વૃથા મે તપસો વીર્યં વૃથા જ્ઞાનં વૃથા ક્રિયા વૃથા મે જીવિતં દીર્ઘં વૃથા માનુષ્યમ્ એવ ચ
મારા તપનો બળ વ્યર્થ ગયો, જ્ઞાન વ્યર્થ ગયું, કર્મો વ્યર્થ ગયા; મારું લાંબું જીવન પણ વ્યર્થ ગયું અને માનવ જન્મ પણ વ્યર્થ રહ્યો.
યો ઽહં સુપ્તં ન જાનામિ પર્યઙ્કે દિવ્યબાલકમ્
હું સૂતો પડ્યો છું અને આ દિવ્ય બાળક પથારી પર છે, પણ હું તેને ઓળખી શકતો નથી.
એવં સંચિન્તયન્ વિપ્રઃ પ્લવમાનો વિચેતનઃ ત્રાણાર્થં વિહ્વલશ્ ચાસૌ નિર્વેદં ગતવાંસ્ તદા
આ રીતે વિચારીને, મુનિ ચિંતામાં ડૂબી ગયા, ભયથી વ્યાકુળ થયા અને રક્ષણ માટે તરસતા, અંતે નિરાશ થઈ ગયા.
તતો બાલાર્કસંકાશં સ્વમહિમ્ના વ્યવસ્થિતમ્ સર્વતેજોમયં વિપ્રા ન શશાકાભિવીક્ષિતુમ્
પછી ભગવાન પોતાના તેજથી, બાળસૂર્ય જેવો પ્રકાશ પાથરીને, સર્વ તેજથી ભરપૂર એવા દેખાયા, પણ મુનિ તેમની તરફ જોઈ શક્યા નહીં.
દૃષ્ટ્વા તં મુનિમ્ આયાન્તં સ બાલઃ પ્રહસન્ન્ ઇવ પ્રોવાચ મુનિશાર્દૂલાસ્ તદા મેઘૌઘનિસ્વનઃ
મુનિને પોતાની તરફ આવતો જોઈ, એ બાળક હળવું સ્મિત કરીને, મેઘના ગર્જન જેવો અવાજ કરીને એમને કહ્યું:
વત્સ જાનામિ શ્રાન્તં ત્વાં ત્રાણાર્થં મામ્ ઉપસ્થિતમ્ શરીરં વિશ મે ક્ષિપ્રં વિશ્રામસ્ તે મયોદિતઃ
બાલક, હું જાણું છું કે તું થાકી ગયો છે અને રક્ષણ માટે મારા પાસે આવ્યો છે; તું તરત જ મારા શરીરમાં પ્રવેશી જા, કારણ કે હું તારા આરામની વ્યવસ્થા કરી છે.
શ્રુત્વા સ વચનં તસ્ય કિંચિન્ નોવાચ મોહિતઃ વિવેશ વદનં તસ્ય વિવૃતં ચાવશો મુનિઃ
આ શબ્દો સાંભળીને, મુનિ મોહિત થઈને કંઈ બોલી શક્યા નહીં અને બળહીન બની, બાળકના ખુલ્લા મોઢામાં પ્રવેશી ગયા.
સ પ્રવિશ્યોદરે તસ્ય બાલસ્ય મુનિસત્તમઃ દદર્શ પૃથિવીં કૃત્સ્નાં નાનાજનપદૈર્ વૃતામ્
તે બાળકના પેટમાં પ્રવેશીને, શ્રેષ્ઠ મુનિએ આખી પૃથ્વી અનેક જાતિના લોકોથી ઘેરાયેલી જોઈ.
લવણેક્ષુસુરાસર્પિર્દધિદુગ્ધજલોદધીન્ દદર્શ તાન્ સમુદ્રાંશ્ ચ જમ્બુ પ્લક્ષં ચ શાલ્મલમ્
તેમણે મીઠું, ઈખનું રસ, મધ, ઘી, દહીં, દુધ અને પાણીના મહાસાગરો જોયા; એ તમામ સમુદ્રો તથા જાંબુ, પલકષ અને શાલમલી દ્વીપો પણ જોયા.
કુશં ક્રૌઞ્ચં ચ શાકં ચ પુષ્કરં ચ દદર્શ સઃ ભારતાદીનિ વર્ષાણિ તથા સર્વાંશ્ ચ પર્વતાન્
તેમણે કુશ, ક્રૌંચ, શાક અને પુષ્કર દ્વીપો, ભારતાદિ પ્રદેશો અને બધા પર્વતો પણ જોયા.
