞાત્વા શંભુર્ અથાબ્રવીત્
નંદિની વાત સાંભળી અને સમજ્યા પછી શંભુએ પછી કહ્યું.
ગરુડસ્ય ગૃહે નાગો બદ્ધસ્ તિષ્ઠતિ સત્વરમ્ ગત્વા તં જગતામ્ ઈશં વિષ્ણું સ્તુહિ જનાર્દનમ્
ગરુડના ઘરે સાપ બંધાયેલો છે. તું જલદી જઈને જગતના સ્વામી શ્રીવિષ્ણુની સ્તુતિ કર.
બદ્ધં નાગં કાશ્યપેન મદ્વાક્યાદ્ આનય સ્વયમ્ તત્ પ્રભોર્ વચનં શ્રુત્વા નન્દી ગત્વા શ્રિયઃ પતિમ્
કશ્યપપુત્ર那个 બંધાયેલો સાપ મારા આદેશે તું પોતે લઈ આવ. સ્વામીના શબ્દો સાંભળી નંદિ શ્રીના પતિ પાસે ગયો.
વ્યજ્ઞાપયત્ સ્વયં વાક્યં વિષ્ણું લોકપરાયણમ્ નારાયણઃ પ્રીતમના ગરુડં વાક્યમ્ અબ્રવીત્
નંદિએ પોતે જ જગતના આશ્રય શ્રીવિષ્ણુને સંદેશો પહોંચાડ્યો. નારાયણ આનંદિત થઈને ગરુડને કહ્યું.
વિનતાત્મજ મે વાક્યાન્ નન્દિને દેહિ પન્નગમ્ કમ્પમાનસ્ તદ્ આકર્ણ્ય નેત્ય્ ઉવાચ વિહંગમઃ વિષ્ણુમ્ અપ્ય્ અબ્રવીત્ કોપાત્ સુપર્ણો નન્દિનો ઽન્તિકે
વિનતા પુત્ર, મારા શબ્દે તું એ સાપ નંદિને આપી દે. આ સાંભળતાં જ પંખી ધ્રૂજી ઉઠ્યો અને 'નહીં' કહ્યું, પછી ક્રોધથી વિષ્ણુને નંદિની પાસે કહ્યું.
યદ્ યત્ પ્રિયતમં કિંચિદ્ ભૃત્યેભ્યઃ પ્રભવિષ્ણવઃ દાસ્યન્ત્ય્ અન્યે ભવાન્ નૈવ મયાનીતં હરિષ્યતિ
હે મહાશક્તિશાળી પ્રભુ, બીજાઓ તેમના સેવકોને જે સૌથી પ્રિય વસ્તુ આપે છે, પણ હું જે લાવ્યો છું એ તારી સિવાય બીજું કોઈ લઈ શકતું નથી.
પશ્ય દેવં ત્રિનયનં નાગં મોક્ષ્યતિ નન્દિના મયોપપાદિતં નાગં ત્વં તુ દાસ્યસિ નન્દિને
જુઓ, ત્રિનેત્રધારી દેવ નંદિ માટે એ સાપ મુક્ત કરશે. પણ જે સાપ હું લાવ્યો છું, એ તારે નંદિને આપવો પડશે.
ત્વાં વહામિ સદા સ્વામિન્ મમ દેયં સદા ત્વયા મયોપપાદિતં નાગં વક્તું દેહીતિ નોચિતમ્
હમેશા હું તને લઈ ફરું છું, સ્વામી; જે મારું છે એ હમેશા તારું જ છે. હું જે સાપ લાવ્યો છું એ નંદિને આપવું યોગ્ય નથી.
સતાં પ્રભૂણાં નેયં સ્યાદ્ વૃત્તિઃ સદ્વૃત્તિકારિણામ્ સન્તો દાસ્યન્તિ ભૃત્યેભ્યો મદુપાત્તહરો ભવાન્
સારા સ્વામીઓએ સારા સેવકો સાથે આવું વર્તન કરવું યોગ્ય નથી. સારા લોકો પોતાના સેવકોને આપે છે; પણ હું જે લાવ્યો છું એ તું જ લઈ જાય છે.
દૈત્યાઞ્ જયસિ સંગ્રામે મદ્બલેનૈવ કેશવ અહં મહાબલીત્ય્ એવં મુધૈવ શ્લાઘતે ભવાન્
હે કેશવ, તું યુદ્ધમાં દૈત્યોને મારા જ બળે જીતે છે. હું બહુ શક્તિશાળી છું, છતાં તું વ્યર્થમાં ઘમંડ કરે છે.
ગરુડસ્યેતિ તદ્ વાક્યં શ્રુત્વા ચક્રગદાધરઃ વિહસ્ય નન્દિનઃ પાર્શ્વે પશ્યદ્ભિર્ લોકપાલકૈઃ
ગરુડના આ શબ્દો સાંભળી ચક્ર અને ગદા ધારક ભગવાન હસ્યા, નંદિની બાજુએ ઊભા રહીને, અને જગતના રક્ષકો જોઈ રહ્યા હતા.
