શુભમારુતસંપન્ને હર્ષોત્કર્ષૈકકારણે મેરુમન્દરકૈલાસમૈનાકાદિનગૈર્ વૃતે
શુભ પવનોથી સુખદ, આનંદનું એકમાત્ર કારણ અને મેરુ, મન્દર, કૈલાસ, મૈનાક વગેરે પર્વતોથી ઘેરાયેલો—
વસિષ્ઠાગસ્ત્યપૌલસ્ત્યલોમશાદિભિર્ આવૃતે મહોત્સવે વર્તમાને વિવાહઃ સમજાયત
વસિષ્ઠ, અગસ્ત્ય, પુલસ્ત્ય, લોમશ વગેરે મહર્ષિઓની હાજરીમાં, મહોત્સવ ચાલી રહ્યો હતો અને લગ્નવિધિ સંપન્ન થઈ.
તત્ર વેદી રત્નમયી શોભિતા સ્વર્ણભૂષિતા વજ્રમાણિક્યવૈદૂર્યતન્મયસ્તમ્ભશોભિતા
ત્યાં મંડપ રત્નોથી બનેલો, સોનાથી શોભાયમાન અને વજ્ર, માણિક્ય, વૈદૂર્ય જેવા રત્નોના સ્તંભોથી અલંકૃત હતો.
જયાલક્ષ્મીશુભાક્ષાન્તિકીર્તિપુષ્ટ્યાદિસંવૃતા મેરુમન્દરકૈલાસરૈવતૈઃ પરિશોભિતૈઃ
જય, લક્ષ્મી, શુભા, ક્ષાંતિ, કીર્તિ, પુષ્ટિ વગેરેથી ઘેરાયેલો અને મેરુ, મન્દર, કૈલાસ, રૈવતક પર્વતોની શોભાથી યુક્ત હતો.
પૂજિતો લોકનાથેન વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના મૈનાકઃ પર્વતશ્રેષ્ઠો રેજે ઽતીવ હિરણ્મયઃ
વિષ્ણુએ, જે બધા લોકોના સ્વામી છે, જ્યારે મહાન મૈનાક પર્વતને સન્માન આપ્યો, ત્યારે તે સુવર્ણ જેવો તેજસ્વી બનીને ખુબ જ ઝગમગ્યો.
ઋષયો લોકપાલાશ્ ચ આદિત્યાઃ સમરુદ્ગણાઃ વિવાહે વેદિકાં ચક્રુર્ દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ
ઋષિઓ, લોકપાલો, આદિત્યો અને મરુદગણોએ દેવતાઓના દેવ મહાદેવના લગ્ન માટે મંડપ તૈયાર કર્યો.
વિશ્વકર્મા સ્વયં ત્વષ્ટા વેદીં ચક્રે સતોરણામ્ સુરભી નન્દિની નન્દા સુનન્દા કામદોહિની
વિશ્વકર્મા અને ત્વષ્ટા એ પોતે મંડપ અને તોરણ બનાવ્યા; સુરભી, નંદિની, નંદા, સુનંદા અને કામદોહિની પણ હાજર રહી.
આભિસ્ તુ શોભિતેશાન્યા વિવાહઃ સમજાયત સમુદ્રાઃ સરિતો નાગા ઓષધ્યો લોકમાતરઃ
આ બધાથી મંડપ શોભાયમાન થયો અને લગ્ન વિધિ સંપન્ન થઈ; સમુદ્રો, નદીઓ, નાગો, ઔષધિઓ અને જગતની માતાઓએ પણ હાજરી આપી.
સવનસ્પતિબીજાશ્ ચ સર્વે તત્ર સમાયયુઃ ભુવઃ કર્મ ઇલા ચક્રે ઓષધ્યસ્ ત્વ્ અન્નકર્મ ચ
બધા વૃક્ષોના બીજ પણ ત્યાં એકત્ર થયા; ઇલાએ પૃથ્વી માટેની વિધિ કરી અને ઔષધિઓએ અન્ન માટેની વિધિ કરી.
વરુણઃ પાનકર્માણિ દાનકર્મ ધનાધિપઃ અગ્નિશ્ ચકાર તત્રાન્નં યચ્ ચેષ્ટં લોકનાથયોઃ
વરુણે પીણાં તૈયાર કર્યા, ધનની દેવતાએ દાનની વિધિ કરી અને અગ્નિએ ભગવાનના ઇચ્છા મુજબ અન્ન તૈયાર કર્યું.
