એતન્ ન ગર્હિતં કર્મ કુર્યામ્ અહમ્ ઇદં ધ્રુવમ્ કર્મણ્ય્ અસ્મિન્ મહાક્રૂરે સમાદેષ્ટું ન વાર્હસિ
આ કાર્ય નિંદનીય નથી; હું ચોક્કસપણે આ કરીશ. તમે મને આવું ક્રૂર કામ કરવા માટે આદેશ ન આપો.
ઇતિ શ્રુત્વા ચ તદ્ વાક્યં ભાનુર્ વચનમ્ અબ્રવીત્ કિં નામ ગર્હિતં કર્મ તવ કર્તુમ્ અલં યમ
આ શબ્દો સાંભળી, સૂર્યદેવે કહ્યું: યમ, તારા માટે એવું કયું કામ છે જે નિંદનીય ગણાય?
કિં ન દૃષ્ટા ત્વયા યાન્તી ગણિકા ગણકિંકરૈઃ ગીયમાના દિવં સદ્યો ગૌતમીતોયમ્ આપ્લુતા
શું તું જોઈ ન શક્યો કે વેશ્યા પોતાની સાથીદારો સાથે, ગાન સાંભળતી, ગૌતમીનદીમાં સ્નાન કર્યા પછી તરત જ સ્વર્ગે પહોંચી ગઈ?
ત્વયા ચાત્ર તપસ્ તીવ્રં કૃતં પુત્ર સુદુષ્કરમ્ નૈવાન્તં તસ્ય પશ્યામિ તસ્માદ્ ગચ્છ નિજં પુરમ્
પુત્ર, તું અહીં ભારે તપસ્યા કરી છે, જે ખૂબ જ કઠિન છે; છતાં મને એનું અંત દેખાતું નથી. તેથી, હવે તું તારા પોતાના શહેરે પાછો જા.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ભગવાન્ ભાનુસ્ તત્ર સ્નાત્વા ગતો દિવમ્ યમો ઽપિ સંગમે સ્નાત્વા તતો નિજપુરં યયૌ
આ રીતે કહીને, ભગવાન સૂર્યદેવે ત્યાં સ્નાન કરીને સ્વર્ગ તરફ ગયા; યમરાજ પણ સંગમમાં સ્નાન કરીને પોતાના શહેરે પાછા ગયા.
ભૂતહાપિ તતઃ શઙ્કાં તત્યાજ ચ મહામુને તથા દૃષ્ટ્વા યમં યાન્તં ચક્રે ચક્રં પ્રયાણકમ્
મહાન મુનિ, ત્યારબાદ જીવહંતાએ પણ શંકા છોડી દીધી; યમરાજને જતા જોઈ, તેણે પણ મુસાફરી માટે પોતાનું ચક્ર ગતિમાં મૂકી દીધું.
ભગવાન્ યત્ર ગોવિન્દો વનમાલાવિભૂષિતઃ ઇતિ યઃ શૃણુયાન્ મર્ત્યઃ પઠેદ્ વાપિ સમાહિતઃ
જ્યાં ભગવાન ગોવિંદ, વનમાલા ધારણ કરીને, નિવાસ કરે છે—જે મનુષ્ય આ કથા ધ્યાનપૂર્વક સાંભળે છે અથવા વાંચે છે,
આપદસ્ તસ્ય નશ્યન્તિ દીર્ઘમ્ આયુર્ અવાપ્નુયાત્
એના બધા દુઃખો દૂર થાય છે અને તેને દીર્ઘ આયુષ્ય મળે છે.
અહલ્યાસંગમં ચેહ તીર્થં ત્રૈલોક્યપાવનમ્ શૃણુ સમ્યઙ્ મુનિશ્રેષ્ઠ તત્ર વૃત્તમ્ ઇદં યથા
હવે, મુનિશ્રેષ્ઠ, તું અહલ્યાના સંગમના પવિત્ર તીર્થ વિશે સાંભળ, જે ત્રણેય લોકને પવિત્ર કરે છે, અને ત્યાં જે બન્યું એ પણ જાણ.
કૌતુકેનાતિમહતા મયા પૂર્વં મુનીશ્વર સૃષ્ટા કન્યા બહુવિધા રૂપવત્યો ગુણાન્વિતાઃ
મુનિશ્રેષ્ઠ, બહુ મોટું કૌતુક મનમાં લઈને, મેં પહેલાં ઘણા પ્રકારની, સુંદર અને ગુણવંતી કન્યાઓ સર્જી હતી.
