એતે વત્સવિશેષાશ્ ચ દોગ્ધારઃ ક્ષીરમ્ એવ ચ પાત્રાણિ ચ મયોક્તાનિ કિં ભૂયો વર્ણયામિ વઃ
વાછરાં, દૂધ દેનાર, દૂધ અને વાસણની જુદાઈઓ મેં તમને જણાવી છે; હવે વધુ શું સમજાવું?
મન્વન્તરાણિ સર્વાણિ વિસ્તરેણ મહામતે તેષાં પૂર્વવિસૃષ્ટિં ચ લોમહર્ષણ કીર્તય
હે વિદ્વાન, લોમહર્ષણ, બધા મનવંતરો અને તેમની પહેલાંની રચનાઓ વિગતે કહો.
યાવન્તો મનવશ્ ચૈવ યાવન્તં કાલમ્ એવ ચ મન્વન્તરાણિ ભોઃ સૂત શ્રોતુમ્ ઇચ્છામ તત્ત્વતઃ
હે સૂત, અમે સાચી રીતે જાણવું ઈચ્છીએ છીએ—કેટલા મનુ થયા છે, કેટલો સમય થયો છે અને મનવંતરો કેટલા છે.
ન શક્યો વિસ્તરો વિપ્રા વક્તું વર્ષશતૈર્ અપિ મન્વન્તરાણાં સર્વેષાં સંક્ષેપાચ્ છૃણુત દ્વિજાઃ
હે દ્વિજ, બધા મનવંતરોની વિગત—even સો વર્ષમાં પણ—કહેવી શક્ય નથી; હવે સંક્ષિપ્તમાં સાંભળો.
સ્વાયંભુવો મનુઃ પૂર્વં મનુઃ સ્વારોચિષસ્ તથા ઉત્તમસ્ તામસશ્ ચૈવ રૈવતશ્ ચાક્ષુષસ્ તથા
પહેલા સ્વાયંભુવ મનુ, પછી સ્વારોચિષ, ઉત્તર, તામસ, રૈવત અને ચક્ષુષ મનુ આવ્યા.
વૈવસ્વતશ્ ચ ભો વિપ્રાઃ સાંપ્રતં મનુર્ ઉચ્યતે સાવર્ણિશ્ ચ મનુસ્ તદ્વદ્ રૈભ્યો રૌચ્યસ્ તથૈવ ચ
હે બ્રાહ્મણો, વૈવસ્વત મનુ હાલના મનુ છે; એ જ રીતે સાવર્ણિ, રૈભ્ય અને રૌચ્ય પણ મનુ છે.
તથૈવ મેરુસાવર્ણ્યશ્ ચત્વારો મનવઃ સ્મૃતાઃ અતીતા વર્તમાનાશ્ ચ તથૈવાનાગતા દ્વિજાઃ
મેરુસાવર્ણિ સહિત ચાર મનુઓનું સ્મરણ થાય છે—પહેલા, હાલના અને આવનારા, હે દ્વિજ.
કીર્તિતા મનવસ્ તુભ્યં મયૈવૈતે યથા શ્રુતાઃ ઋષીંસ્ ત્વ્ એષાં પ્રવક્ષ્યામિ પુત્રાન્ દેવગણાંસ્ તથા
મનુઓનું નામ મેં તમને કહ્યું છે, જેમ મને સાંભળ્યું છે; હવે હું તેમના ઋષિ, પુત્રો અને દેવગણોનું વર્ણન કરું છું.
મરીચિર્ અત્રિર્ ભગવાન્ અઙ્ગિરાઃ પુલહઃ ક્રતુઃ પુલસ્ત્યશ્ ચ વસિષ્ઠશ્ ચ સપ્તૈતે બ્રહ્મણઃ સુતાઃ
મરીચિ, અત્રિ, ભગવાન અંગિરા, પુલહ, ક્રતુ, પુલસ્ત્ય અને વસિષ્ઠ—આ સાત બ્રહ્માના પુત્રો છે.
ઉત્તરસ્યાં દિશિ તથા દ્વિજાઃ સપ્તર્ષયસ્ તથા આગ્નિઇધ્રશ્ ચાગ્નિબાહુશ્ ચ મેધ્યો મેધાતિથિર્ વસુઃ
હે દ્વિજ, ઉત્તર દિશામાં પણ સાત ઋષિ છે—આગ્નિધ્ર, આગ્નિબાહુ, મેધ્ય, મેધાતિથિ અને વસુ.
