તદોત્પન્ના જગદ્ધાત્રી ગૌરી હિમવતો ગૃહે શિવધ્યાનરતા નિત્યં તન્નિષ્ઠા તન્મનોગતા
એ રીતે ગૌરી, જગતને ધારણ કરતી, હિમવંતના ઘરે જન્મી; એ હંમેશાં શિવના ધ્યાનમાં લીન, નિષ્ઠાવાન અને મનથી શિવમાં તલીન રહી.
તાં વૈ પ્રોચુઃ સુરગણા ઈશાર્થે તપ આવિશ તથા હિમવતઃ પૃષ્ઠે ગૌરી તેપે તપો મહત્
દેવતાઓએ ગૌરીને કહ્યું: 'ઈશ્વર માટે તપ કરો.' એ પ્રમાણે, હિમવંતની પીઠ પર ગૌરીએ મહાન તપ કર્યું.
પુનઃ સંમન્ત્રયામ્ આસુર્ ઈશો ધ્યાયતિ તાં શિવામ્ આત્માનં વા તથાન્યદ્ વા ન જાનીમઃ કથં ભવઃ
પછી તેઓએ વિચાર કર્યો: 'ઈશ્વર એના પર ધ્યાન કરે છે, પોતાનાં પર કે બીજાં પર—અમને ખબર નથી કે ભવ શું વિચારે છે.'
મેનકાયાઃ સુતાયાં તુ ચિત્તં દધ્યાત્ સુરેશ્વરઃ તત્ર નીતિર્ વિધાતવ્યા તતઃ શ્રૈષ્ઠ્યમ્ અવાપ્સ્યથ તતઃ પ્રાહ મહાબુદ્ધિર્ વાચસ્પતિર્ ઉદારધીઃ
'દેવોના સ્વામીનું મન મેનાની દીકરી પર સ્થિર થાય, એ માટે કોઈ યુક્તિ કરો, તો તમે શ્રેષ્ઠતા મેળવો.' પછી મહા બુદ્ધિશાળી વાક્પતિએ કહ્યું.
યસ્ ત્વ્ અયં મદનો ધીમાન્ કન્દર્પઃ પુષ્પચાપધૃક્ સ વિધ્યતુ શિવં શાન્તં બાણૈઃ પુષ્પમયૈઃ શુભૈઃ
'આ બુદ્ધિશાળી કામદેવ, પુષ્પબાણ ધારણ કરનાર, એ શુભ પુષ્પોથી શાંત શિવને બાણ મારી પ્રભાવિત કરે.'
તેન વિદ્ધસ્ ત્રિનેત્રો ઽપિ ઈશાયાં બુદ્ધિમ્ આદધેત્ પરિણેષ્યત્ય્ અસૌ નૂનં તદા તાં ગિરિજાં હરઃ
'એના બાણથી ઘાયલ થઈને ત્રિનેત્રધારી પણ ઈશાની પર મન મૂકે; ત્યારે હર નિશ્ચિતપણે ગિરિજાને લગ્ન કરશે.'
જયિનઃ પઞ્ચબાણસ્ય ન બાણાઃ ક્વાપિ કુણ્ઠિતાઃ તથોઢાયાં જગદ્ધાત્ર્યાં શંભોઃ પુત્રો ભવિષ્યતિ
પાંચ બાણાવાળાને હરાવનારના બાણ ક્યારેય ક્યાંય મંદ પડતા નથી; એ રીતે જગતને ધારણ કરનારી દેવીના ગર્ભમાંથી શિવજીનો પુત્ર જન્મશે.
જાતઃ પુત્રસ્ ત્રિનેત્રસ્ય તારકં સ હનિષ્યતિ વસન્તં ચ સહાયાર્થં શોભિષ્ઠં કુસુમાકરમ્
ત્રણે આંખવાળા શિવજીનો પુત્ર જન્મશે, તે તારકાસુરને મારે છે; અને સહાય માટે વસંત ઋતુ, જે ફૂલોથી શોભાયમાન છે, હાજર રહે.
આહ્લાદનં ચ મનસા કામાયૈનં પ્રયચ્છથ
હવે આનંદથી, મનમાં પ્રસન્નતા રાખી, આ બધું કામદેવને અર્પણ કરો.
તથેત્ય્ ઉક્ત્વા સુરગણા મદનં કુસુમાકરમ્ પ્રેષયામ્ આસુર્ અવ્યગ્રાઃ શિવાન્તિકમ્ અરિંદમાઃ
'તેમ જ થાઓ' એમ કહી દેવતાઓએ, દુશ્મનને જીતનારા અને નિર્ભય બની, મદન અને ફૂલો લાવનારા વસંતને શિવજી પાસે મોકલ્યા.