ઇદમ્ આહ મહાબુદ્ધિર્ માં સમુહ્ય કૃશો ભવાન્ ત્વદ્બલાદ્ અસુરાન્ સર્વાઞ્ જેષ્યે ઽહં ખગસત્તમ
આ મહાબુદ્ધિશાળી કહે છે કે હું દુર્બળ છું. હે પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ, તારા બળે હું બધા દૈત્યોને હરાવીશ.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા શ્રીપતિર્ બ્રહ્મઞ્ શાન્તકોપો ઽબ્રવીદ્ ઇદમ્ વહાઙ્ગુલિં કરસ્યાશુ કનિષ્ઠાં નન્દિનો ઽન્તિકે
આવી વાત કહીને, શ્રીના પતિએ શાંત મનથી બ્રહ્માને કહ્યું: 'તારી નાની આંગળી જલદી નંદિ પાસે મૂકી दे.'
ગરુડસ્ય તતો મૂર્ધ્નિ ન્યસ્યેદં પુનર્ અબ્રવીત્ સત્યં માં વહસે નિત્યં પશ્ય ધર્મં વિહંગમ
પછી ગરુડના માથા પર આંગળી મૂકી વિષ્ણુએ ફરી કહ્યું: 'સાચું છે કે તું હમેશા મને લઈ જાય છે. હવે ધર્મ જોઈ લે, હે પંખી.'
ન્યસ્તાયાં ચ તતો ઽઙ્ગુલ્યાં શિરઃ કુક્ષૌ સમાવિશત્ કુક્ષિશ્ ચ ચરણસ્યાન્તઃ પ્રાવિશચ્ ચૂર્ણિતો ઽભવત્ તતઃ કૃતાઞ્જલિર્ દીનો વ્યથિતો લજ્જયાન્વિતઃ
જ્યારે આંગળી મૂકી, ત્યારે માથું પેટમાં પ્રવેશી ગયું અને પેટ પગમાં સમાઈ ગયું; એ રીતે એ પીસાઈ ગયો. પછી હાથ જોડીને, દુઃખી, વ્યથિત અને શરમથી ભરાયો.
ત્રાહિ ત્રાહિ જગન્નાથ ભૃત્યં મામ્ અપરાધિનમ્ ત્વં પ્રભુઃ સર્વલોકાનાં ધર્તા ધાર્યસ્ ત્વમ્ એવ ચ
મને બચાવો, મને બચાવો, હે જગન્નાથ! હું તમારો સેવક અને દોષી છું. તમે બધા લોકોના સ્વામી છો, ધારક અને આધાર પણ તમે જ છો.
અપરાધસહસ્રાણિ ક્ષમન્તે પ્રભવિષ્ણવઃ કૃતાપરાધે ઽપિ જને મહતી યસ્ય વૈ કૃપા
હે મહાશક્તિશાળી પ્રભુ, તમે હજારો દોષો માફ કરો છો. કોઈએ ભલે ગુનો કર્યો હોય, તમારી કૃપા તો બહુ મહાન છે.
વદન્તિ મુનયઃ સર્વે ત્વામ્ એવ કરુણાકરમ્ રક્ષસ્વાર્તં જગન્માતર્ મામ્ અમ્બુજનિવાસિનિ કમલે બાલકં દીનમ્ આર્તં તનયવત્સલે
બધા ઋષિઓ કહે છે કે, હે કમળમાં વસતી કમલા, તું જ દયાની મૂર્તિ અને જગતની માતા છે. હે સંતાનોને પ્રેમ કરતી મા, હું બાલક છું, દુઃખી અને બેઇનસાફ છું, મને બચાવ.
તતઃ કૃપાન્વિતા દેવી શ્રીર્ અપ્ય્ આહ જનાર્દનમ્
પછી દયાથી ભરેલી શ્રીમાતાએ પણ જનાર્દનને કહ્યું.
રક્ષ નાથ સ્વકં ભૃત્યં ગરુડં વિપદં ગતમ્ જનાર્દન ઉવાચેદં નન્દિનં શંભુવાહનમ્
હે પ્રભુ, તમારા પોતાના સેવક ગરુડને, જે મુશ્કેલીમાં છે, તેને બચાવો. જનાર્દને પછી નંદિને, શંભુના વાહનને, આ રીતે કહ્યું.
નય નાગં સગરુડં શંભોર્ અન્તિકમ્ એવ ચ તત્પ્રસાદાચ્ ચ ગરુડો મહેશ્વરનિરીક્ષિતઃ આત્મીયં ચ પુના રૂપં ગરુડઃ સમવાપ્સ્યતિ
નાગ અને ગરુડને લઈને શંભુ પાસે જા; મહાદેવની કૃપાથી ગરુડને ફરીથી પોતાનું સ્વરૂપ મળશે.