જ્યોતિષ્માન્ દ્યુતિમાન્ હવ્યઃ સવલઃ પુત્રસંજ્ઞકઃ મનોઃ સ્વાયંભુવસ્યૈતે દશ પુત્રા મહૌજસઃ
જ્યોતિષ્માન, દ્યુતિમાન, હવ્ય, સવાલ અને પુત્રસંજીક—આ દસ સ્વાયંભુવ મનુના શક્તિશાળી પુત્રો છે.
એતદ્ વૈ પ્રથમં વિપ્રા મન્વન્તરમ્ ઉદાહૃતમ્ ઔર્વો વસિષ્ઠપુત્રશ્ ચ સ્તમ્બઃ કશ્યપ એવ ચ
હે બ્રાહ્મણો, આ પ્રથમ મનવંતર કહેવાય છે; ઔર્વ, વસિષ્ઠપુત્ર, સ્ટંભ અને કશ્યપ પણ છે.
પ્રાણો બૃહસ્પતિશ્ ચૈવ દત્તો ઽત્રિચ્ચ્યવનસ્ તથા એતે મહર્ષયો વિપ્રા વાયુપ્રોક્તા મહાવ્રતાઃ
પ્રાણ, બૃહસ્પતિ, દત્ત, અત્રિ અને ચ્યવન—આ મહર્ષિઓ, હે બ્રાહ્મણો, વાયુ દ્વારા કહેલા મહાવ્રત ધરાવતા છે.
દેવાશ્ ચ તુષિતા નામ સ્મૃતાઃ સ્વારોચિષે ઽન્તરે હવિઘ્નઃ સુકૃતિર્ જ્યોતિર્ આપો મૂર્તિર્ અપિ સ્મૃતઃ
તુષિત નામના દેવો સ્વારોચિષ મનવંતરમાં યાદ આવે છે; હવિઘ્ન, સુકૃતિ, જ્યોતિર, આપ અને મૂર્તિ પણ યાદ આવે છે.
પ્રતીતશ્ ચ નભસ્યશ્ ચ નભ ઊર્જસ્ તથૈવ ચ સ્વારોચિષસ્ય પુત્રાસ્ તે મનોર્ વિપ્રા મહાત્મનઃ
પ્રતીત, નભસ્ય, નભ અને ઊર્જા—આ સ્વારોચિષ મનુના પુત્રો છે, હે મહાત્મા બ્રાહ્મણો.
કીર્તિતાઃ પૃથિવીપાલા મહાવીર્યપરાક્રમાઃ દ્વિતીયમ્ એતત્ કથિતં વિપ્રા મન્વન્તરં મયા
પૃથ્વીના શાસકો, જેમની મહાવીરતા અને પરાક્રમ પ્રસિદ્ધ છે, તેમનું નામ લીધું છે; આ બીજું મનવંતર મેં વર્ણન કર્યું છે, હે બ્રાહ્મણો.
ઇદં તૃતીયં વક્ષ્યામિ તદ્ બુધ્યધ્વં દ્વિજોત્તમાઃ વસિષ્ઠપુત્રાઃ સપ્તાસન્ વાસિષ્ઠા ઇતિ વિશ્રુતાઃ
હવે હું ત્રીજું મનવંતર કહું છું; સમજો, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ. વસિષ્ઠના સાત પુત્રો વાસિષ્ઠ તરીકે જાણીતા છે.
હિરણ્યગર્ભસ્ય સુતા ઊર્જા જાતાઃ સુતેજસઃ ઋષયો ઽત્ર મયા પ્રોક્તાઃ કીર્ત્યમાનાન્ નિબોધત
હિરણ્યગર્ભના પુત્રો, ઊર્જા, જે તેજસ્વી જન્મે છે, એ ઋષિઓ અહીં મેં કહ્યા છે; તેમનું ગાન સાંભળો.
ઔત્તમેયાન્ મુનિશ્રેષ્ઠા દશ પુત્રાન્ મનોર્ ઇમાન્ ઇષ ઊર્જસ્ તનૂર્જસ્ તુ મધુર્ માધવ એવ ચ
મુનિશ્રેષ્ઠ, ઉત્તમા થી મનુના દસ પુત્રો હતા: ઇષ, ઊર્જ, તનૂર્જ, મધુર અને માધવ.
શુચિઃ શુક્રઃ સહશ્ ચૈવ નભસ્યો નભ એવ ચ ભાનવસ્ તત્ર દેવાશ્ ચ મન્વન્તરમ્ ઉદાહૃતમ્
શુચિ, શુક્ર, સહ, નભસ્ય, નભ અને ભાનવ; એ મન્વંતરમાં દેવતાઓ પણ કહેવામાં આવ્યા છે.
