સ જગામ ત્વરા કામો ધૃતચાપો સમાધવઃ રત્યા ચ સહિતઃ કામઃ કર્તું કર્મ સુદુષ્કરમ્
કામદેવ ઉત્સાહપૂર્વક, ધનુષ્ય હાથમાં લઈને અને રતિ સાથે, એ અતિ દુષ્કર કાર્ય કરવા માટે ગયા.
ગૃહીત્વા સશરં ચાપમ્ ઇદં તસ્ય મનો ઽભવત્ મયા વેધ્યસ્ ત્વ્ અવેધ્યો વૈ શંભુર્ લોકગુરુઃ પ્રભુઃ
કામદેવે તીરોવાળું ધનુષ્ય પકડીને મનમાં વિચાર્યું: 'હું બધાને વીંધું છું, પણ શિવજી, જે જગતના ગુરુ અને સર્વશક્તિમાન છે, તેમને હું વીંધી શકતો નથી.'
ત્રૈલોક્યજયિનો બાણાઃ શંભૌ મે કિં દૃઢા ન વા તેનાસૌ ચાગ્નિનેત્રેણ ભસ્મશેષસ્ તદા કૃતઃ
ત્રણેય લોકને જીતનારા મારા બાણો શિવજી સામે મજબૂત છે કે નહીં? ત્યારે શિવજીએ પોતાના અગ્નિસમાન તૃતીય નેત્રથી કામદેવને રાખમાં ફેરવી દીધા.
તદ્ એવ કર્મ સુદૃઢમ્ ઈક્ષિતું સુરસત્તમાઃ આજગ્મુસ્ તત્ર યદ્ વૃત્તં શૃણુ વિસ્મયકારકમ્
પછી, હે શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ, એ અદભૂત ઘટના જોવા માટે બધા દેવતાઓ ત્યાં ભેગા થયા; હવે જે થયું એ આશ્ચર્યજનક વાત સાંભળો.
શંભું દૃષ્ટ્વા સુરગણા યાવત્ પશ્યન્તિ મન્મથમ્ તાવચ્ ચ ભસ્મસાદ્ભૂતં કામં દૃષ્ટ્વા ભયાતુરાઃ તુષ્ટુવુસ્ ત્રિદશેશાનં કૃતાઞ્જલિપુટાઃ સુરાઃ
દેવતાઓએ જ્યારે શિવજીને જોયા અને સાથે જ કામદેવને રાખમાં ફેરવાયેલો જોયો, ત્યારે તેઓ ડરી ગયા અને હાથ જોડીને ત્રિદશેશ શિવજીની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
તારકાદ્ ભયમ્ આપન્નં કુરુ પત્નીં ગિરેઃ સુતામ્
તારકાસુરના ભયથી મુક્ત કરો—પર્વતરાજની પુત્રીને પત્ની રૂપે સ્વીકારો.
વિદ્ધચિત્તો હરો ઽપ્ય્ આશુ મેને વાક્યં સુરોદિતમ્ અરુન્ધતીં વસિષ્ઠં ચ માં તુ ચક્રધરં તથા
હરજી પણ, જેમના મનમાં કામદેવના બાણ વાગ્યા હતા, દેવતાઓના વચનને તરત જ માન્ય રાખ્યા; અરુંધતી, વસિષ્ઠ, હું અને ચક્રધારી પણ એ વાતે સંમત થયા.
પ્રેષયામ્ આસુર્ અમરા વિવાહાય પરસ્પરમ્ સંબન્ધો ઽપિ તથાપ્ય્ આસીદ્ ધિમવલ્લોકનાથયોઃ
દેવતાઓએ પરસ્પર લગ્ન માટે સંદેશા મોકલ્યા, અને એ રીતે હિમાલયના રાજાઓ વચ્ચે સબંધ બાંધી દેવાયો.
