મયિ તિષ્ઠતિ નૈવાયં તવ ધર્મો વિધીયતે ઇષ્ટાતિથિર્ ભવામીહ અનુજાનીહિ માં શુભે
જ્યાં સુધી હું અહીં છું, તમારો ધર્મ પૂર્ણ થતો નથી; અહીં હું અતિથિ બની છું—મને અનુમતિ આપો, હે શુભે.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વાગ્નિં ત્રિર્ આવર્ત્ય સ્મરન્ દેવં ચતુર્ભુજમ્ વિશ્વાત્મકં મહાવિષ્ણું શરણ્યં ભક્તવત્સલમ્
આ રીતે કહી, તેણે ત્રણ વખત આગની પરિક્રમા કરી અને સર્વના આત્મા, મહાવીષ્ણુ, ભક્તવત્સલ ભગવાનને સ્મરણ કર્યું.
યથાસુખં જુષસ્વેતિ વદન્ન્ અગ્નિં તથાવિશત્ તં દૃષ્ટ્વાગ્નૌ ક્ષિપ્તજીવં લુબ્ધકો વાક્યમ્ અબ્રવીત્
'જેમ મન ભાવે તેમ આનંદ માણો' કહી, તે આગમાં પ્રવેશી ગઈ; તેને જીવ આગમાં અર્પણ કરતા જોઈ, શિકારીએ કહ્યું.
અહો માનુષદેહસ્ય ધિગ્ જીવિતમ્ ઇદં મમ યદ્ ઇદં પક્ષિરાજેન મદર્થે સાહસં કૃતમ્
હાય! માનવ શરીરનું જીવન શરમજનક છે—કારણ કે પંખીઓના રાજાએ મારા માટે આવું વિરુદ્ધ કાર્ય કર્યું.
એવં બ્રુવન્તં તં લુબ્ધં પક્ષિણી વાક્યમ્ અબ્રવીત્
એ રીતે બોલતા શિકારીને પંખીએ કહ્યું.
માં ત્વં મુઞ્ચ મહાભાગ દૂરં યાત્ય્ એષ મે પતિઃ
મને છોડો, હે મહાન! મારા પતિ દૂર જઈ રહ્યા છે.
તસ્યાસ્ તદ્ વચનં શ્રુત્વા પઞ્જરસ્થાં કપોતકીમ્ લુબ્ધકો મોચયામ્ આસ તરસા ભીતવત્ તદા
તેના શબ્દો સાંભળી, શિકારીએ ડરીને તરત જ પાંજરમાં બંધ પતંગીને મુક્ત કરી દીધી.
સાપિ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા પતિમ્ અગ્નિં તદા જગૌ
પછી તેણે પતિની પરિક્રમા કરી અને આગ પાસે તેને ગીત ગાયું.
સ્ત્રીણામ્ અયં પરો ધર્મો યદ્ ભર્તુર્ અનુવેશનમ્ વેદે ચ વિહિતો માર્ગઃ સર્વલોકેષુ પૂજિતઃ
સ્ત્રીઓ માટે પતિનું અનુસરણ કરવું સર્વોચ્ચ ધર્મ છે; આ માર્ગ વેદોમાં નિર્ધારિત છે અને સર્વ લોકોએ તેને માન આપ્યો છે.
વ્યાલગ્રાહી યથા વ્યાલં બિલાદ્ ઉદ્ધરતે બલાત્ એવં ત્વ્ અનુગતા નારી સહ ભર્ત્રા દિવં વ્રજેત્
જેમ સાપ પકડનાર બળપૂર્વક બિલમાંથી સાપને બહાર ખેંચે છે, તેમ પતિને અનુસરીને સત્યવ્રતા સ્ત્રી પતિ સાથે સ્વર્ગે જાય છે.
તિસ્રઃ કોટ્યો ઽર્ધકોટી ચ યાનિ રોમાણિ માનુષે તાવત્કાલં વસેત્ સ્વર્ગે ભર્તારં યાનુગચ્છતિ
માનવ શરીર પર જેટલા ત્રણ કરોડ પચાસ લાખ વાળ હોય છે, એટલા વર્ષ સુધી પતિને અનુસરી સ્ત્રી સ્વર્ગમાં રહે છે.
