દેવતાનામ્ અવધ્યશ્ ચ મહાકાયો મહાબલઃ અન્તર્ભૂમિગતસ્ તત્ર વાલુકાન્તર્હિતો મહાન્
દેવતાઓ માટે અપરાજિત, વિશાળ શરીર અને મહાન બળ ધરાવતો, જમીન નીચે રહેતો, રેતમાં છુપાયેલો અને અતિ વિશાળ રૂપ ધરાવતો છે.
રાક્ષસસ્ય મધોઃ પુત્રો ધુન્ધુર્ નામ મહાસુરઃ શેતે લોકવિનાશાય તપ આસ્થાય દારુણમ્
રાક્ષસ મધુનો પુત્ર ધુંધુ નામે મહાસુર, દુનિયાના વિનાશ માટે ભયાનક તપ કરતો ત્યાં શયન કરે છે.
સંવત્સરસ્ય પર્યન્તે સ નિશ્વાસં વિમુઞ્ચતિ યદા તદા મહી તત્ર ચલતિ સ્મ નરાધિપ
રાજા, વર્ષના અંતે જ્યારે તે શ્વાસ છોડે છે, ત્યારે ત્યાં ધરતી કંપે છે.
તસ્ય નિઃશ્વાસવાતેન રજ ઉદ્ધૂયતે મહત્ આદિત્યપથમ્ આવૃત્ય સપ્તાહં ભૂમિકમ્પનમ્
તેના શ્વાસના વેગથી મોટો ધૂળનો વાદળ ઊઠે છે, જે સૂર્યના માર્ગને ઢાંકી લે છે અને સાત દિવસ સુધી ધરતી કંપે છે.
સવિસ્ફુલિઙ્ગં સાઙ્ગારં સધૂમમ્ અતિદારુણમ્ તેન તાત ન શક્નોમિ તસ્મિન્ સ્થાતું સ્વ આશ્રમે
ચમકતા કણ, અંગારો અને ધુમાડા સાથે, ખૂબ જ ભયાનક બની જાય છે; એ કારણે, પ્રિય, હું ત્યાં મારા આશ્રમમાં રહી શકતો નથી.
તં મારય મહાકાયં લોકાનાં હિતકામ્યયા લોકાઃ સ્વસ્થા ભવન્ત્ય્ અદ્ય તસ્મિન્ વિનિહતે ત્વયા
લોકોના કલ્યાણ માટે એ વિશાળ શરીરવાળાને મારો; આજે, જો તું તેને વિનાશ કરશે, તો લોકોએ શાંતિ મળશે.
ત્વં હિ તસ્ય વધાયૈકઃ સમર્થઃ પૃથિવીપતે વિષ્ણુના ચ વરો દત્તો મહ્યં પૂર્વયુગે નૃપ
પૃથ્વીના રાજા, તેને મારવા માટે માત્ર તું જ સમર્થ છે; અને પૂર્વયુગમાં વિષ્ણુએ મને એક વરદાન આપ્યું હતું, રાજા.
યસ્ તં મહાસુરં રૌદ્રં હનિષ્યતિ મહાબલમ્ તસ્ય ત્વં વરદાનેન તેજશ્ ચાખ્યાપયિષ્યસિ
જે કોઈ એ ભયાનક અને શક્તિશાળી મહાસુરને મારે છે, તેને તું એ વરદાનથી તારી શક્તિ બતાવશે.
નહિ ધુન્ધુર્ મહાતેજાસ્ તેજસાલ્પેન શક્યતે નિર્દગ્ધું પૃથિવીપાલ ચિરં યુગશતૈર્ અપિ
મહાતેજ ધરાવતો ધુંધુ, ઓ પૃથ્વીપાલ, ઓછી શક્તિથી દહન થઈ શકતો નથી, સદીયુગો સુધી પણ.
વીર્યં ચ સુમહત્ તસ્ય દેવૈર્ અપિ દુરાસદમ્ સ એવમ્ ઉક્તો રાજર્ષિર્ ઉત્તઙ્કેન મહાત્મના કુવલાશ્વં સુતં પ્રાદાત્ તસ્મૈ ધુન્ધુનિબર્હણે
તેની શક્તિ ખૂબ મોટી છે, દેવતાઓ માટે પણ અપરાજિત. મહાત્મા ઉત્તંક દ્વારા એમ કહેવામાં આવતા, રાજર્ષીએ ધુંધુના વિનાશ માટે પોતાના પુત્ર કુવલાશ્વને આપ્યો.