તાસામ્ એકાં શ્રેષ્ઠતમાં નિર્મમે શુભલક્ષણામ્ તાં બાલાં ચારુસર્વાઙ્ગીં દૃષ્ટ્વા રૂપગુણાન્વિતામ્
એમાંથી એક શ્રેષ્ઠ, શુભ લક્ષણોવાળી કન્યા બનાવી; એ બાળાને, સુંદર અંગવાળી અને રૂપ-ગુણથી યુક્ત જોઈને,
કો વાસ્યાઃ પોષણે શક્ત ઇતિ મે બુદ્ધિર્ આવિશત્ ન દૈત્યાનાં સુરાણાં ચ ન મુનીનાં તથૈવ ચ
મારા મનમાં વિચાર આવ્યો: કોણ આનું પાલન-પોષણ કરી શકે? ન તો દૈત્યો, ન દેવતાઓ, અને ન તો મુનિઓ પણ.
નાસ્ત્ય્ અસ્યાઃ પોષણે શક્તિર્ ઇતિ મે બુદ્ધિર્ અન્વભૂત્ ગુણજ્યેષ્ઠાય વિપ્રાય તપોયુક્તાય ધીમતે
મને લાગ્યું કે આનું સાચું પાલન કોઈ કરી શકે નહીં, સિવાય એક એવા બ્રાહ્મણના, જે ગુણમાં શ્રેષ્ઠ, તપસ્વી અને બુદ્ધિશાળી હોય.
સર્વલક્ષણયુક્તાય વેદવેદાઙ્ગવેદિને ગૌતમાય મહાપ્રાજ્ઞામ્ અદદાં પોષણાય તામ્
જે બધા શુભ લક્ષણોથી યુક્ત અને વેદ-વેદાંગનો જાણકાર છે, એવા મહાપંડિત ગૌતમને મેં એ કન્યાનું પાલન કરવા માટે આપી.
પાલયસ્વ મુનિશ્રેષ્ઠ યાવદ્ આપ્સ્યતિ યૌવનમ્ યૌવનસ્થાં પુનઃ સાધ્વીમ્ આનયેથા મમાન્તિકમ્
મુનિશ્રેષ્ઠ, તું આ દીકરીને યુવાની સુધી સાચવી રાખજે; જ્યારે એ યુવાન થાય, ત્યારે એને પાછી મારી પાસે લાવજે.
એવમ્ ઉક્ત્વા ગૌતમાય પ્રાદાં કન્યાં સુમધ્યમામ્ તામ્ આદાય મુનિશ્રેષ્ઠ તપસા હતકલ્મષઃ
આ રીતે ગૌતમને કહીને, મેં એ સુમધ્યમા કન્યાને ગૌતમને આપી. પછી, તે મહાન તપથી પવિત્ર થયેલા શ્રેષ્ઠ મુનિ એ કન્યાને લઈને ચાલ્યા ગયા.
તાં પોષયિત્વા વિધિવદ્ અલંકૃત્ય મમાન્તિકમ્ નિર્વિકારો મુનિશ્રેષ્ઠો હ્ય્ અહલ્યામ્ આનયત્ તદા
મુનિશ્રેષ્ઠે એ કન્યાને યોગ્ય રીતે ઉછેરી, સુંદર રીતે શણગારી અને મનમાં કોઈ ફેરફાર વિના અહલ્યાને મારી પાસે લાવ્યો.
તાં દૃષ્ટ્વા વિબુધાઃ સર્વે શક્રાગ્નિવરુણાદયઃ મમ દેયા સુરેશાન ઇત્ય્ ઊચુસ્ તે પૃથક્ પૃથક્
એને જોઈને બધા દેવતાઓ — ઈન્દ્ર, અગ્નિ, વરુણ અને બીજા બધા — અલગ અલગ મને કહેવા લાગ્યા: 'દેવોના સ્વામી, આ કન્યાને મને આપો.'
તથૈવ મુનયઃ સાધ્યા દાનવા યક્ષરાક્ષસાઃ તાન્ સર્વાન્ આગતાન્ દૃષ્ટ્વા કન્યાર્થમ્ અથ સંગતાન્
એ જ રીતે, ઋષિઓ, સાધ્ય, દાનવ, યક્ષ અને રાક્ષસો પણ એ કન્યાને મેળવવા માટે ત્યાં ભેગા થયા.
ઇન્દ્રસ્ય તુ વિશેષેણ મહાંશ્ ચાભૂત્ તદા ગ્રહઃ ગૌતમસ્ય તુ માહાત્મ્યં ગામ્ભીર્યં ધૈર્યમ્ એવ ચ
પણ ખાસ કરીને ઈન્દ્રને એ સમયે ખૂબ જ ઇચ્છા થઈ; છતાં ગૌતમનું મહાત્મ્ય, ઊંડાણ અને ધીરજ પણ સ્પષ્ટ દેખાતા હતા.
