સ્નાત્વા શુચિર્ યતમના ઉપવિશ્ય કુશાસને તુષ્ટાવ ગૌતમીં ગઙ્ગાં ક્ષુધાં ચ પરમાપદમ્
સ્નાન કરીને, શુદ્ધ થઈ, મન એકાગ્ર કરીને, કુશના આસન પર બેઠા અને ગૌતમી ગંગા તથા પોતાની ભૂખની મહા પીડાની સ્તુતિ કરી.
નમો ઽસ્તુ ગઙ્ગે પરમાર્તિહારિણિ નમઃ ક્ષુધે સર્વજનાર્તિકારિણિ નમો મહેશાનજટોદ્ભવે શુભે નમો મહામૃત્યુમુખાદ્ વિનિસૃતે
હે ગંગા, સર્વ દુ:ખ દૂર કરનાર, તને નમન; હે ભૂખ, સર્વ લોકોના દુ:ખની કારણ, તને નમન; હે મહેશના જટામાંથી જન્મેલી શુભા, તને નમન; હે મહામૃત્યુના મુખમાંથી છૂટેલી, તને નમન.
પુણ્યાત્મનાં શાન્તરૂપે ક્રોધરૂપે દુરાત્મનામ્ સરિદ્રૂપેણ સર્વેષાં તાપપાપાપહારિણિ
પુણ્યવાળાઓમાં તમે શાંતિરૂપ છો, દુષ્ટોમાં તમે ક્રોધરૂપ છો. નદીરૂપે તમે બધાના તાપ અને પાપ દૂર કરો છો.
ક્ષુધારૂપેણ સર્વેષાં તાપપાપપ્રદે નમઃ નમઃ શ્રેયસ્કરિ દેવિ નમઃ પાપપ્રતર્દિનિ નમઃ શાન્તિકરિ દેવિ નમો દારિદ્ર્યનાશિનિ
ભૂખરૂપે તમે બધાને દુઃખ અને પાપ આપો છો. હે દેવી, શુભતા લાવનાર, પાપ નાશક, શાંતિ આપનાર અને ગરીબી દૂર કરનાર, તમને વારંવાર વંદન છે.
ઇત્ય્ એવં સ્તુવતસ્ તસ્ય પુરસ્તાદ્ અભવદ્ દ્વયમ્ એકં ગાઙ્ગં મનોહારિ હ્ય્ અપરં ભીષણાકૃતિ પુનઃ કૃતાઞ્જલિર્ ભૂત્વા નમસ્કૃત્વા દ્વિજોત્તમઃ
જ્યારે તેણે这样 સ્તુતિ કરી, ત્યારે તેના સામે બે રૂપ દેખાયા: એક મનમોહક ગંગા જેવું અને બીજું ભયાનક. પછી, હસ્ત જોડીને અને નમન કરીને, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે વાત કરી.
સર્વમઙ્ગલમાઙ્ગલ્યે બ્રાહ્મિ માહેશ્વરિ શુભે વૈષ્ણવિ ત્ર્યમ્બકે દેવિ ગોદાવરિ નમો ઽસ્તુ તે
હે સર્વમંગલ, બ્રાહ્મી, શુભ માહેશ્વરી, વૈષ્ણવી, ત્ર્યંબકની ત્રીજી આંખવાળી દેવી, ગોદાવરી, તમને વંદન છે.
ત્ર્યમ્બકસ્ય જટોદ્ભૂતે ગૌતમસ્યાઘનાશિનિ સપ્તધા સાગરં યાન્તિ ગોદાવરિ નમો ઽસ્તુ તે
હે ગોદાવરી, ત્ર્યંબકની જટામાંથી જન્મેલી, ગૌતમના પાપ નાશક, સાત વહેણે સાગરમાં જતી, તમને વંદન છે.
સર્વપાપકૃતાં પાપે ધર્મકામાર્થનાશિનિ દુઃખલોભમયિ દેવિ ક્ષુધે તુભ્યં નમો નમઃ
હે દેવી, જે બધા પાપ કરનારના ધર્મ, કામ અને અર્થનો નાશ કરે છે, દુઃખ અને લોભથી ભરેલી, હે ભૂખ, તમને વારંવાર વંદન છે.
તત્ કણ્વવચનં શ્રુત્વા સુપ્રીતે આહતુર્ દ્વિજમ્
કણ્વના વચન સાંભળીને તેઓ આનંદથી બ્રાહ્મણને બોલ્યા.
અભીષ્ટં વદ કલ્યાણ વરાન્ વરય સુવ્રત
હે કલ્યાણવંત, તું શું ઈચ્છે છે તે કહો; હે સદ્ગુણવંત, તું મનપસંદ વર પસંદ કર.
