મૃગાઞ્ શાખામૃગાન્ સિંહાન્ વરાહાન્ સૃમરાઞ્ શશાન્ ગજાંશ્ ચાન્યાંસ્ તથા સત્ત્વાન્ સો ઽપશ્યત્ તસ્ય ચોદરે
તેને હરણ, વાનર, સિંહ, જંગલી શૂકર, હાયના, સસલા, હાથી અને બીજા અનેક પ્રાણીઓ પણ તેના શરીરમાં દેખાયા.
પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ ગ્રામાશ્ ચ નગરાણિ ચ કૃષિગોરક્ષવાણિજ્યં ક્રયવિક્રયણં તથા
પૃથ્વી પરના બધા તીર્થો, ગામો અને શહેરો, ખેતી, પશુપાલન, વેપાર અને ખરીદી વેચાણ પણ તેણે જોયા.
શક્રાદીન્ વિબુધાઞ્ શ્રેષ્ઠાંસ્ તથાન્યાંશ્ ચ દિવૌકસઃ ગન્ધર્વાપ્સરસો યક્ષાન્ ઋષીંશ્ ચૈવ સનાતનાન્
તેને ઇન્દ્ર સહિતના શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ, અન્ય દૈવી પ્રજાઓ, ગંધર્વો, અપ્સરાઓ, યક્ષો અને પ્રાચીન ઋષિઓ પણ દેખાયા.
દૈત્યદાનવસંઘાંશ્ ચ નાગાંશ્ ચ મુનિસત્તમાઃ સિંહિકાતનયાંશ્ ચૈવ યે ચાન્યે સુરશત્રવઃ
તેને દૈત્ય, દાનવો, નાગો, મહાન મુનિઓ, સિંહિકા ના પુત્રો અને અન્ય દેવશત્રુઓ પણ દેખાયા.
યત્ કિંચિત્ તેન લોકે ઽસ્મિન્ દૃષ્ટપૂર્વં ચરાચરમ્ અપશ્યત્ સ તદા સર્વં તસ્ય કુક્ષૌ દ્વિજોત્તમાઃ
આ જગતમાં જે કંઈ જડ-ચેતન, ચાલતું કે અચળ, અગાઉ જોવામાં આવ્યું હોય, એ બધું તેણે એ સમયે તેના પેટમાં જોઈ લીધું, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.
અથવા કિં બહૂક્તેન કીર્તિતેન પુનઃ પુનઃ બ્રહ્માદિસ્તમ્બપર્યન્તં યત્ કિંચિત્ સચરાચરમ્
અથવા, ફરી ફરી કહીને શું ફાયદો? બ્રહ્માથી લઈને ઘાસના તણાં સુધી, જે કંઈ જડ કે ચેતન છે, તે બધું જ...
ભૂર્લોકં ચ ભુવર્લોકં સ્વર્લોકં ચ દ્વિજોત્તમાઃ મહર્ જનસ્ તપઃ સત્યમ્ અતલં વિતલં તથા
તેને પૃથ્વી લોક, ભૂવર્લોક, સ્વર્ગ લોક, મહર, જન, તપ, સત્ય, અતલ અને વિતલ લોક પણ દેખાયા, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.
પાતાલં સુતલં ચૈવ વિતલં ચ રસાતલમ્ મહાતલં ચ બ્રહ્માણ્ડમ્ અપશ્યત્ તસ્ય ચોદરે
તેને પાતાળ, સુતલ, વિતલ, રસાતલ, મહાતલ અને આખું બ્રહ્માંડ પણ તેના પેટમાં દેખાયું.
અવ્યાહતા ગતિસ્ તસ્ય તદાભૂદ્ દ્વિજસત્તમાઃ પ્રસાદાત્ તસ્ય દેવસ્ય સ્મૃતિલોપશ્ ચ નાભવત્
એ સમયે, દ્વિજશ્રેષ્ઠો, એ દેવની કૃપાથી તેની ચાલમાં કોઈ અવરોધ નહોતો અને તેની સ્મૃતિ પણ કદી ગુમાઈ નહોતી.
ભ્રમમાણસ્ તદા કુક્ષૌ કૃત્સ્નં જગદ્ ઇદં દ્વિજાઃ નાન્તં જગામ દેહસ્ય તસ્ય વિષ્ણોઃ કદાચન
એ સમયે, બ્રાહ્મણો, જ્યારે તે વિષ્ણુના પેટમાં ફરતો હતો, ત્યારે આખું જગત ત્યાં હોવા છતાં, તે ક્યારેય વિષ્ણુના શરીરનો અંત સુધી પહોંચી શક્યો નહોતો.