સ્મૃત્વા સુવિસ્મિતો ભૂત્વા મમૈવમ્ અભવત્ સુધીઃ દેયેયં ગૌતમાયૈવ નાન્યયોગ્યા શુભાનના
આ બધું યાદ કરીને હું ખૂબ આશ્ચર્યચકિત થયો અને મનમાં વિચાર્યું: 'આ શુભમુખી કન્યા માત્ર ગૌતમને જ આપવી યોગ્ય છે, બીજાને નહીં.'
તસ્માઐ એવ તુ તાં દાસ્યે તથાપ્ય્ એવમ્ અચિન્તયમ્ સર્વેષાં ચ મતિર્ ધૈર્યં મથિતં બાલયાનયા
એ કારણે હું એને ગૌતમને જ આપવાનો નક્કી કર્યો; છતાં મનમાં વિચાર્યું કે આ નાની કન્યાએ બધાનો મનોબળ અને ધીરજ હલાવી નાખી છે.
અહલ્યેતિ સુરૈઃ પ્રોક્તં મયા ચ ઋષિભિસ્ તદા દેવાન્ ઋષીંસ્ તદા વીક્ષ્ય મયા તત્રોક્તમ્ ઉચ્ચકૈઃ
તે સમયે દેવતાઓએ, મેં અને ઋષિઓએ પણ એને 'અહલ્યા' નામ આપ્યું; ત્યારે ત્યાં ઉપસ્થિત દેવો અને ઋષિઓને જોઈને મેં ઉંચે અવાજે જાહેર કર્યું.
તસ્મૈ સા દીયતે સુભ્રૂર્ યઃ પૃથિવ્યાઃ પ્રદક્ષિણામ્ કૃત્વોપતિષ્ઠતે પૂર્વં ન ચાન્યસ્મૈ પુનઃ પુનઃ
સુંદર ભ્રૂવાળી, એ કન્યા તેને જ અપાશે, જે પૃથ્વીનો પ્રથમ ફરતો ફરશે; બીજાને, ભલે એ કેટલીય વાર પ્રયત્ન કરે, નહિ મળે.
તતઃ સર્વે સુરગણાઃ શ્રુત્વા વાક્યં મયેરિતમ્ અહલ્યાર્થં સુરા જગ્મુઃ પૃથિવ્યાશ્ ચ પ્રદક્ષિણે
પછી, મારા આ વચન સાંભળી, બધા દેવતાઓ અહલ્યાને મેળવવા પૃથ્વીનો ચક્કર લગાવવા નીકળી પડ્યા.
ગતેષુ સુરસંઘેષુ ગૌતમો ઽપિ મુનીશ્વર પ્રયત્નમ્ અકરોત્ કિંચિદ્ અહલ્યાર્થમ્ ઇમં તથા
જ્યારે બધા દેવો ચાલ્યા ગયા, ત્યારે મુનિશ્રેષ્ઠ ગૌતમ પણ અહલ્યાને મેળવવા માટે કંઈક પ્રયાસ કરવા લાગ્યા.
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે બ્રહ્મન્ સુરભિઃ સર્વકામધુક્ અર્ધપ્રસૂતા હ્ય્ અભવત્ તાં દદર્શ સ ગૌતમઃ
એ દરમિયાન, બ્રહ્મન, સર્વકામધેનુ સુરભી અડધી પ્રસૂતા થઈ હતી; એ ગૌતમે એને જોયા.
તસ્યાઃ પ્રદક્ષિણં ચક્રે ઇયમ્ ઉર્વીતિ સંસ્મરન્ લિઙ્ગસ્ય ચ સુરેશસ્ય પ્રદક્ષિણમ્ અથાકરોત્
એ વખતે ગૌતમે યાદ કર્યું કે આ પૃથ્વી સુરભી છે, તો એણે સુરભીનું ફરતું ફર્યું અને પછી દેવોના સ્વામીના લિંગનું પણ ફરતું ફર્યું.
તયોઃ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા ગૌતમો મુનિસત્તમઃ સર્વેષાં ચૈવ દેવાનામ્ એકં ચાપિ પ્રદક્ષિણમ્
એ બંનેનું ફરતું ફર્યા પછી, શ્રેષ્ઠ મુનિ ગૌતમે બધા દેવો માટે પણ એક વાર ફરતું ફર્યું.
નૈવાભવદ્ ભુવો ગન્તુઃ સંજાતં દ્વિતયં મમ એવં નિશ્ચિત્ય સ મુનિર્ મમાન્તિકમ્ અથાભ્યગાત્
બીજાઓ પૃથ્વીનું ફરતું પૂરું કરી શક્યા નહીં; એ રીતે નક્કી કરીને એ મુનિ મારા પાસે આવ્યો.