સેયમ્ અસ્માન્ અપાસ્યેહ વિવસ્વન્ સંબુભૂષતિ તસ્યાં મયોદ્યતઃ પાદો ન તુ દેહે નિપાતિતઃ
અહીં, અમને દૂર કરીને, વિવસ્વાન હવે તેને સજાવવા ઈચ્છે છે; મેં પગ ઉંચો કર્યો હતો, પણ એ તેનો શરીર પર પડ્યો નથી.
બાલ્યાદ્ વા યદિ વા લૌલ્યાન્ મોહાત્ તત્ ક્ષન્તુમ્ અર્હસિ શપ્તો ઽહમ્ અસ્મિ લોકેશ જનન્યા તપતાં વર તવ પ્રસાદાચ્ ચરણો ન પતેન્ મમ ગોપતે
બાળપણથી, કે લોભથી, કે ભ્રમથી, જે પણ થયું હોય, એ માફ કરવું જોઈએ, હે જગતના સ્વામી; હું મારી માતા દ્વારા શાપિત થયો છું, હે તેજસ્વી લોકોમાં શ્રેષ્ઠ, પણ તમારી કૃપાથી મારા પગ પડી નહીં શકે, હે ગાયોના રક્ષક.
અસંશયં પુત્ર મહદ્ ભવિષ્યત્ય્ અત્ર કારણમ્ યેન ત્વામ્ આવિશત્ ક્રોધો ધર્મજ્ઞં સત્યવાદિનમ્
નિર્ભય, પુત્ર, અહીં ગુસ્સો જે તને આવ્યો છે, એ માટે મોટું કારણ છે, તું ધર્મ જાણે છે અને સત્ય બોલે છે.
ન શક્યમ્ એતન્ મિથ્યા તુ કર્તું માતૃવચસ્ તવ કૃમયો માંસમ્ આદાય યાસ્યન્ત્ય્ અવનિમ્ એવ ચ
માતાની વાત ખોટી કરી શકાતી નથી; તારા માંસને કીડા લઈ જશે અને ધરતી પર જશે.
કૃતમ્ એવં વચસ્ તથ્યં માતુસ્ તવ ભવિષ્યતિ શાપસ્ય પરિહારેણ ત્વં ચ ત્રાતો ભવિષ્યસિ
માતાની વાત સાચી થશે; પણ શાપ દૂર થવાથી તું પણ બચી જઈશ.
આદિત્યશ્ ચાબ્રવીત્ સંજ્ઞાં કિમર્થં તનયેષુ વૈ તુલ્યેષ્વ્ અભ્યધિકઃ સ્નેહ એકસ્મિન્ ક્રિયતે ત્વયા
આદિત્યએ સંજ્ઞાને પૂછ્યું: 'તમારા બધા સંતાનો સમાન છે, તો તું એક સાથે વધારે પ્રેમ કેમ કરે છે?'
સા તત્ પરિહરન્તી તુ નાચચક્ષે વિવસ્વતે સ ચાત્માનં સમાધાય યોગાત્ તથ્યમ્ અપશ્યત
તે એ વાત ટાળી, વિવસ્વાનને કઈ કહ્યું નહીં; અને વિવસ્વાન યોગથી મન એકાગ્ર કરીને સત્ય જાણ્યો.
તાં શપ્તુકામો ભગવાન્ નાશપન્ મુનિસત્તમાઃ મૂર્ધજેષુ નિજગ્રાહ સ તુ તાં મુનિસત્તમાઃ
શાપ આપવા ઈચ્છી, પણ ભગવાને તેને શાપ આપ્યો નહીં, હે મુનિમાં શ્રેષ્ઠ; પણ તેના વાળ પકડી લીધા.
તતઃ સર્વં યથાવૃત્તમ્ આચચક્ષે વિવસ્વતે વિવસ્વાન્ અથ તચ્ છ્રુત્વા ક્રુદ્ધસ્ ત્વષ્ટારમ્ અભ્યગાત્
પછી તેણે વિવસ્વાનને બધું જેમ થયું તેમ કહ્યું; વિવસ્વાન એ સાંભળી ગુસ્સામાં ત્વષ્ટ્ર પાસે ગયો.
દૃષ્ટ્વા તુ તં યથાન્યાયમ્ અર્ચયિત્વા વિભાવસુમ્ નિર્દગ્ધુકામં રોષેણ સાન્ત્વયામ્ આસ વૈ તદા
તેને યોગ્ય રીતે જોઈ, અને તેજસ્વી દેવની પૂજા કરી, તે ગુસ્સામાં બળવા ઈચ્છતો હતો, તો તેને શાંત કરવા માટે પ્રયત્ન કર્યો.