ભગવન્ ન્યસ્તશસ્ત્રો ઽહમ્ અયં તુ તનયો મમ ભવિષ્યતિ દ્વિજશ્રેષ્ઠ ધુન્ધુમારો ન સંશયઃ
ભગવાન, મેં તો શસ્ત્રો મૂકી દીધા છે, પણ મારા આ પુત્ર, દ્વિજશ્રેષ્ઠ, નિશ્ચયે ધુંધુનો વિનાશક બનશે.
સ તં વ્યાદિશ્ય તનયં રાજર્ષિર્ ધુન્ધુમારણે જગામ પર્વતાયૈવ નૃપતિઃ સંશિતવ્રતઃ
રાજર્ષીએ પોતાના પુત્રને ધુંધુના વિનાશ માટે નિમણૂક કરી, અને પવિત્ર વ્રત ધરાવતા રાજાએ પર્વત તરફ યાત્રા કરી.
કુવલાશ્વસ્ તુ પુત્રાણાં શતેન સહ ભો દ્વિજાઃ પ્રાયાદ્ ઉત્તઙ્કસહિતો ધુન્ધોસ્ તસ્ય નિબર્હણે
કુવલાશ્વ, પોતાના સો પુત્રો સાથે, દ્વિજઓ, ઉત્તંક સાથે મળીને ધુંધુના વિનાશ માટે આગળ વધ્યો.
તમ્ આવિશત્ તદા વિષ્ણુસ્ તેજસા ભગવાન્ પ્રભુઃ ઉત્તઙ્કસ્ય નિયોગાદ્ વૈ લોકાનાં હિતકામ્યયા
પછી ભગવાન વિષ્ણુએ, ઉત્તંકના આદેશથી, લોકોના હિત માટે, પોતાની શક્તિથી તેને પ્રવેશ કર્યો.
તસ્મિન્ પ્રયાતે દુર્ધર્ષે દિવિ શબ્દો મહાન્ અભૂત્ એષ શ્રીમાન્ અવધ્યો ઽદ્ય ધુન્ધુમારો ભવિષ્યતિ
તે અપરાજિત યાત્રા પર નીકળતા, આકાશમાં મોટો અવાજ થયો: 'આજે આ ધુંધુમાર, મહિમાવાન, અપરાજિત બનશે.'
દિવ્યૈર્ ગન્ધૈશ્ ચ માલ્યૈશ્ ચ તં દેવાઃ સમવાકિરન્ દેવદુન્દુભયશ્ ચૈવ પ્રણેદુર્ દ્વિજસત્તમાઃ
દેવોએ તેને દિવ્ય સુગંધ અને ફૂલો વડે અભિષેક કર્યો, અને દેવદુંદુભીઓ વાગી ઉઠી, દ્વિજશ્રેષ્ઠો.
સ ગત્વા જયતાં શ્રેષ્ઠસ્ તનયૈઃ સહ વીર્યવાન્ સમુદ્રં ખાનયામ્ આસ વાલુકાન્તરમ્ અવ્યયમ્
જયમાં શ્રેષ્ઠ, પોતાના શક્તિશાળી પુત્રો સાથે, અવિનાશી રેતમાં ખોદવા માટે આગળ વધ્યો, દ્વિજઓ.
તસ્ય પુત્રૈઃ ખનદ્ભિશ્ ચ વાલુકાન્તર્હિતસ્ તદા ધુન્ધુર્ આસાદિતો વિપ્રા દિશમ્ આવૃત્ય પશ્ચિમામ્
પછી, વિદ્વાનો, તેના પુત્રોએ રેતમાં ખોદતા, ત્યાં છુપાયેલો ધુંધુ મળ્યો, જે પશ્ચિમ દિશાને ઢાંકી રહ્યો હતો.
મુખજેનાગ્નિના ક્રોધાલ્ લોકાન્ ઉદ્વર્તયન્ન્ ઇવ વારિ સુસ્રાવ વેગેન મહોદધિર્ ઇવોદયે
મુખમાંથી ગુસ્સામાં આગ નીકળતી હતી, અને જાણે દુનિયાને ઉથલાવી નાખી હોય એમ, તેણે જોરથી પાણી વહાવ્યું, જેમ મહાસાગર ઉછળે છે.
સૌમસ્ય મુનિશાર્દૂલા વરોર્મિકલિલો મહાન્ તસ્ય પુત્રશતં દગ્ધં ત્રિભિર્ ઊનં તુ રક્ષસા
મુનિશ્રેષ્ઠ, મોટી તરંગો અને કાદવમાંથી, તેના સો પુત્રો રાક્ષસે બળી ગયા, માત્ર ત્રણ બચ્યા.