યદાસૌ નાગતશ્ ચાન્તં તસ્ય દેહસ્ય ભો દ્વિજાઃ તદા તં વરદં દેવં શરણં ગતવાન્ મુનિઃ
હે બ્રાહ્મણો, જ્યારે તેને એ શરીરનો અંત મળ્યો નહિ, ત્યારે એ મુનિ એ વરદાન આપનાર દેવને આશ્રય લેવા ગયો.
તતો ઽસૌ સહસા વિપ્રા વાયુવેગેન નિઃસૃતઃ મહાત્મનો મુખાત્ તસ્ય વિવૃતાત્ પુરુષસ્ય સઃ
પછી, બ્રાહ્મણો, અચાનક જ વાયુના જોરથી, એ મહાત્મા પુરુષના ખુલ્લા મોઢામાંથી બહાર નીકળી આવ્યો.
સ નિષ્ક્રમ્યોદરાત્ તસ્ય બાલસ્ય મુનિસત્તમાઃ પુનશ્ ચૈકાર્ણવામ્ ઉર્વીમ્ અપશ્યજ્ જનવર્જિતામ્
પેટમાંથી બહાર આવીને, મુનિશ્રેષ્ઠો, તેણે ફરી એકવાર આખી ધરતીને એક જ મહાસાગર જેવી, મનુષ્યો વિહોણી જોઈ.
પૂર્વદૃષ્ટં ચ તં દેવં દદર્શ શિશુરૂપિણમ્ શાખાયાં વટવૃક્ષસ્ય પર્યઙ્કોપરિ સંસ્થિતમ્
પહેલાં જેવો દેવ બાળકના રૂપમાં, વટવૃક્ષની ડાળ પર પથારી ઉપર બેઠો હતો, તે તેને ફરીથી દેખાયો.
શ્રીવત્સવક્ષસં દેવં પીતવસ્ત્રં ચતુર્ભુજમ્ જગદ્ આદાય તિષ્ઠન્તં પદ્મપત્ત્રાયતેક્ષણમ્
તે દેવ, જેના છાતી પર શ્રીવત્સનું ચિહ્ન હતું, પીળા વસ્ત્ર પહેરેલા, ચાર હાથવાળો, આખું જગત ધારણ કરતો અને કમળની પાંખડી જેવી વિશાળ આંખો ધરાવતો હતો, તે તેને દેખાયો.
સો ઽપિ તં મુનિમ્ આયાન્તં પ્લવમાનમ્ અચેતનમ્ દૃષ્ટ્વા મુખાદ્ વિનિષ્ક્રાન્તં પ્રોવાચ પ્રહસન્ન્ ઇવ
એ દેવએ, મુનિને પોતાના મોઢામાંથી બહાર આવતો, અચેત અને તરતો જોઈ, હસતાં હસતાં તેને કહ્યું.
કચ્ચિત્ ત્વયોષિતં વત્સ વિશ્રાન્તં ચ મમોદરે ભ્રમમાણશ્ ચ કિં તત્ર આશ્ચર્યં દૃષ્ટવાન્ અસિ
બાળક, શું તું મારા પેટમાં આરામ કર્યો હતો? અને ત્યાં ફરતો હતો ત્યારે, કંઈ અજોડ વસ્તુ જોઈ છે કે?
ભક્તો ઽસિ મે મુનિશ્રેષ્ઠ શ્રાન્તો ઽસિ ચ મમાશ્રિતઃ તેન ત્વામ્ ઉપકારાય સંભાષે પશ્ય મામ્ ઇહ
મારા ભક્ત, મુનિશ્રેષ્ઠ, તું થાકી ગયો છે અને મારા આશ્રયમાં આવ્યો છે; તેથી, હું તારા કલ્યાણ માટે તને બોલું છું—મને અહીં જોઈ લે.
શ્રુત્વા સ વચનં તસ્ય સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહઃ દદર્શ તં સુદુષ્પ્રેક્ષં રત્નૈર્ દિવ્યૈર્ અલંકૃતમ્
તેના વચન સાંભળીને, આનંદથી તેના રોમકૂપ ઊભા થઈ ગયા; તેણે એ દેવને, જેને જોવું અઘરું છે અને જે દિવ્ય રત્નોથી સજ્જ છે, જોયો.
પ્રસન્ના નિર્મલા દૃષ્ટિર્ મુહૂર્તાત્ તસ્ય ભો દ્વિજાઃ પ્રસાદાત્ તસ્ય દેવસ્ય પ્રાદુર્ભૂતા પુનર્ નવા
દ્વિજશ્રેષ્ઠો, એ દેવની કૃપાથી, એક પળમાં તેની નજર પ્રસન્ન અને નિર્મળ બની ગઈ અને તેને ફરી નવી દૃષ્ટિ પ્રાપ્ત થઈ.