મેરું ચ સર્વરત્નાઢ્યં અપશ્યત્ કનકાચલમ્ નાનારત્નાન્વિતૈઃ શૃઙ્ગૈર્ ભૂષિતં બહુકન્દરમ્
તેને સર્વ રત્નોથી ભરેલો, સોનાનો મેરુ પર્વત દેખાયો, જેનાં શિખરો વિવિધ મણિથી શોભતા હતા અને અનેક ગુફાઓથી સજ્જ હતો.
નાનામુનિજનાકીર્ણં નાનાવૃક્ષવનાકુલમ્ નાનાસત્ત્વસમાયુક્તં નાનાશ્ચર્યસમન્વિતમ્
તે પર્વત પર અનેક મુનિઓ વસતા હતા, વિવિધ વૃક્ષો અને વનોથી ઘેરાયેલો હતો, અનેક પ્રાણીઓનો નિવાસ હતો અને અનેક અદ્ભુત વસ્તુઓથી ભરપૂર હતો.
વ્યાઘ્રૈઃ સિંહૈર્ વરાહૈશ્ ચ ચામરૈર્ મહિષૈર્ ગજૈઃ મૃગૈઃ શાખામૃગૈશ્ ચાન્યૈર્ ભૂષિતં સુમનોહરમ્
ત્યાં વાઘ, સિંહ, જંગલી શૂકર, ચામરી, મહીષ, હાથી, હરણ, વાનર અને બીજા અનેક પ્રાણીઓથી તે પર્વત ખૂબ જ મનમોહક લાગતો હતો.
શક્રાદ્યૈર્ વિવિધૈર્ દેવૈઃ સિદ્ધચારણપન્નગૈઃ મુનિયક્ષાપ્સરોભિશ્ ચ વૃતૈશ્ ચાન્યૈઃ સુરાલયૈઃ
ત્યાં ઇન્દ્ર સહિતના અનેક દેવતાઓ, સિદ્ધો, ચરણો, નાગો, મુનિઓ, યક્ષો, અપ્સરાઓ અને બીજા અનેક દૈવી સમૂહો હાજર હતા.
એવં સુમેરું શ્રીમન્તમ્ અપશ્યન્ મુનિસત્તમઃ પર્યટન્ સ તદા વિપ્રસ્ તસ્ય બાલસ્ય ચોદરે
એ રીતે શ્રેષ્ઠ મુનિએ તે સમયે એ બાળકના શરીરમાં ફરતાં ફરતાં તેજસ્વી સુમેરુ પર્વત જોયો.
હિમવન્તં હેમકૂટં નિષધં ગન્ધમાદનમ્ શ્વેતં ચ દુર્ધરં નીલં કૈલાસં મન્દરં ગિરિમ્
તેને હિમવંત, હેમકૂટ, નિષધ, ગંધમાદન, શ્વેત, દુર્ધર, નીલ, કૈલાસ અને મન્દર પર્વતો પણ દેખાયા.
મહેન્દ્રં મલયં વિન્ધ્યં પારિયાત્રં તથાર્બુદમ્ સહ્યં ચ શુક્તિમન્તં ચ મૈનાકં વક્રપર્વતમ્
તેને મહેન્દ્ર, મલય, વિંધ્ય, પારિયાત્ર, અર્બુદ, સહ્ય, શુક્તિમાન, મૈનાક અને વક્રપર્વત પણ દેખાયા.
એતાશ્ ચાન્યાશ્ ચ બહવો યાવન્તઃ પૃથિવીધરાઃ તતસ્ તાંસ્ તુ મુનિશ્રેષ્ઠાઃ સો ઽપશ્યદ્ રત્નભૂષિતાન્
અને આવા અનેક પર્વતો, જેટલા પૃથ્વી પર છે, તે બધા રત્નોથી શોભતા પર્વતો પણ શ્રેષ્ઠ મુનિએ જોયા.
કુરુક્ષેત્રં ચ પાઞ્ચાલાન્ મત્સ્યાન્ મદ્રાન્ સકેકયાન્ બાહ્લીકાન્ શૂરસેનાંશ્ ચ કાશ્મીરાંસ્ તઙ્ગણાન્ ખસાન્
તેને કુરુક્ષેત્ર, પાંચાલ, મત્સ્ય, મદ્ર, કેકય, બાહ્લીક, શૂરસેન, કાશ્મીર, તંગણ અને ખસ દેશો પણ દેખાયા.
પાર્વતીયાન્ કિરાતાંશ્ ચ કર્ણપ્રાવરણાન્ મરૂન્ અન્ત્યજાન્ અન્ત્યજાતીંશ્ ચ સો ઽપશ્યત્ તસ્ય ચોદરે
તેને પર્વતીય લોકો, કિરાતો, કાનમાં વાળા પહેરનારા, રણના લોકો, અંત્યજ અને અન્ય તમામ નીચ જાતિના લોકો પણ તેના શરીરમાં દેખાયા.