નમસ્કૃત્વા ભુવં દેવાન્ ગઙ્ગાં ચાપિ વનસ્પતીન્ આશ્વાસ્ય તાન્ય્ અપત્યાનિ લુબ્ધકં વાક્યમ્ અબ્રવીત્
પૃથ્વી, દેવતાઓ, ગંગા અને વૃક્ષોને વંદન કરીને, સંતાનોને આશ્વાસન આપીને, તેણે શિકારીએ કહ્યું.
ત્વત્પ્રસાદાન્ મહાભાગ ઉપપન્નં મમેદૃશમ્ અપત્યાનાં ક્ષમસ્વેહ ભર્ત્રા યામિ ત્રિવિષ્ટપમ્
તમારી કૃપાથી, હે મહાન, મને આ પ્રાપ્ત થયું છે; સંતાનોને લઈ ક્ષમા કરો, હવે હું પતિ સાથે સ્વર્ગે જાઉં છું.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પક્ષિણી સાધ્વી પ્રવિવેશ હુતાશનમ્ પ્રવિષ્ટાયાં હુતવહે જયશબ્દો ન્યવર્તત
આ રીતે કહી, સતી પંખીએ અગ્નિમાં પ્રવેશ કર્યો; તે અગ્નિમાં પ્રવેશી ત્યારે જયના ઘોષ ઉઠ્યા.
ગગને સૂર્યસંકાશં વિમાનમ્ અતિશોભનમ્ તદારૂઢૌ સુરનિભૌ દંપતી દદૃશે તતઃ
આકાશમાં સૂર્ય જેવું તેજસ્વી અને સુંદર મહેલ દેખાયું; તેમાં દેવ જેવા દંપતિ બેઠેલા નજરે પડ્યા.
હર્ષેણ પ્રોચતુર્ ઉભૌ લુબ્ધકં વિસ્મયાન્વિતમ્
હર્ષથી બંનેએ આશ્ચર્યમાં પડેલા શિકારીને વાત કરી.
ગચ્છાવસ્ ત્રિદશસ્થાનમ્ આપૃષ્ટો ઽસિ મહામતે આવયોઃ સ્વર્ગસોપાનમ્ અતિથિસ્ ત્વં નમો ઽસ્તુ તે
ચાલો, આપણે દેવલોકમાં જઈએ; હે વિવેકી, તને આમંત્રણ મળ્યું છે. તું અમારો સ્વર્ગમાં પહોંચવાનો મહેમાન છે; તને નમસ્કાર.
વિમાનવરમ્ આરૂઢૌ તૌ દૃષ્ટ્વા લુબ્ધકો ઽપિ સઃ સધનુઃ પઞ્જરં ત્યક્ત્વા કૃતાઞ્જલિર્ અભાષત
તેમને મહેલમાં ચઢતા જોઈને શિકારી પણ ધનુષ મૂકીને, હાથ જોડીને, બોલ્યો.
ન ત્યક્તવ્યો મહાભાગૌ દેયં કિંચિદ્ અજાનતે અહમ્ અત્રાતિથિર્ માન્યો નિષ્કૃતિં વક્તુમ્ અર્હથઃ
હે મહાભાગ્યશાળી, મને છોડશો નહીં; જે સમજતો નથી તેને કંઈ આપવું નહીં. અહીં હું તમારો માન્ય મહેમાન છું; તમે મને પ્રાયશ્ચિતનો માર્ગ કહો.
ગૌતમીં ગચ્છ ભદ્રં તે તસ્યાઃ પાપં નિવેદય તત્રૈવાપ્લવનાત્ પક્ષં સર્વપાપૈર્ વિમોક્ષ્યસે
ગૌતમીએ જાઓ, શુભ રહે; ત્યાં તમારો પાપ જણાવો. એમાં સ્નાન કરવાથી બધા પાપોથી મુક્ત થશો.
