તેજસ્ ત્વ્ અભ્યધિકં તસ્ય નિત્યમ્ એવ વિવસ્વતઃ યેનાતિતાપયામ્ આસ ત્રીંલ્ લોકાન્ કશ્યપાત્મજઃ
વિવસ્વાનનું તેજ હંમેશા વધારે હતું, જેના કારણે કશ્યપપુત્રે ત્રણેય લોકને દાઝી નાખ્યા.
ત્રીણ્ય્ અપત્યાનિ ભો વિપ્રાઃ સંજ્ઞાયાં તપતાં વરઃ આદિત્યો જનયામ્ આસ કન્યાં દ્વૌ ચ પ્રજાપતી
હે બ્રાહ્મણો, તપમાં શ્રેષ્ઠ એવા આદિત્યે સંજ્ઞામાંથી ત્રણ સંતાનો ઉત્પન્ન કર્યા: એક પુત્રી અને બે પુત્રો, જે પ્રજાપતિ બન્યા.
મનુર્ વૈવસ્વતઃ પૂર્વં શ્રાદ્ધદેવઃ પ્રજાપતિઃ યમશ્ ચ યમુના ચૈવ યમજૌ સંબભૂવતુઃ
પૂર્વે વૈવસ્વતના પુત્ર મનુ, જેને શ્રાદ્ધદેવ પણ કહેવામાં આવતો, પ્રજાપતિ હતા; યમ અને યમુના, આ બંને જોડી પણ જન્મ્યા હતા.
શ્યામવર્ણં તુ તદ્ રૂપં સંજ્ઞા દૃષ્ટ્વા વિવસ્વતઃ અસહન્તી તુ સ્વાં છાયાં સવર્ણાં નિર્મમે તતઃ
વૈવસ્વતનું શ્યામ રંગનું રૂપ જોઈને, સંજ્ઞા એ સહન ન કરી શકી અને પોતાની જ સરખી છાયાનું સર્જન કર્યું.
માયામયી તુ સા સંજ્ઞા તસ્યાં છાયાસમુત્થિતામ્ પ્રાઞ્જલિઃ પ્રણતા ભૂત્વા છાયા સંજ્ઞાં દ્વિજોત્તમાઃ
માયાથી બનેલી સંજ્ઞાએ પોતાની છાયાને જન્મ આપી; હાથ જોડીને અને નમ્ર થઈ, છાયા સંજ્ઞા પાસે આવી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.
ઉવાચ કિં મયા કાર્યં કથયસ્વ શુચિસ્મિતે સ્થિતાસ્મિ તવ નિર્દેશે શાધિ માં વરવર્ણિનિ
તે કહે છે: 'હું શું કરું? મને કહો, હે સુંદર સ્મિતવાળી. હું તમારી આજ્ઞા માટે ઉભી છું; મને શીખવો, હે રૂપવતી.'
અહં યાસ્યામિ ભદ્રં તે સ્વમ્ એવ ભવનં પિતુઃ ત્વયૈવ ભવને મહ્યં વસ્તવ્યં નિર્વિશઙ્કયા
'હું મારા પિતાના ઘર જઈ રહી છું, તને શુભ થાય. તું મારા ઘરમાં નિર્ભય રહીને વાસ કર.'
ઇમૌ ચ બાલકૌ મહ્યં કન્યા ચેયં સુમધ્યમા સંભાવ્યાસ્ તે ન ચાખ્યેયમ્ ઇદં ભગવતે ક્વચિત્
'આ બે પુત્રો અને આ કમરપાતી દિકરી મારી છે; તું તેમને સંભાળજે, પણ આ વાત ભગવાનને ક્યારેય જણાવવી નહીં.'
આ કચગ્રહણાદ્ દેવિ આ શાપાન્ નૈવ કર્હિચિત્ આખ્યાસ્યામિ નમસ્ તુભ્યં ગચ્છ દેવિ યથાસુખમ્
'હે દેવી, જ્યારે સુધી તારી વાળ પકડી ન લેવાય અથવા તને શાપ ન મળે, ત્યારે સુધી હું આ વાત ક્યારેય નહીં કહું. તને નમન; હે દેવી, તું મનપસંદ રીતે જઈ શકે.'
સમાદિશ્ય સવર્ણાં તુ તથેત્ય્ ઉક્તા તયા ચ સા ત્વષ્ટુઃ સમીપમ્ અગમદ્ વ્રીડિતેવ તપસ્વિની
સવર્ણાને આ રીતે સમજાવી અને તેની સંમતિ મેળવી, સંજ્ઞા લાજ અને તપસ્વી ભાવથી ત્વષ્ટર પાસે ગઈ.