સ જગામ ત્વરા કામો ધૃતચાપો સમાધવઃ રત્યા ચ સહિતઃ કામઃ કર્તું કર્મ સુદુષ્કરમ્
કામદેવ ઉત્સાહપૂર્વક, ધનુષ્ય હાથમાં લઈને અને રતિ સાથે, એ અતિ દુષ્કર કાર્ય કરવા માટે ગયા.
ગૃહીત્વા સશરં ચાપમ્ ઇદં તસ્ય મનો ઽભવત્ મયા વેધ્યસ્ ત્વ્ અવેધ્યો વૈ શંભુર્ લોકગુરુઃ પ્રભુઃ
કામદેવે તીરોવાળું ધનુષ્ય પકડીને મનમાં વિચાર્યું: 'હું બધાને વીંધું છું, પણ શિવજી, જે જગતના ગુરુ અને સર્વશક્તિમાન છે, તેમને હું વીંધી શકતો નથી.'
ત્રૈલોક્યજયિનો બાણાઃ શંભૌ મે કિં દૃઢા ન વા તેનાસૌ ચાગ્નિનેત્રેણ ભસ્મશેષસ્ તદા કૃતઃ
ત્રણેય લોકને જીતનારા મારા બાણો શિવજી સામે મજબૂત છે કે નહીં? ત્યારે શિવજીએ પોતાના અગ્નિસમાન તૃતીય નેત્રથી કામદેવને રાખમાં ફેરવી દીધા.
તદ્ એવ કર્મ સુદૃઢમ્ ઈક્ષિતું સુરસત્તમાઃ આજગ્મુસ્ તત્ર યદ્ વૃત્તં શૃણુ વિસ્મયકારકમ્
પછી, હે શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ, એ અદભૂત ઘટના જોવા માટે બધા દેવતાઓ ત્યાં ભેગા થયા; હવે જે થયું એ આશ્ચર્યજનક વાત સાંભળો.
શંભું દૃષ્ટ્વા સુરગણા યાવત્ પશ્યન્તિ મન્મથમ્ તાવચ્ ચ ભસ્મસાદ્ભૂતં કામં દૃષ્ટ્વા ભયાતુરાઃ તુષ્ટુવુસ્ ત્રિદશેશાનં કૃતાઞ્જલિપુટાઃ સુરાઃ
દેવતાઓએ જ્યારે શિવજીને જોયા અને સાથે જ કામદેવને રાખમાં ફેરવાયેલો જોયો, ત્યારે તેઓ ડરી ગયા અને હાથ જોડીને ત્રિદશેશ શિવજીની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
તારકાદ્ ભયમ્ આપન્નં કુરુ પત્નીં ગિરેઃ સુતામ્
તારકાસુરના ભયથી મુક્ત કરો—પર્વતરાજની પુત્રીને પત્ની રૂપે સ્વીકારો.
વિદ્ધચિત્તો હરો ઽપ્ય્ આશુ મેને વાક્યં સુરોદિતમ્ અરુન્ધતીં વસિષ્ઠં ચ માં તુ ચક્રધરં તથા
હરજી પણ, જેમના મનમાં કામદેવના બાણ વાગ્યા હતા, દેવતાઓના વચનને તરત જ માન્ય રાખ્યા; અરુંધતી, વસિષ્ઠ, હું અને ચક્રધારી પણ એ વાતે સંમત થયા.
પ્રેષયામ્ આસુર્ અમરા વિવાહાય પરસ્પરમ્ સંબન્ધો ઽપિ તથાપ્ય્ આસીદ્ ધિમવલ્લોકનાથયોઃ
દેવતાઓએ પરસ્પર લગ્ન માટે સંદેશા મોકલ્યા, અને એ રીતે હિમાલયના રાજાઓ વચ્ચે સબંધ બાંધી દેવાયો.