મુક્તપાપઃ પુનસ્ તત્ર ગઙ્ગાયામ્ અવગાહને અશ્વમેધફલં પુણ્યં પ્રાપ્ય પુણ્યો ભવિષ્યસિ
પાપમુક્ત થઈ, ફરી ગંગામાં સ્નાન કરશો તો અશ્વમેધ યજ્ઞનું પુણ્ય મળશે અને પુણ્યશાળી બની જશો.
સરિદ્વરાયાં ગૌતમ્યાં બ્રહ્મવિષ્ણ્વીશસંભુવિ પુનર્ આપ્લવનાદ્ એવ ત્યક્ત્વા દેહં મલીમસમ્
પવિત્ર ગૌતમીએ, જ્યાં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ અને શંભુ વસે છે, ત્યાં ફરી સ્નાનથી તમારું અશુદ્ધ શરીર છોડશો.
વિમાનવરમ્ આરૂઢઃ સ્વર્ગં ગન્તાસ્ય્ અસંશયમ્
મહેલમાં ચડીને, તમે નિશ્ચયે સ્વર્ગમાં જશો.
તચ્ છ્રુત્વા વચનં તાભ્યાં તથા ચક્રે સ લુબ્ધકઃ વિમાનવરમ્ આરૂઢો દિવ્યરૂપધરો ઽભવત્
તેમના વચન સાંભળી, શિકારીએ એ જ કર્યું; મહેલમાં ચડીને દિવ્ય રૂપ ધારણ કર્યું.
દિવ્યમાલ્યામ્બરધરઃ પૂજ્યમાનો ઽપ્સરોગણૈઃ કપોતશ્ ચ કપોતી ચ તૃતીયો લુબ્ધકસ્ તથા ગઙ્ગાયાશ્ ચ પ્રભાવેણ સર્વે વૈ દિવમ્ આક્રમન્
દિવ્ય માળા અને વસ્ત્ર પહેરી, અપ્સરાઓ દ્વારા પૂજાય, કબૂતર, કબૂતરી અને શિકારી, ગંગાની શક્તિથી, ત્રણેય સ્વર્ગમાં ગયા.
તતઃ પ્રભૃતિ તત્ તીર્થં કાપોતમ્ ઇતિ વિશ્રુતમ્ તત્ર સ્નાનં ચ દાનં ચ પિતૃપૂજનમ્ એવ ચ
ત્યાંથી એ તીર્થ 'કપોત' તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું; ત્યાં સ્નાન, દાન અને પિતૃપૂજન થાય છે.
જપયજ્ઞાદિકં કર્મ તદ્ આનન્ત્યાય કલ્પતે
ત્યાં જપ, યજ્ઞ અને આવા કર્મો અનંત પુણ્ય આપે છે.
કાર્ત્તિકેયં પરં તીર્થં કૌમારમ્ ઇતિ વિશ્રુતમ્ યન્નામશ્રવણાદ્ એવ કુલવાન્ રૂપવાન્ ભવેત્
કાર્તિકેય એ શ્રેષ્ઠ તીર્થ છે, 'કૌમાર' તરીકે જાણીતા; એનું નામ સાંભળવાથી જ કુળવંત અને રૂપવંત બની જાય.
નિહતે તારકે દૈત્યે સ્વસ્થે જાતે ત્રિવિષ્ટપે કાર્ત્તિકેયં સુતં જ્યેષ્ઠં પ્રીત્યા પ્રોવાચ પાર્વતી
તારક દૈત્યના વધ પછી અને સ્વર્ગમાં શાંતિ પામ્યા, પાર્વતીએ પ્રેમથી પોતાના જ્યેષ્ઠ પુત્ર કાર્તિકેયને કહ્યું.
યથાસુખં ભુઙ્ક્ષ્વ ભોગાંસ્ ત્રૈલોક્યે મનસઃ પ્રિયાન્ મમાજ્ઞયા પ્રીતમનાઃ પિતુશ્ ચૈવ પ્રસાદતઃ
મારા આજ્ઞાથી અને પિતાના આશીર્વાદથી, તું ત્રિલોકમાં મનગમ્યા ભોગ આનંદથી માણ.