પિતુઃ સમીપગા સા તુ પિત્રા નિર્ભર્ત્સિતા શુભા ભર્તુઃ સમીપં ગચ્છેતિ નિયુક્તા ચ પુનઃ પુનઃ
પિતાના નજીક પહોંચીને, તે શુભા પુન:પુન: પિતાએ ધિક્કારવામાં આવી અને વારંવાર પતિના ઘરે જવા માટે કહેવામાં આવી.
આગચ્છદ્ વડવા ભૂત્વા આચ્છાદ્ય રૂપમ્ અનિન્દિતા કુરૂન્ અથોત્તરાન્ ગત્વા તૃણાન્ય્ અથ ચચાર હ
અપવાદરહિત સંજ્ઞાએ ઘોડાની રૂપ ધારણ કરી અને પોતાનું રૂપ છુપાવી, ઉત્તર કુરુ પ્રદેશમાં જઈને ત્યાં ઘાસ ચર્યું.
દ્વિતીયાયાં તુ સંજ્ઞાયાં સંજ્ઞેયમ્ ઇતિ ચિન્તયન્ આદિત્યો જનયામ્ આસ પુત્રમ્ આત્મસમં તદા
આ બીજી પત્ની છે એમ વિચારીને, સૂર્યદેવે પોતાને સરખો પુત્ર જન્માવ્યો.
પૂર્વજસ્ય મનોર્ વિપ્રાઃ સદૃશો ઽયમ્ ઇતિ પ્રભુઃ મનુર્ એવાભવન્ નામ્ના સાવર્ણ ઇતિ ચોચ્યતે
ભગવાને કહ્યું: 'આ પહેલા મનુ જેવો છે.' તેથી તેનું નામ સવર્ણી મનુ પડ્યું.
દ્વિતીયો યઃ સુતસ્ તસ્યાઃ સ વિજ્ઞેયઃ શનૈશ્ચરઃ સંજ્ઞા તુ પાર્થિવી વિપ્રાઃ સ્વસ્ય પુત્રસ્ય વૈ તદા
તેના બીજા પુત્રને શનિ તરીકે ઓળખવું જોઈએ; સંજ્ઞા, હે બ્રાહ્મણો, એ સમયે પોતાના પુત્રની માતા હતી.
ચકારાભ્યધિકં સ્નેહં ન તથા પૂર્વજેષુ વૈ મનુસ્ તસ્યાઃ ક્ષમત્ તત્ તુ યમસ્ તસ્યા ન ચક્ષમે
તેને પહેલા બાળકો કરતાં વધારે પ્રેમ બતાવ્યો; મનુ એ સ્વીકાર્યું, પણ યમ એ સહન ન કરી શક્યો.
સ વૈ રોષાચ્ ચ બાલ્યાચ્ ચ ભાવિનો ઽર્થસ્ય વાનઘ પદા સંતર્જયામ્ આસ સંજ્ઞાં વૈવસ્વતો યમઃ
કરોડ અને બાળપણથી, વૈવસ્વતના પુત્ર યમ એ સંજ્ઞાને પગથી ધમકી આપી, પરિણામની ખબર ન હતી.
તં શશાપ તતઃ ક્રોધાત્ સાવર્ણજનની તદા ચરણઃ પતતામ્ એષ તવેતિ ભૃશદુઃખિતા
પછી, સવર્ણીના માતાએ ખૂબ ગુસ્સામાં યમને શાપ આપ્યો: 'તારો પગ પડી જાય,' અને તે ખૂબ દુ:ખી હતી.
યમસ્ તુ તત્ પિતુઃ સર્વં પ્રાઞ્જલિઃ પ્રત્યવેદયત્ ભૃશં શાપભયોદ્વિગ્નઃ સંજ્ઞાવાક્યૈર્ વિશઙ્કિતઃ
યમ, શાપના ભયથી અને સંજ્ઞાના શબ્દોથી ગભરાઈ, હાથ જોડીને પિતાને બધું જણાવી દીધું.
શાપો ઽયં વિનિવર્તેત પ્રોવાચ પિતરં દ્વિજાઃ માત્રા સ્નેહેન સર્વેષુ વર્તિતવ્યં સુતેષુ વૈ
તે પિતાને કહ્યું: 'આ શાપ દૂર થાય.' બ્રાહ્મણોએ જવાબ આપ્યો: 'માતાએ બધા સંતાનો સાથે પ્રેમથી વર્તવું જોઈએ.'