મન્વન્તરં ચતુર્થં વઃ કથયિષ્યામિ સાંપ્રતમ્ કાવ્યઃ પૃથુસ્ તથૈવાગ્નિર્ જહ્નુર્ ધાતા દ્વિજોત્તમાઃ
હવે હું ચોથા મન્વંતર વિશે કહું છું: કાવ્ય, પૃથુ, અગ્નિ, જહ્નુ અને ધાતા, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.
કપીવાન્ અકપીવાંશ્ ચ તત્ર સપ્તર્ષયો દ્વિજાઃ પુરાણે કીર્તિતા વિપ્રાઃ પુત્રાઃ પૌત્રાશ્ ચ ભો દ્વિજાઃ
કપીવાન અને અકપીવાન એ મન્વંતરમાં સાત ઋષિ હતા, હે બ્રાહ્મણો; પુરાણોમાં તેમના પુત્રો અને પૌત્રો પણ વખાણવામાં આવ્યા છે.
તથા દેવગણાશ્ ચૈવ તામસસ્યાન્તરે મનોઃ દ્યુતિસ્ તપસ્યઃ સુતપાસ્ તપોભૂતઃ સનાતનઃ
તેમ જ, તામસ મનુના સમયગાળામાં દેવતાઓના સમૂહો હતા: દ્યુતિ, તપસ્ય, સુતપસ, તપોભૂત અને સનાતન.
તપોરતિર્ અકલ્માષસ્ તન્વી ધન્વી પરંતપઃ તામસસ્ય મનોર્ એતે દશ પુત્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ
તપોરતિ, અકલ્માષ, તન્વી, ધન્વી અને પરંતપ—તામસ મનુના દસ પુત્રો એમ કહેવાયા છે.
વાયુપ્રોક્તા મુનિશ્રેષ્ઠાશ્ ચતુર્થં ચૈતદ્ અન્તરમ્ દેવબાહુર્ યદુધ્રશ્ ચ મુનિર્ વેદશિરાસ્ તથા
વાયુ દ્વારા કહેવામાં આવેલા શ્રેષ્ઠ મુનિઓમાં, ચોથા મન્વંતરમાં દેવબાહુ, યદુધ્ર, વેદશિરા મુનિ હતા.
હિરણ્યરોમા પર્જન્ય ઊર્ધ્વબાહુશ્ ચ સોમજઃ સત્યનેત્રસ્ તથાત્રેય એતે સપ્તર્ષયો ઽપરે
હિરણ્યરોમા, પરજન્ય, ઊર્ધ્વબાહુ, સોમજ, સત્યનેત્ર અને આત્રેય—આ અન્ય સાત ઋષિ છે.
દેવાશ્ ચાભૂતરજસસ્ તથા પ્રકૃતયઃ સ્મૃતાઃ વારિપ્લવશ્ ચ રૈભ્યશ્ ચ મનોર્ અન્તરમ્ ઉચ્યતે
અભૂતરાજસ નામના દેવતાઓ અને પ્રકૃતિઓ યાદ કરવામાં આવ્યા છે; વારીપ્લવ અને રૈભ્ય પણ મનુના સમયગાળામાં કહેવાય છે.
અથ પુત્રાન્ ઇમાંસ્ તસ્ય બુધ્યધ્વં ગદતો મમ ધૃતિમાન્ અવ્યયો યુક્તસ્ તત્ત્વદર્શી નિરુત્સુકઃ
હવે તેના પુત્રો વિશે સાંભળો: ધૃતિમાન, અવ્યય, યુક્ત, તત્વદર્શન અને નિરુત્સુક.
આરણ્યશ્ ચ પ્રકાશશ્ ચ નિર્મોહઃ સત્યવાક્ કૃતી રૈવતસ્ય મનોઃ પુત્રાઃ પઞ્ચમં ચૈતદ્ અન્તરમ્
આરણ્ય, પ્રકાશ, નિર્મોહ, સત્યવાક અને કૃતિ—આ રૈવત મનુના પુત્રો છે; આ પાંચમો મન્વંતર છે.
ષષ્ઠં તુ સંપ્રવક્ષ્યામિ તદ્ બુધ્યધ્વં દ્વિજોત્તમાઃ ભૃગુર્ નભો વિવસ્વાંશ્ ચ સુધામા વિરજાસ્ તથા
હવે હું છઠ્ઠો મન્વંતર કહું છું; હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, સમજજો: ભૃગુ, નભ, વિવસ્વાન, સુધામા અને વિરજા,