હિમવત્પર્વતે શ્રેષ્ઠે નાનારત્નવિચિત્રિતે નાનાવૃક્ષલતાકીર્ણે નાનાદ્વિજનિષેવિતે
શ્રેષ્ઠ હિમાલય પર્વત પર, જ્યાં અનેક પ્રકારના રત્નો ઝગમગતા, અનેક વૃક્ષો અને વેલીઓથી ઢંકાયેલો અને વિવિધ પક્ષીઓનું નિવાસસ્થાન છે—
નદીનદસરઃકૂપતડાગાદિભિર્ આવૃતે દેવગન્ધર્વયક્ષાદિસિદ્ધચારણસેવિતે
નદીઓ, નાળાઓ, સરોવરો, કૂવો, તળાવો વગેરેથી ઘેરાયેલો અને દેવ, ગંધર્વ, યક્ષ, સિદ્ધ, ચારણો વગેરેની સેવા પ્રાપ્ત કરતો—
શુભમારુતસંપન્ને હર્ષોત્કર્ષૈકકારણે મેરુમન્દરકૈલાસમૈનાકાદિનગૈર્ વૃતે
શુભ પવનોથી સુખદ, આનંદનું એકમાત્ર કારણ અને મેરુ, મન્દર, કૈલાસ, મૈનાક વગેરે પર્વતોથી ઘેરાયેલો—
વસિષ્ઠાગસ્ત્યપૌલસ્ત્યલોમશાદિભિર્ આવૃતે મહોત્સવે વર્તમાને વિવાહઃ સમજાયત
વસિષ્ઠ, અગસ્ત્ય, પુલસ્ત્ય, લોમશ વગેરે મહર્ષિઓની હાજરીમાં, મહોત્સવ ચાલી રહ્યો હતો અને લગ્નવિધિ સંપન્ન થઈ.
તત્ર વેદી રત્નમયી શોભિતા સ્વર્ણભૂષિતા વજ્રમાણિક્યવૈદૂર્યતન્મયસ્તમ્ભશોભિતા
ત્યાં મંડપ રત્નોથી બનેલો, સોનાથી શોભાયમાન અને વજ્ર, માણિક્ય, વૈદૂર્ય જેવા રત્નોના સ્તંભોથી અલંકૃત હતો.
જયાલક્ષ્મીશુભાક્ષાન્તિકીર્તિપુષ્ટ્યાદિસંવૃતા મેરુમન્દરકૈલાસરૈવતૈઃ પરિશોભિતૈઃ
જય, લક્ષ્મી, શુભા, ક્ષાંતિ, કીર્તિ, પુષ્ટિ વગેરેથી ઘેરાયેલો અને મેરુ, મન્દર, કૈલાસ, રૈવતક પર્વતોની શોભાથી યુક્ત હતો.
પૂજિતો લોકનાથેન વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના મૈનાકઃ પર્વતશ્રેષ્ઠો રેજે ઽતીવ હિરણ્મયઃ
વિષ્ણુએ, જે બધા લોકોના સ્વામી છે, જ્યારે મહાન મૈનાક પર્વતને સન્માન આપ્યો, ત્યારે તે સુવર્ણ જેવો તેજસ્વી બનીને ખુબ જ ઝગમગ્યો.
ઋષયો લોકપાલાશ્ ચ આદિત્યાઃ સમરુદ્ગણાઃ વિવાહે વેદિકાં ચક્રુર્ દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ
ઋષિઓ, લોકપાલો, આદિત્યો અને મરુદગણોએ દેવતાઓના દેવ મહાદેવના લગ્ન માટે મંડપ તૈયાર કર્યો.
વિશ્વકર્મા સ્વયં ત્વષ્ટા વેદીં ચક્રે સતોરણામ્ સુરભી નન્દિની નન્દા સુનન્દા કામદોહિની
વિશ્વકર્મા અને ત્વષ્ટા એ પોતે મંડપ અને તોરણ બનાવ્યા; સુરભી, નંદિની, નંદા, સુનંદા અને કામદોહિની પણ હાજર રહી.
આભિસ્ તુ શોભિતેશાન્યા વિવાહઃ સમજાયત સમુદ્રાઃ સરિતો નાગા ઓષધ્યો લોકમાતરઃ
આ બધાથી મંડપ શોભાયમાન થયો અને લગ્ન વિધિ સંપન્ન થઈ; સમુદ્રો, નદીઓ, નાગો, ઔષધિઓ અને જગતની માતાઓએ પણ હાજરી આપી.
સવનસ્પતિબીજાશ્ ચ સર્વે તત્ર સમાયયુઃ ભુવઃ કર્મ ઇલા ચક્રે ઓષધ્યસ્ ત્વ્ અન્નકર્મ ચ
બધા વૃક્ષોના બીજ પણ ત્યાં એકત્ર થયા; ઇલાએ પૃથ્વી માટેની વિધિ કરી અને ઔષધિઓએ અન્ન માટેની વિધિ કરી.
વરુણઃ પાનકર્માણિ દાનકર્મ ધનાધિપઃ અગ્નિશ્ ચકાર તત્રાન્નં યચ્ ચેષ્ટં લોકનાથયોઃ
વરુણે પીણાં તૈયાર કર્યા, ધનની દેવતાએ દાનની વિધિ કરી અને અગ્નિએ ભગવાનના ઇચ્છા મુજબ અન્ન તૈયાર કર્યું.