તતઃ સ રાજા દ્યુતિમાન્ રાક્ષસં તં મહાબલમ્ આસસાદ મહાતેજા ધુન્ધું ધુન્ધુવિનાશનઃ
પછી તેજસ્વી રાજા, ધૌંધુનો વિનાશ કરનાર, મહાબલી રાક્ષસ ધૌંધુ પાસે પહોંચ્યો.
તસ્ય વારિમયં વેગમ્ આપીય સ નરાધિપઃ યોગી યોગેન વહ્નિં ચ શમયામ્ આસ વારિણા
એ મનુષ્યરાજ, યોગી તરીકે, યોગ દ્વારા પાણીની તીવ્રતા શોષી લીધી, અને પાણીથી આગને શાંત કરી.
નિહત્ય તં મહાકાયં બલેનોદકરાક્ષસમ્ ઉત્તઙ્કં દર્શયામ્ આસ કૃતકર્મા નરાધિપઃ
પાણીમાં રહેતા મહાકાય રાક્ષસને પોતાની શક્તિથી મારીને, રાજાએ પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરીને ઉત્તંક સામે હાજર થયો.
ઉત્તઙ્કસ્ તુ વરં પ્રાદાત્ તસ્મૈ રાજ્ઞે મહાત્મને દદૌ તસ્યાક્ષયં વિત્તં શત્રુભિશ્ ચાપરાજિતમ્
ઉત્તંકે એ મહાત્મા રાજાને આશીર્વાદ આપ્યો; તેને અક્ષય ધન અને દુશ્મનોથી અપરાજિત સંપત્તિ આપી.
ધર્મે રતિં ચ સતતં સ્વર્ગે વાસં તથાક્ષયમ્ પુત્રાણાં ચાક્ષયાંલ્ લોકાન્ સ્વર્ગે યે રક્ષસા હતાઃ
તેને ધર્મમાં સતત આનંદ, સ્વર્ગમાં અવિરત વાસ, અને રાક્ષસે મરેલા તેના પુત્રોને સ્વર્ગમાં અક્ષય લોક આપ્યા.
તસ્ય પુત્રાસ્ ત્રયઃ શિષ્ટા દૃઢાશ્વો જ્યેષ્ઠ ઉચ્યતે ચન્દ્રાશ્વકપિલાશ્વૌ તુ કનીયાંસૌ કુમારકૌ
તેના પુત્રોમાં ત્રણ બચ્યા: દૃઢાશ્વ, જે સૌથી મોટો છે; ચંદ્રાશ્વ અને કપિલાશ્વ, બે નાના પુત્રો.
ધૌન્ધુમારેર્ દૃઢાશ્વસ્ય હર્યશ્વશ્ ચાત્મજઃ સ્મૃતઃ હર્યશ્વસ્ય નિકુમ્ભો ઽભૂત્ ક્ષત્રધર્મરતઃ સદા
ધૌંધુમારના પુત્ર દૃઢાશ્વનો પુત્ર હર્યાશ્વ કહેવાય છે; હર્યાશ્વનો પુત્ર નિકુંભ, હંમેશા ક્ષત્રિય ધર્મમાં તત્પર.
સંહતાશ્વો નિકુમ્ભસ્ય સુતો રણવિશારદઃ અકૃશાશ્વકૃશાશ્વૌ તુ સંહતાશ્વસુતૌ દ્વિજાઃ
નિકુંભનો પુત્ર સંહતાશ્વ, યુદ્ધમાં નિપુણ; સંહતાશ્વના બે પુત્રો, અક્રશાશ્વ અને કૃશાશ્વ.
તસ્ય હૈમવતી કન્યા સતાં મતા દૃષદ્વતી વિખ્યાતા ત્રિષુ લોકેષુ પુત્રશ્ ચાસ્યાઃ પ્રસેનજિત્
તેની હૈમવતી દીકરી દૃષદ્વતી, ત્રણેય લોકમાં સદ્ગણવંતી તરીકે પ્રસિદ્ધ; તેના પુત્ર પ્રસેનજિત.
લેભે પ્રસેનજિદ્ ભાર્યાં ગૌરીં નામ પતિવ્રતામ્ અભિશસ્તા તુ સા ભર્ત્રા નદી વૈ બાહુદાભવત્
પ્રસેનજિતે પતિવ્રતા ગૌરીને પત્ની તરીકે મેળવેલી; પણ પતિના શાપથી, તે બાહુદા નદી બની.