રક્તાઙ્ગુલિતલૌ પાદૌ તતસ્ તસ્ય સુરાર્ચિતૌ પ્રણમ્ય શિરસા વિપ્રા હર્ષગદ્ગદયા ગિરા
પછી, દેવના પાદUK, જેની આંગળીઓ લાલ હતી અને દેવતાઓએ પૂજેલા હતા, તેને માથું ઝુકાવી પ્રણામ કર્યો અને આનંદથી ગદગદ અવાજે બોલ્યો.
કૃતાઞ્જલિસ્ તદા હૃષ્ટો વિસ્મિતશ્ ચ પુનઃ પુનઃ દૃષ્ટ્વા તં પરમાત્માનં સંસ્તોતુમ્ ઉપચક્રમે
પછી, હર્ષિત અને આશ્ચર્યચકિત થઈ, વારંવાર હાથ જોડીને, એ પરમાત્માને જોઈને, તેણે સ્તુતિ કરવાનું શરૂ કર્યું.
દેવદેવ જગન્નાથ માયાબાલવપુર્ધર ત્રાહિ માં ચારુપદ્માક્ષ દુઃખિતં શરણાગતમ્
દેવોના દેવ, જગતના સ્વામી, માયિક બાળકના રૂપે વિરાજતા, સુંદર કમળની આંખો ધરાવનારા, દુઃખી અને આશ્રય માટે આવેલા મને રક્ષા કરો.
સંતપ્તો ઽસ્મિ સુરશ્રેષ્ઠ સંવર્તાખ્યેન વહ્નિના અઙ્ગારવર્ષભીતં ચ ત્રાહિ માં પુરુષોત્તમ
દેવશ્રેષ્ઠ, હું સંવર્તક નામના અગ્નિથી દાઝાઈ રહ્યો છું અને અંગારના વરસાદથી ભયભીત છું; પુરુષોત્તમ, મને રક્ષા કરો.
શોષિતશ્ ચ પ્રચણ્ડેન વાયુના જગદાયુના વિહ્વલો ઽહં તથા શ્રાન્તસ્ ત્રાહિ માં પુરુષોત્તમ
મહાન પવન, જે જગતનું પ્રાણ છે, તેની પ્રચંડતાથી હું સૂકાઈ ગયો છું; હું વ્યાકુળ અને થાકેલો છું—પુરુષોત્તમ, મને રક્ષા કરો.
તાપિતશ્ ચ તશામાત્યૈઃ પ્રલયાવર્તકાદિભિઃ ન શાન્તિમ્ અધિગચ્છામિ ત્રાહિ માં પુરુષોત્તમ
પ્રલયના વાવાઝોડા અને તેમના સહયોગીઓથી હું દાઝાઈ રહ્યો છું; મને શાંતિ મળતી નથી—પુરુષોત્તમ, મને રક્ષા કરો.
તૃષિતશ્ ચ ક્ષુધાવિષ્ટો દુઃખિતશ્ ચ જગત્પતે ત્રાતારં નાત્ર પશ્યામિ ત્રાહિ માં પુરુષોત્તમ
હે જગતના સ્વામી, હું તરસ્યો છું, ભૂખ્યો છું અને દુઃખી છું. અહીં મને કોઈ બચાવનાર દેખાતો નથી. હે પુરુષોત્તમ, મને બચાવો.
અસ્મિન્ન્ એકાર્ણવે ઘોરે વિનષ્ટે સચરાચરે ન ચાન્તમ્ અધિગચ્છામિ ત્રાહિ માં પુરુષોત્તમ
આ ભયાનક એકમાત્ર સાગરમાં, જ્યાં ચાલતું અને અચળ બધું નષ્ટ થઈ ગયું છે, મને ક્યાંય અંત દેખાતો નથી. હે પુરુષોત્તમ, મને બચાવો.
તવોદરે ચ દેવેશ મયા દૃષ્ટં ચરાચરમ્ વિસ્મિતો ઽહં વિષણ્ણશ્ ચ ત્રાહિ માં પુરુષોત્તમ
હે દેવોના દેવ, તમારી પેટમાં મેં ચાલતું અને અચળ બધું જોઈ લીધું છે. હું આશ્ચર્યચકિત અને વ્યથિત છું. હે પુરુષોત્તમ, મને બચાવો.
સંસારે ઽસ્મિન્ નિરાલમ્બે પ્રસીદ પુરુષોત્તમ પ્રસીદ વિબુધશ્રેષ્ઠ પ્રસીદ વિબુધપ્રિય
આ સંસારમાં, જ્યાં કોઈ આધાર નથી, હે પુરુષોત્તમ, કૃપા કરો. હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, કૃપા કરો. હે દેવપ્રિય, કૃપા કરો.