તત્ર તત્ર પૃથક્ પૂજાં ચક્રે વિષ્ણુઃ સનાતનઃ વેદાશ્ ચ સરહસ્યા વૈ ગાયન્તિ ચ હસન્તિ ચ
શાશ્વત વિષ્ણુએ વિવિધ સ્થળે પૂજા કરી; વેદો અને તેમના રહસ્યો ગીત ગાતા અને આનંદ કરતા.
નૃત્યન્ત્ય્ અપ્સરસઃ સર્વા જગુર્ ગન્ધર્વકિંનરાઃ લાજાધૃક્ ચાપિ મૈનાકો બભૂવ મુનિસત્તમ
બધી અપ્સરાઓ નૃત્ય કરતી, ગંધર્વો અને કિન્નરો ગીત ગાતા; મૈનાક, શ્રેષ્ઠ મુનિ, લાજા ધારણ કરીને ઊભા રહ્યા.
પુણ્યાહવાચનં વૃત્તમ્ અન્તર્વેશ્મનિ નારદ વેદિકાયામ્ ઉપાવિષ્ટૌ દંપતી સુરસત્તમૌ
પવિત્ર આહ્વાનની વિધિ અંતઃપુરમાં પૂર્ણ થઈ, હે નારદ; દેવદંપતી મંડપમાં બેઠા.
પ્રતિષ્ઠાપ્યાગ્નિં વિધિવદ્ અશ્માનં ચાપિ પુત્રક હુત્વા લાજાંશ્ ચ વિધિવત્ પ્રદક્ષિણમ્ અથાકરોત્
વિધી પ્રમાણે અગ્નિ અને પથ્થર સ્થાપ્યા, પુત્ર, અને લાજા અર્પણ કર્યા પછી, પરિક્રમા કરી.
અશ્મનઃ સ્પર્શહેતોશ્ ચ દેવ્યઙ્ગુષ્ઠં કરે ઽસ્પૃશત્ વિષ્ણુના પ્રેરિતઃ શંભુર્ દક્ષિણસ્ય પદસ્ય ચ
પથ્થર સ્પર્શ કરવાની વિધિમાં, દેવીના અંગૂઠાને અને જમણા પગને શંભુએ, વિષ્ણુની પ્રેરણાથી, સ્પર્શ કર્યો.
તામ્ અદર્શમ્ અહં તત્ર હોમં કુર્વન્ હરાન્તિકે દૃષ્ટે ઽઙ્ગુષ્ઠે દુષ્ટબુદ્ધ્યા વીર્યં સુસ્રાવ મે તદા
હું હરાના સમીપ યજ્ઞ કરી રહ્યો હતો ત્યારે, મેં દેવીના અંગૂઠાને જોયું અને મનમાં કલુષિત થઈને મારું વીર્ય બહાર નીકળી ગયું.
લજ્જયા કલુષીભૂતઃ સ્કન્નં વીર્યમ્ અચૂર્ણયમ્ મદ્વીર્યાચ્ ચૂર્ણિતાત્ સૂક્ષ્માદ્ વાલખિલ્યાસ્ તુ જજ્ઞિરે
લાજાથી દુઃખી થઈને, મેં તે વીર્યને નષ્ટ કર્યું; અને મારા સૂક્ષ્મ અને દળાયેલા વીર્યમાંથી વાલખિલ્ય મુનિઓ જન્મ્યા.
તતો મહાન્ અભૂત્ તત્ર હાહાકારઃ સુરોદિતઃ લજ્જયા પરિભૂતો ઽહં નિર્ગતસ્ તુ તદાસનાત્
પછી ત્યાં દેવોમાં મોટો હોહો મચી ગયો; લાજાથી હું અપમાનિત થઈને એ આસન છોડી દીધું.
પશ્યત્સુ દેવસંઘેષુ તૂષ્ણીંભૂતેષુ નારદ ગચ્છન્તં માં મહાદેવો દૃષ્ટ્વા નન્દિનમ્ અબ્રવીત્
દેવસમૂહ મૌન બનીને જોઈ રહ્યો હતો, હે નારદ; ત્યારે મહાદેવે મને જતા જોઈને નંદિને કહ્યું.
બ્રહ્માણમ્ આહ્વયસ્વેહ ગતપાપં કરોમ્ય્ અહમ્ કૃતાપરાધે ઽપિ જને સન્તઃ સકૃપમાનસાઃ મોહયન્ત્ય્ અપિ વિદ્વાંસં વિષયાણામ્ ઇયં સ્થિતિઃ
બ્રહ્માને અહીં બોલાવ, હું તેને પાપમુક્ત કરીશ; ભલે કોઈથી ભૂલ થઈ હોય, સજ્જન હંમેશા દયાળુ હોય છે; વિદ્વાનો પણ વિષયોમાં મોહિત થઈ જાય છે — જગતની એ રીત છે.