હિમવત્પર્વતે શ્રેષ્ઠે નાનારત્નવિચિત્રિતે નાનાવૃક્ષલતાકીર્ણે નાનાદ્વિજનિષેવિતે
શ્રેષ્ઠ હિમાલય પર્વત પર, જ્યાં અનેક પ્રકારના રત્નો ઝગમગતા, અનેક વૃક્ષો અને વેલીઓથી ઢંકાયેલો અને વિવિધ પક્ષીઓનું નિવાસસ્થાન છે—
નદીનદસરઃકૂપતડાગાદિભિર્ આવૃતે દેવગન્ધર્વયક્ષાદિસિદ્ધચારણસેવિતે
નદીઓ, નાળાઓ, સરોવરો, કૂવો, તળાવો વગેરેથી ઘેરાયેલો અને દેવ, ગંધર્વ, યક્ષ, સિદ્ધ, ચારણો વગેરેની સેવા પ્રાપ્ત કરતો—
શુભમારુતસંપન્ને હર્ષોત્કર્ષૈકકારણે મેરુમન્દરકૈલાસમૈનાકાદિનગૈર્ વૃતે
શુભ પવનોથી સુખદ, આનંદનું એકમાત્ર કારણ અને મેરુ, મન્દર, કૈલાસ, મૈનાક વગેરે પર્વતોથી ઘેરાયેલો—
વસિષ્ઠાગસ્ત્યપૌલસ્ત્યલોમશાદિભિર્ આવૃતે મહોત્સવે વર્તમાને વિવાહઃ સમજાયત
વસિષ્ઠ, અગસ્ત્ય, પુલસ્ત્ય, લોમશ વગેરે મહર્ષિઓની હાજરીમાં, મહોત્સવ ચાલી રહ્યો હતો અને લગ્નવિધિ સંપન્ન થઈ.
તત્ર વેદી રત્નમયી શોભિતા સ્વર્ણભૂષિતા વજ્રમાણિક્યવૈદૂર્યતન્મયસ્તમ્ભશોભિતા
ત્યાં મંડપ રત્નોથી બનેલો, સોનાથી શોભાયમાન અને વજ્ર, માણિક્ય, વૈદૂર્ય જેવા રત્નોના સ્તંભોથી અલંકૃત હતો.
જયાલક્ષ્મીશુભાક્ષાન્તિકીર્તિપુષ્ટ્યાદિસંવૃતા મેરુમન્દરકૈલાસરૈવતૈઃ પરિશોભિતૈઃ
જય, લક્ષ્મી, શુભા, ક્ષાંતિ, કીર્તિ, પુષ્ટિ વગેરેથી ઘેરાયેલો અને મેરુ, મન્દર, કૈલાસ, રૈવતક પર્વતોની શોભાથી યુક્ત હતો.
પૂજિતો લોકનાથેન વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના મૈનાકઃ પર્વતશ્રેષ્ઠો રેજે ઽતીવ હિરણ્મયઃ
વિષ્ણુએ, જે બધા લોકોના સ્વામી છે, જ્યારે મહાન મૈનાક પર્વતને સન્માન આપ્યો, ત્યારે તે સુવર્ણ જેવો તેજસ્વી બનીને ખુબ જ ઝગમગ્યો.
ઋષયો લોકપાલાશ્ ચ આદિત્યાઃ સમરુદ્ગણાઃ વિવાહે વેદિકાં ચક્રુર્ દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ
ઋષિઓ, લોકપાલો, આદિત્યો અને મરુદગણોએ દેવતાઓના દેવ મહાદેવના લગ્ન માટે મંડપ તૈયાર કર્યો.
વિશ્વકર્મા સ્વયં ત્વષ્ટા વેદીં ચક્રે સતોરણામ્ સુરભી નન્દિની નન્દા સુનન્દા કામદોહિની
વિશ્વકર્મા અને ત્વષ્ટા એ પોતે મંડપ અને તોરણ બનાવ્યા; સુરભી, નંદિની, નંદા, સુનંદા અને કામદોહિની પણ હાજર રહી.
આભિસ્ તુ શોભિતેશાન્યા વિવાહઃ સમજાયત સમુદ્રાઃ સરિતો નાગા ઓષધ્યો લોકમાતરઃ
આ બધાથી મંડપ શોભાયમાન થયો અને લગ્ન વિધિ સંપન્ન થઈ; સમુદ્રો, નદીઓ, નાગો, ઔષધિઓ અને જગતની માતાઓએ પણ હાજરી આપી.
સવનસ્પતિબીજાશ્ ચ સર્વે તત્ર સમાયયુઃ ભુવઃ કર્મ ઇલા ચક્રે ઓષધ્યસ્ ત્વ્ અન્નકર્મ ચ
બધા વૃક્ષોના બીજ પણ ત્યાં એકત્ર થયા; ઇલાએ પૃથ્વી માટેની વિધિ કરી અને ઔષધિઓએ અન્ન માટેની વિધિ કરી.
વરુણઃ પાનકર્માણિ દાનકર્મ ધનાધિપઃ અગ્નિશ્ ચકાર તત્રાન્નં યચ્ ચેષ્ટં લોકનાથયોઃ
વરુણે પીણાં તૈયાર કર્યા, ધનની દેવતાએ દાનની વિધિ કરી અને અગ્નિએ ભગવાનના ઇચ્છા મુજબ અન્ન તૈયાર કર્યું.