સેયમ્ અસ્માન્ અપાસ્યેહ વિવસ્વન્ સંબુભૂષતિ તસ્યાં મયોદ્યતઃ પાદો ન તુ દેહે નિપાતિતઃ
અહીં, અમને દૂર કરીને, વિવસ્વાન હવે તેને સજાવવા ઈચ્છે છે; મેં પગ ઉંચો કર્યો હતો, પણ એ તેનો શરીર પર પડ્યો નથી.
બાલ્યાદ્ વા યદિ વા લૌલ્યાન્ મોહાત્ તત્ ક્ષન્તુમ્ અર્હસિ શપ્તો ઽહમ્ અસ્મિ લોકેશ જનન્યા તપતાં વર તવ પ્રસાદાચ્ ચરણો ન પતેન્ મમ ગોપતે
બાળપણથી, કે લોભથી, કે ભ્રમથી, જે પણ થયું હોય, એ માફ કરવું જોઈએ, હે જગતના સ્વામી; હું મારી માતા દ્વારા શાપિત થયો છું, હે તેજસ્વી લોકોમાં શ્રેષ્ઠ, પણ તમારી કૃપાથી મારા પગ પડી નહીં શકે, હે ગાયોના રક્ષક.
અસંશયં પુત્ર મહદ્ ભવિષ્યત્ય્ અત્ર કારણમ્ યેન ત્વામ્ આવિશત્ ક્રોધો ધર્મજ્ઞં સત્યવાદિનમ્
નિર્ભય, પુત્ર, અહીં ગુસ્સો જે તને આવ્યો છે, એ માટે મોટું કારણ છે, તું ધર્મ જાણે છે અને સત્ય બોલે છે.
ન શક્યમ્ એતન્ મિથ્યા તુ કર્તું માતૃવચસ્ તવ કૃમયો માંસમ્ આદાય યાસ્યન્ત્ય્ અવનિમ્ એવ ચ
માતાની વાત ખોટી કરી શકાતી નથી; તારા માંસને કીડા લઈ જશે અને ધરતી પર જશે.
કૃતમ્ એવં વચસ્ તથ્યં માતુસ્ તવ ભવિષ્યતિ શાપસ્ય પરિહારેણ ત્વં ચ ત્રાતો ભવિષ્યસિ
માતાની વાત સાચી થશે; પણ શાપ દૂર થવાથી તું પણ બચી જઈશ.
આદિત્યશ્ ચાબ્રવીત્ સંજ્ઞાં કિમર્થં તનયેષુ વૈ તુલ્યેષ્વ્ અભ્યધિકઃ સ્નેહ એકસ્મિન્ ક્રિયતે ત્વયા
આદિત્યએ સંજ્ઞાને પૂછ્યું: 'તમારા બધા સંતાનો સમાન છે, તો તું એક સાથે વધારે પ્રેમ કેમ કરે છે?'
સા તત્ પરિહરન્તી તુ નાચચક્ષે વિવસ્વતે સ ચાત્માનં સમાધાય યોગાત્ તથ્યમ્ અપશ્યત
તે એ વાત ટાળી, વિવસ્વાનને કઈ કહ્યું નહીં; અને વિવસ્વાન યોગથી મન એકાગ્ર કરીને સત્ય જાણ્યો.
તાં શપ્તુકામો ભગવાન્ નાશપન્ મુનિસત્તમાઃ મૂર્ધજેષુ નિજગ્રાહ સ તુ તાં મુનિસત્તમાઃ
શાપ આપવા ઈચ્છી, પણ ભગવાને તેને શાપ આપ્યો નહીં, હે મુનિમાં શ્રેષ્ઠ; પણ તેના વાળ પકડી લીધા.
તતઃ સર્વં યથાવૃત્તમ્ આચચક્ષે વિવસ્વતે વિવસ્વાન્ અથ તચ્ છ્રુત્વા ક્રુદ્ધસ્ ત્વષ્ટારમ્ અભ્યગાત્
પછી તેણે વિવસ્વાનને બધું જેમ થયું તેમ કહ્યું; વિવસ્વાન એ સાંભળી ગુસ્સામાં ત્વષ્ટ્ર પાસે ગયો.
દૃષ્ટ્વા તુ તં યથાન્યાયમ્ અર્ચયિત્વા વિભાવસુમ્ નિર્દગ્ધુકામં રોષેણ સાન્ત્વયામ્ આસ વૈ તદા
તેને યોગ્ય રીતે જોઈ, અને તેજસ્વી દેવની પૂજા કરી, તે ગુસ્સામાં બળવા ઈચ્છતો હતો, તો તેને શાંત કરવા માટે પ્રયત્ન કર્યો.