તવાતિતેજસાવિષ્ટમ્ ઇદં રૂપં ન શોભતે અસહન્તી ચ સંજ્ઞા સા વને ચરતિ શાડ્વલે
તમારા અતિ તેજથી ભરેલું આ રૂપ સુંદર લાગતું નથી; એ સહન ન કરી શકી, સંજ્ઞા હવે ઘાસવાળા વનમાં ફરતી છે.
દ્રષ્ટા હિ તાં ભવાન્ અદ્ય સ્વાં ભાર્યાં શુભચારિણીમ્ શ્લાઘ્યાં યોગબલોપેતાં યોગમ્ આસ્થાય ગોપતે
આજે, હે ગાયોના રક્ષક, તું તારી જ પત્ની, સારા વર્તનવાળી, પ્રશંસનીય અને યોગશક્તિ ધરાવતી, યોગ દ્વારા જોઈ શકીશ.
અનુકૂલં તુ તે દેવ યદિ સ્યાન્ મમ સંમતમ્ રૂપં નિર્વર્તયામ્ય્ અદ્ય તવ કાન્તમ્ અરિંદમ
હે દેવ, જો તને અને મને યોગ્ય લાગે, તો આજે હું તારા માટે તને ગમતું રૂપ બનાવું, હે દુશ્મનને જીતનાર.
તતો ઽભ્યુપગમાત્ ત્વષ્ટા માર્તણ્ડસ્ય વિવસ્વતઃ ભ્રમિમ્ આરોપ્ય તત્ તેજઃ શાતયામ્ આસ ભો દ્વિજાઃ
પછી, તેની મંજૂરીથી, ત્વષ્ટ્રે માર્તંડ વિવસ્વાન માટે, તેને ચક્ર પર રાખી, એ તેજ ઘટાડ્યું, હે દ્વિજો.
તતો નિર્ભાસિતં રૂપં તેજસા સંહતેન વૈ કાન્તાત્ કાન્તતરં દ્રષ્ટુમ્ અધિકં શુશુભે તદા
પછી, તેજ એકઠું કરીને, તેજસ્વી રૂપ દેખાયું, પહેલાં કરતાં વધુ સુંદર, વધારે તેજ અને કાંતિથી.
દદર્શ યોગમ્ આસ્થાય સ્વાં ભાર્યાં વડવાં તતઃ અધૃષ્યાં સર્વભૂતાનાં તેજસા નિયમેન ચ
પછી, યોગ દ્વારા, તેણે પોતાની પત્ની વડવા જોઈ, જે બધાં જીવોથી અપ્રાપ્ય હતી, તેના તેજ અને નિયમથી.
વડવાવપુષા વિપ્રાશ્ ચરન્તીમ્ અકુતોભયામ્ સો ઽશ્વરૂપેણ ભગવાંસ્ તાં મુખે સમભાવયત્
વિપ્રોએ તેને, નિર્ભય, વડવા રૂપે ફરતી જોઈ; અને ભગવાને, ઘોડા રૂપે, તેના મુખ પાસે ગયો.
મૈથુનાય વિચેષ્ટન્તીં પરપુંસો ઽવશઙ્કયા સા તન્ નિરવમચ્ છુક્રં નાસિકાભ્યાં વિવસ્વતઃ
તે સંભોગ ટાળતી હતી, બીજાં પુરુષની શંકાથી; તેણે વિવસ્વાનનું વીજ તેનાં નાક દ્વારા બહાર કાઢ્યું.
દેવૌ તસ્યામ્ અજાયેતામ્ અશ્વિનૌ ભિષજાં વરૌ નાસત્યશ્ ચૈવ દસ્રશ્ ચ સ્મૃતૌ દ્વાવ્ અશ્વિનાવ્ ઇતિ
તેમાંથી અશ્વિનીકુમાર જન્મ્યા, જે ભિષકોમાં શ્રેષ્ઠ છે; નાસત્ય અને દસ્રા એમ બંનેને અશ્વિનીકુમાર તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.
માર્તણ્ડસ્યાત્મજાવ્ એતાવ્ અષ્ટમસ્ય પ્રજાપતેઃ તાં તુ રૂપેણ કાન્તેન દર્શયામ્ આસ ભાસ્કરઃ
માર્તંડના પુત્ર છે આ બંને, જે આઠમા પ્રજાપતિ છે; ભાસ્કરએ તેમને સુંદર રૂપે દર્શન કરાવ્યું.