તત્ર તત્ર પૃથક્ પૂજાં ચક્રે વિષ્ણુઃ સનાતનઃ વેદાશ્ ચ સરહસ્યા વૈ ગાયન્તિ ચ હસન્તિ ચ
શાશ્વત વિષ્ણુએ વિવિધ સ્થળે પૂજા કરી; વેદો અને તેમના રહસ્યો ગીત ગાતા અને આનંદ કરતા.
નૃત્યન્ત્ય્ અપ્સરસઃ સર્વા જગુર્ ગન્ધર્વકિંનરાઃ લાજાધૃક્ ચાપિ મૈનાકો બભૂવ મુનિસત્તમ
બધી અપ્સરાઓ નૃત્ય કરતી, ગંધર્વો અને કિન્નરો ગીત ગાતા; મૈનાક, શ્રેષ્ઠ મુનિ, લાજા ધારણ કરીને ઊભા રહ્યા.
પુણ્યાહવાચનં વૃત્તમ્ અન્તર્વેશ્મનિ નારદ વેદિકાયામ્ ઉપાવિષ્ટૌ દંપતી સુરસત્તમૌ
પવિત્ર આહ્વાનની વિધિ અંતઃપુરમાં પૂર્ણ થઈ, હે નારદ; દેવદંપતી મંડપમાં બેઠા.
પ્રતિષ્ઠાપ્યાગ્નિં વિધિવદ્ અશ્માનં ચાપિ પુત્રક હુત્વા લાજાંશ્ ચ વિધિવત્ પ્રદક્ષિણમ્ અથાકરોત્
વિધી પ્રમાણે અગ્નિ અને પથ્થર સ્થાપ્યા, પુત્ર, અને લાજા અર્પણ કર્યા પછી, પરિક્રમા કરી.
અશ્મનઃ સ્પર્શહેતોશ્ ચ દેવ્યઙ્ગુષ્ઠં કરે ઽસ્પૃશત્ વિષ્ણુના પ્રેરિતઃ શંભુર્ દક્ષિણસ્ય પદસ્ય ચ
પથ્થર સ્પર્શ કરવાની વિધિમાં, દેવીના અંગૂઠાને અને જમણા પગને શંભુએ, વિષ્ણુની પ્રેરણાથી, સ્પર્શ કર્યો.
તામ્ અદર્શમ્ અહં તત્ર હોમં કુર્વન્ હરાન્તિકે દૃષ્ટે ઽઙ્ગુષ્ઠે દુષ્ટબુદ્ધ્યા વીર્યં સુસ્રાવ મે તદા
હું હરાના સમીપ યજ્ઞ કરી રહ્યો હતો ત્યારે, મેં દેવીના અંગૂઠાને જોયું અને મનમાં કલુષિત થઈને મારું વીર્ય બહાર નીકળી ગયું.
લજ્જયા કલુષીભૂતઃ સ્કન્નં વીર્યમ્ અચૂર્ણયમ્ મદ્વીર્યાચ્ ચૂર્ણિતાત્ સૂક્ષ્માદ્ વાલખિલ્યાસ્ તુ જજ્ઞિરે
લાજાથી દુઃખી થઈને, મેં તે વીર્યને નષ્ટ કર્યું; અને મારા સૂક્ષ્મ અને દળાયેલા વીર્યમાંથી વાલખિલ્ય મુનિઓ જન્મ્યા.
તતો મહાન્ અભૂત્ તત્ર હાહાકારઃ સુરોદિતઃ લજ્જયા પરિભૂતો ઽહં નિર્ગતસ્ તુ તદાસનાત્
પછી ત્યાં દેવોમાં મોટો હોહો મચી ગયો; લાજાથી હું અપમાનિત થઈને એ આસન છોડી દીધું.
પશ્યત્સુ દેવસંઘેષુ તૂષ્ણીંભૂતેષુ નારદ ગચ્છન્તં માં મહાદેવો દૃષ્ટ્વા નન્દિનમ્ અબ્રવીત્
દેવસમૂહ મૌન બનીને જોઈ રહ્યો હતો, હે નારદ; ત્યારે મહાદેવે મને જતા જોઈને નંદિને કહ્યું.
બ્રહ્માણમ્ આહ્વયસ્વેહ ગતપાપં કરોમ્ય્ અહમ્ કૃતાપરાધે ઽપિ જને સન્તઃ સકૃપમાનસાઃ મોહયન્ત્ય્ અપિ વિદ્વાંસં વિષયાણામ્ ઇયં સ્થિતિઃ
બ્રહ્માને અહીં બોલાવ, હું તેને પાપમુક્ત કરીશ; ભલે કોઈથી ભૂલ થઈ હોય, સજ્જન હંમેશા દયાળુ હોય છે; વિદ્વાનો પણ વિષયોમાં મોહિત થઈ જાય છે — જગતની એ રીત છે.