પ્રોવાચ પ્રણતો ગઙ્ગાં કણ્વઃ ક્ષુધાં યથાક્રમમ્
કણ્વે, નમન કરીને, ગંગા અને ભૂખને ક્રમશઃ સંબોધન કર્યું.
દેહિ દેવિ મનોજ્ઞાનિ કામાનિ વિભવં મમ આયુર્ વિત્તં ચ ભુક્તિં ચ મુક્તિં ગઙ્ગે પ્રયચ્છ મે
હે દેવી, મને મનપસંદ ઈચ્છાઓ, સંપત્તિ, દીર્ઘ આયુષ્ય, ધન, ભોગ અને મુક્તિ, હે ગંગા, આપો.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ગૌતમીં ગઙ્ગાં ક્ષુધાં ચાહ દ્વિજોત્તમઃ
આ રીતે કહીને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે ગૌતમિ, ગંગા અને ભૂખને સંબોધન કર્યું.
મયિ મદ્વંશજે ચાપિ ક્ષુધે તૃષ્ણે દરિદ્રિણિ યાહિ પાપતરે રૂક્ષે ન ભૂયાસ્ ત્વં કદાચન
હે ભૂખ, હે તરસ, હે ગરીબી, મારા અને મારા વંશજોમાં નહીં, વધુ પાપી અને કઠોર લોકોમાં જાઓ; તમે અહીં ફરી ક્યારેય ન આવો.
અનેન સ્તવેન યે વૈ ત્વાં સ્તુવન્તિ ક્ષુધાતુરાઃ તેષાં દારિદ્ર્યદુઃખાનિ ન ભવેયુર્ વરો ઽપરઃ
જે ભૂખથી પીડિત લોકો આ સ્તોત્રથી તમારી સ્તુતિ કરે છે, તેમના ગરીબી અને દુઃખ ક્યારેય ન રહે; આ બીજો વર છે.
અસ્મિંસ્ તીર્થે મહાપુણ્યે સ્નાનદાનજપાદિકમ્ યે કુર્વન્તિ નરા ભક્ત્યા લક્ષ્મીભાજો ભવન્તુ તે
જે લોકો આ પવિત્ર તીર્થમાં ભક્તિથી સ્નાન, દાન, જપ અને અન્ય કર્મ કરે છે, તેઓએ લક્ષ્મી પ્રાપ્ત થાય.
યસ્ ત્વ્ ઇદં પઠતે સ્તોત્રં તીર્થે વા યદિ વા ગૃહે તસ્ય દારિદ્ર્યદુઃખેભ્યો ન ભયં સ્યાદ્ વરો ઽપરઃ
જે કોઈ આ સ્તોત્ર તીર્થમાં કે ઘરમાં પઠન કરે છે, તેને ગરીબી અને દુઃખથી ડર રહેતો નથી; આ બીજો વર છે.
એવમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ ચોક્ત્વા તે કણ્વં યાતે સ્વમ્ આલયમ્ તતઃ પ્રભૃતિ તત્ તીર્થં કાણ્વં ગાઙ્ગં ક્ષુધાભિધમ્ સર્વપાપહરં વત્સ પિતૄણાં પ્રીતિવર્ધનમ્
‘એવું જ રહે’ કહીને તેઓ ગયા અને કણ્વ પોતાના ઘર પર પાછા ફર્યા. ત્યારથી એ તીર્થ, કણ્વની ગંગા અને ભૂખ નામે, બધા પાપ દૂર કરે છે અને પિતૃઓની પ્રસન્નતા વધાવે છે.
અસ્તિ બ્રહ્મન્ મહાતીર્થં ચક્રતીર્થમ્ ઇતિ શ્રુતમ્ તત્ર સ્નાનાન્ નરો ભક્ત્યા હરેર્ લોકમ્ અવાપ્નુયાત્
હે બ્રાહ્મણ, એક મહાન તીર્થ છે, જેને ચક્રતીર્થ કહેવામાં આવે છે. ત્યાં ભક્તિપૂર્વક સ્નાન કરવાથી માણસ હરિના લોકમાં પહોંચે છે.
એકાદશ્યાં તુ શુક્લાયામ્ ઉપોષ્ય પૃથિવીપતે ગણિકાસંગમે સ્નાત્વા પ્રાપ્નુયાદ્ અક્ષયં પદમ્
પૃથ્વીના સ્વામી, શુક્લ એકાદશી પર ઉપવાસ કરીને ગંગા-સંગમમાં સ્નાન કરવાથી અક્ષય સ્થાન મળે છે.