મૃગાઞ્ શાખામૃગાન્ સિંહાન્ વરાહાન્ સૃમરાઞ્ શશાન્ ગજાંશ્ ચાન્યાંસ્ તથા સત્ત્વાન્ સો ઽપશ્યત્ તસ્ય ચોદરે
તેને હરણ, વાનર, સિંહ, જંગલી શૂકર, હાયના, સસલા, હાથી અને બીજા અનેક પ્રાણીઓ પણ તેના શરીરમાં દેખાયા.
પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ ગ્રામાશ્ ચ નગરાણિ ચ કૃષિગોરક્ષવાણિજ્યં ક્રયવિક્રયણં તથા
પૃથ્વી પરના બધા તીર્થો, ગામો અને શહેરો, ખેતી, પશુપાલન, વેપાર અને ખરીદી વેચાણ પણ તેણે જોયા.
શક્રાદીન્ વિબુધાઞ્ શ્રેષ્ઠાંસ્ તથાન્યાંશ્ ચ દિવૌકસઃ ગન્ધર્વાપ્સરસો યક્ષાન્ ઋષીંશ્ ચૈવ સનાતનાન્
તેને ઇન્દ્ર સહિતના શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ, અન્ય દૈવી પ્રજાઓ, ગંધર્વો, અપ્સરાઓ, યક્ષો અને પ્રાચીન ઋષિઓ પણ દેખાયા.
દૈત્યદાનવસંઘાંશ્ ચ નાગાંશ્ ચ મુનિસત્તમાઃ સિંહિકાતનયાંશ્ ચૈવ યે ચાન્યે સુરશત્રવઃ
તેને દૈત્ય, દાનવો, નાગો, મહાન મુનિઓ, સિંહિકા ના પુત્રો અને અન્ય દેવશત્રુઓ પણ દેખાયા.
યત્ કિંચિત્ તેન લોકે ઽસ્મિન્ દૃષ્ટપૂર્વં ચરાચરમ્ અપશ્યત્ સ તદા સર્વં તસ્ય કુક્ષૌ દ્વિજોત્તમાઃ
આ જગતમાં જે કંઈ જડ-ચેતન, ચાલતું કે અચળ, અગાઉ જોવામાં આવ્યું હોય, એ બધું તેણે એ સમયે તેના પેટમાં જોઈ લીધું, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.
અથવા કિં બહૂક્તેન કીર્તિતેન પુનઃ પુનઃ બ્રહ્માદિસ્તમ્બપર્યન્તં યત્ કિંચિત્ સચરાચરમ્
અથવા, ફરી ફરી કહીને શું ફાયદો? બ્રહ્માથી લઈને ઘાસના તણાં સુધી, જે કંઈ જડ કે ચેતન છે, તે બધું જ...
ભૂર્લોકં ચ ભુવર્લોકં સ્વર્લોકં ચ દ્વિજોત્તમાઃ મહર્ જનસ્ તપઃ સત્યમ્ અતલં વિતલં તથા
તેને પૃથ્વી લોક, ભૂવર્લોક, સ્વર્ગ લોક, મહર, જન, તપ, સત્ય, અતલ અને વિતલ લોક પણ દેખાયા, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.
પાતાલં સુતલં ચૈવ વિતલં ચ રસાતલમ્ મહાતલં ચ બ્રહ્માણ્ડમ્ અપશ્યત્ તસ્ય ચોદરે
તેને પાતાળ, સુતલ, વિતલ, રસાતલ, મહાતલ અને આખું બ્રહ્માંડ પણ તેના પેટમાં દેખાયું.
અવ્યાહતા ગતિસ્ તસ્ય તદાભૂદ્ દ્વિજસત્તમાઃ પ્રસાદાત્ તસ્ય દેવસ્ય સ્મૃતિલોપશ્ ચ નાભવત્
એ સમયે, દ્વિજશ્રેષ્ઠો, એ દેવની કૃપાથી તેની ચાલમાં કોઈ અવરોધ નહોતો અને તેની સ્મૃતિ પણ કદી ગુમાઈ નહોતી.
ભ્રમમાણસ્ તદા કુક્ષૌ કૃત્સ્નં જગદ્ ઇદં દ્વિજાઃ નાન્તં જગામ દેહસ્ય તસ્ય વિષ્ણોઃ કદાચન
એ સમયે, બ્રાહ્મણો, જ્યારે તે વિષ્ણુના પેટમાં ફરતો હતો, ત્યારે આખું જગત ત્યાં હોવા છતાં, તે ક્યારેય વિષ્ણુના શરીરનો અંત સુધી પહોંચી શક્યો નહોતો.