એવમ્ ઉક્ત્વા સ ભગવાન્ ઉમયા સહિતઃ શિવઃ મમાનુકમ્પયા ચૈવ લોકાનાં હિતકામ્યયા
આ રીતે કહ્યા પછી, ઉમા સાથે ભગવાન શિવે મારા પર અને લોકકલ્યાણ માટે દયા કરી.
એતચ્ ચકાર લોકેશઃ શૃણુ નારદ યત્નતઃ પાપિનાં પાપમોક્ષાય ભૂમિર્ આપો ભવિષ્યતિ
લોકોના સ્વામી એ કાર્ય ખૂબ કાળજીપૂર્વક કર્યું, હે નારદ; પાપીઓના પાપમુક્તિ માટે પૃથ્વી જળરૂપ બનશે.
તયોશ્ ચ સારસર્વસ્વમ્ આહરિષ્યામિ પાવનમ્ એવં નિશ્ચિત્ય ભગવાંસ્ તયોઃ સારં સમાહરત્
એ રીતે નિશ્ચય કરીને ભગવાને બંનેમાંથી શુદ્ધ અને શ્રેષ્ઠ સાર એકત્ર કર્યો.
ભૂમિં કમણ્ડલું કૃત્વા તત્રાપઃ સંનિવેશ્ય ચ પાવમાન્યાદિભિઃ સૂક્તૈર્ અભિમન્ત્ર્ય ચ યત્નતઃ
પછી ધરતીને કમંડળ બનાવ્યું, તેમાં પાણી મૂક્યું અને પાવમાની વગેરે સુક્તો વડે ખૂબ જ ધ્યાનપૂર્વક પવિત્ર કર્યું.
ત્રિજગત્પાવનીં શક્તિં તત્ર સસ્માર પાપહા મામ્ ઉવાચ સ લોકેશો ગૃહાણેમં કમણ્ડલુમ્
ત્યાં ભગવાને ત્રણેય લોકને પવિત્ર કરનાર અને પાપ નાશક શક્તિનું સ્મરણ કર્યું અને મને કહ્યું: 'આ કમંડળ લઈ લે.'
આપો વૈ માતરો દેવ્યો ભૂમિર્ માતા તથાપરા સ્થિત્યુત્પત્તિવિનાશાનાં હેતુત્વમ્ ઉભયોઃ સ્થિતમ્
પાણી દેવમાતાઓ છે અને ધરતી બીજી માતા છે; બંને જ સૃષ્ટિ, પાલન અને લયનું કારણ છે.
અત્ર પ્રતિષ્ઠિતો ધર્મો હ્ય્ અત્ર યજ્ઞઃ સનાતનઃ અત્ર ભુક્તિશ્ ચ મુક્તિશ્ ચ સ્થાવરં જઙ્ગમં તથા
અહીં ધર્મ સ્થિર છે, અહીં શાશ્વત યજ્ઞ છે, અહીં ભોગ અને મોક્ષ છે, તેમજ સ્થાવર અને જંગમ બધું અહીં છે.
સ્મરણાન્ માનસં પાપં વચનાદ્ વાચિકં તથા સ્નાનપાનાભિષેકાચ્ ચ પ્રણશ્યત્ય્ અપિ કાયિકમ્
સ્મરણથી માનસિક પાપ, બોલવાથી વાચિક પાપ અને સ્નાન, પાન કે અભિષેકથી કાયિક પાપ પણ નાશ પામે છે.
એતદ્ એવામૃતં લોકે નૈતસ્માત્ પાવનં પરમ્ મયાભિમન્ત્રિતં બ્રહ્મન્ ગૃહાણેમં કમણ્ડલુમ્
આ જ દુનિયામાં અમૃત છે; આથી વધુ પવિત્ર કંઈ નથી. મેં આને મંત્રપૂર્વક પવિત્ર કર્યું છે, હે બ્રહ્મા, આ કમંડળ લઈ લે.
અત્રત્યં વારિ યઃ કશ્ચિત્ સ્મરેદ્ અપિ પઠેદ્ અપિ સ સર્વકામાન્ આપ્નોતિ ગૃહાણેમં કમણ્ડલુમ્
અહીંનું પાણી જે કોઈ સ્મરે કે પઠે, તે સર્વ ઇચ્છાઓ પ્રાપ્ત કરે છે—આ કમંડળ લઈ લે.