સા તુ દૃષ્ટ્વૈવ ભર્તારં તુતોષ મુનિસત્તમાઃ યમસ્ તુ કર્મણા તેન ભૃશં પીડિતમાનસઃ
પતિને જોઈને તે સંતોષી ગઈ, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ; પણ યમ તે કાર્યથી ખૂબ જ દુઃખી અને પીડિત થયો.
ધર્મેણ રઞ્જયામ્ આસ ધર્મરાજ ઇમાઃ પ્રજાઃ સ લેભે કર્મણા તેન શુભેન પરમદ્યુતિઃ
ધર્મરાજાએ ધર્મથી આ પ્રજાઓને આનંદિત કરી; એ શુભ કાર્યથી તેણે પરમ તેજ પ્રાપ્ત કર્યું.
પિતૄણામ્ આધિપત્યં ચ લોકપાલત્વમ્ એવ ચ મનુઃ પ્રજાપતિસ્ ત્વ્ આસીત્ સાવર્ણિઃ સ તપોધનાઃ
પિતૃઓ પર અધિપત્ય અને લોકપાલપદ પણ પ્રાપ્ત કર્યું; મનુ, સાવર્ણિ પ્રજાપતિ, તપમાં સમૃદ્ધ હતો.
ભાવ્યઃ સમાગતે તસ્મિન્ મનુઃ સાવર્ણિકે ઽન્તરે મેરુપૃષ્ઠે તપો નિત્યમ્ અદ્યાપિ સ ચરત્ય્ ઉત
જ્યારે એ સમય આવે, ત્યારે મનુ સાવર્ણિ થશે; આજ સુધી પણ તે મેરુ પર્વતની ટોચ પર સતત તપ કરે છે.
ભ્રાતા શનૈશ્ચરસ્ તસ્ય ગ્રહત્વં સ તુ લબ્ધવાન્ ત્વષ્ટા તુ તેજસા તેન વિષ્ણોશ્ ચક્રમ્ અકલ્પયત્
તેનો ભાઈ શનૈશ્ચર ગ્રહ બન્યો; અને ત્વષ્ટાએ પોતાના તેજથી વિષ્ણુનું ચક્ર બનાવ્યું.
તદ્ અપ્રતિહતં યુદ્ધે દાનવાન્તચિકીર્ષયા યવીયસી તુ સાપ્ય્ આસીદ્ યમી કન્યા યશસ્વિની
યુદ્ધમાં અપ્રતિહત અને દાનવોના વિનાશ માટે એ શસ્ત્ર બનાવાયું; અને નાના, પ્રસિદ્ધ પુત્રી યમી હતી.
અભવચ્ ચ સરિચ્છ્રેષ્ઠા યમુના લોકપાવની મનુર્ ઇત્ય્ ઉચ્યતે લોકે સાવર્ણ ઇતિ ચોચ્યતે
તે લોકપાવન, શ્રેષ્ઠ નદી યમુના બની; જગતમાં તેને મનુ કહે છે, અને સાવર્ણિ પણ કહે છે.
દ્વિતીયો યઃ સુતસ્ તસ્ય મનોર્ ભ્રાતા શનૈશ્ચરઃ ગ્રહત્વં સ ચ લેભે વૈ સર્વલોકાભિપૂજિતઃ
મનુનો બીજો પુત્ર, તેનો ભાઈ શનૈશ્ચર, પણ ગ્રહપદ પ્રાપ્ત કર્યો, અને બધા લોકોએ તેને સન્માન આપ્યું.
ય ઇદં જન્મ દેવાનાં શૃણુયાન્ નરસત્તમઃ આપદં પ્રાપ્ય મુચ્યેત પ્રાપ્નુયાચ્ ચ મહદ્ યશઃ
હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, જે આ દેવોના જન્મની વાત સાંભળે, દુઃખમાં હોય તો મુક્ત થાય અને મોટું યશ મેળવે.
મનોર્ વૈવસ્વતસ્યાસન્ પુત્રા વૈ નવ તત્સમાઃ ઇક્ષ્વાકુશ્ ચૈવ નાભાગો ધૃષ્ટઃ શર્યાતિર્ એવ ચ
મનુ વૈવસ્વતના નવ પુત્ર હતા, જે તેના સમાન હતા: ઇક્ષ્વાકુ, નાભાગ, ધૃષ્ટ અને શર્યાતિ.