પુરા તત્ર યથા વૃત્તં તન્ મે નિગદતઃ શૃણુ આસીદ્ વિશ્વધરો નામ વૈશ્યો બહુધનાન્વિતઃ
પહેલાં ત્યાં જે બન્યું હતું, એ હું તને કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળ. ત્યાં વિશ્વધર નામનો એક વૈશ્ય હતો, જે બહુ ધનવાન હતો.
ઉત્તરે વયસિ શ્રેષ્ઠસ્ તસ્ય પુત્રો ઽભવદ્ ઋષે ગુણવાન્ રૂપસંપન્નો વિલાસી શુભદર્શનઃ
હે ઋષિ, વૃદ્ધાવસ્થામાં તેને એક પુત્ર થયો, જે ગુણવાન, સુંદર, રમૂજી અને સૌમ્ય સ્વરૂપનો હતો.
પ્રાણેભ્યો ઽપિ પ્રિયઃ પુત્રઃ કાલે પઞ્ચત્વમ્ આગતઃ તથા દૃષ્ટ્વા તુ તં પુત્રં દંપતી દુઃખપીડિતૌ
એ પુત્ર તેમને પ્રાણથી પણ વધારે પ્રિય હતો, પણ સમય આવતાં તેનું અવસાન થયું. એ પુત્રને એ રીતે જોઈને દંપતી દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ ગયા.
કુર્વાતે સ્મ તદા તેન સહૈવ મરણે મતિમ્ હા પુત્ર હન્ત કાલેન પાપેન સુદુરાત્મના
ત્યારે તેઓએ પુત્ર સાથે જ મરી જવાની મનમાં ઠાની લીધી અને રડતા કહેતા, 'અરે પુત્ર! અરે, દુષ્ટ કાળે તને અમથી છીનવી લીધો.'
યૌવને વર્તમાનો ઽપિ નીતો ઽસિ ગુણસાગર આવયોશ્ ચ તથૈવ ત્વં પ્રાણેભ્યો ઽપિ સુદુર્લભઃ
તું તો યુવાનીમાં જ, ગુણોના સાગર, અમથી દૂર થઈ ગયો; અને અમારે માટે તો તું પ્રાણથી પણ દુર્લભ અને અત્યંત પ્રિય હતો.
ઇત્થં તુ રુદિતં શ્રુત્વા દંપત્યોઃ કરુણં યમઃ ત્યક્ત્વા નિજપુરં તૂર્ણં કૃપયાવિષ્ટમાનસઃ
દંપતીનું આવું કરુણ રડવું સાંભળી, યમરાજનું હૃદય દયા થી ભરાઈ ગયું અને તેઓ તુરંત પોતાના શહેર છોડીને ત્યાં આવી પહોંચ્યા.
ગોદાવર્યાઃ શુભે તીરે સ્થિતો ધ્યાયઞ્ જનાર્દનમ્ અપિ સ્વલ્પેન કાલેન પ્રજા વૃદ્ધાઃ સમન્તતઃ
યમરાજ પવિત્ર ગોદાવરીના કાંઠે ઊભા રહીને જનાર્દનનું ધ્યાન કરતા હતા. થોડા જ સમયમાં ચારે બાજુ લોકો વૃદ્ધ થવા લાગ્યા.
ઇયત ઇતિ મે પૃથ્વી કથ્યતાં કેન પૂરિતા ન કશ્ચિન્ મ્રિયતે જન્તુર્ ભારાક્રાન્તા વસુંધરા
'મને કહો, પૃથ્વી કેટલી છે અને કોણે તેને ભરેલી છે? કોઈ જીવ મરે નથી; પૃથ્વી ભારથી દુઃખી થઈ ગઈ છે.'
તતો દેવી ગતા તૂર્ણં વસુધા મુનિસત્તમ યત્રાસ્તિ સુરસંયુક્તઃ શક્રઃ પરપુરંજયઃ દૃષ્ટ્વા વસુંધરામ્ ઇન્દ્રઃ પ્રણિપત્યેદમ્ અબ્રવીત્
પછી, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, પૃથ્વી દેવી ઝડપથી ત્યાં ગઈ, જ્યાં દેવો સાથે શત્રુઓના વિજયી ઇન્દ્ર હાજર હતા; પૃથ્વીને જોઈને ઇન્દ્રે નમન કરી કહ્યું:
કિમ્ આગમનકાર્યં ત ઇતિ મે પૃથ્વિ કથ્યતામ્
'તું અહીં શા માટે આવી છે? મને કહો, હે પૃથ્વી, આવવાનો તારો હેતુ શું છે?'