એવમ્ ઉક્ત્વા મહાભાગો જગામાદર્શનં હરિઃ સ ચાપિ સ્વપ્નમ્ આલોક્ય પરં વિસ્મયમ્ આગતઃ
આ રીતે કહ્યા પછી મહાન ભાગ્યશાળી હરિ અદૃશ્ય થઈ ગયા; અને તેણે જે સ્વપ્ન જોયું હતું, તે જોઈને તે ખૂબ જ આશ્ચર્યચકિત થયો.
તાં નિશાં સ સમુદ્વીક્ષ્ય સ્થિતસ્ તદ્ગતમાનસઃ વ્યાહરન્ વૈષ્ણવાન્ મન્ત્રાન્ સૂક્તં ચૈવ તદાત્મકમ્
તે રાત્રિમાં તેનું મન એ દૃશ્યમાં લિન રહી, વૈષ્ણવ મંત્રો અને એ સંબંધિત સ્તુતિઓનું જાપ કરતો રહ્યો.
પ્રગતાયાં રજન્યાં તુ ઉત્થિતો નાન્યમાનસઃ સ સ્નાત્વા સાગરે સમ્યગ્ યથાવદ્ વિધિના તતઃ
રાત્રિ પૂરી થતાં, તે અડગ મનથી ઊઠ્યો અને પછી યોગ્ય વિધિ પ્રમાણે દરિયામાં સ્નાન કર્યું.
દત્ત્વા દાનં ચ વિપ્રેભ્યો ગ્રામાંશ્ ચ નગરાણિ ચ કૃત્વા પૌર્વાહ્ણિકં કર્મ જગામ સ નૃપોત્તમઃ
પછી તેણે બ્રાહ્મણોને દાન અને ગામો આપ્યા, સવારે કરવાના કર્મો કર્યા અને પછી, એ શ્રેષ્ઠ રાજા ત્યાંથી નીકળી પડ્યો.
ન ચાશ્વો ન પદાતિશ્ ચ ન ગજો ન ચ સારથિઃ એકાકી સ મહાવેલાં પ્રવિવેશ મહીપતિઃ
એ રાજાને સાથે કોઈ ઘોડો, પદાતી, હાથી કે સારથી નહોતો; એ એકલો જ મહાન તટ પર પ્રવેશ્યો.
તં દદર્શ મહાવૃક્ષં તેજસ્વન્તં મહાદ્રુમમ્ મહાતિગમહારોહં પુણ્યં વિપુલમ્ એવ ચ
ત્યાં તેણે એક મહાન, તેજસ્વી અને વિશાળ વૃક્ષ જોયું, જે ઊંચાઈ અને પહોળાઈમાં અતિ વિશાળ અને પવિત્ર હતું.
મહોત્સેધં મહાકાયં પ્રસુપ્તં ચ જલાન્તિકે સાન્દ્રમાઞ્જિષ્ઠવર્ણાભં નામજાતિવિવર્જિતમ્
એ વૃક્ષ ઊંચાઈમાં અને કદમાં મહાન, પાણીની નજીક સૂતું, ઘન માજીષ્ઠ રંગ જેવું અને નામ-જાતિથી રહિત હતું.
નરનાથસ્ તદા વિપ્રા દ્રુમં દૃષ્ટ્વા મુદાન્વિતઃ પરશુના શાતયામ્ આસ નિશિતેન દૃઢેન ચ
પછી એ મનુષ્યોના સ્વામી, એ વૃક્ષ જોઈ આનંદિત થઈ, તીક્ષ્ણ અને મજબૂત કુહાડા વડે કાપવા લાગ્યા.
દ્વૈધીકર્તુમનાસ્ તત્ર બભૂવેન્દ્રસખઃ સ ચ નિરીક્ષ્યમાણે કાષ્ઠે તુ બભૂવાદ્ભુતદર્શનમ્
તેને બે ભાગ કરવા ઈચ્છતો ઈન્દ્રનો મિત્ર ત્યાં ઊભો રહ્યો; અને જ્યારે તે લાકડું જોઈ રહ્યો હતો, ત્યારે અદભુત દૃશ્ય દેખાયું.
વિશ્વકર્મા ચ વિષ્ણુશ્ ચ વિપ્રરૂપધરાવ્ ઉભૌ આજગ્મતુર્ મહાભાગૌ તદા તુલ્યાગ્રજન્મનૌ
વિશ્વકર્મા અને વિષ્ણુ, બંને બ્રાહ્મણ રૂપે, સમાન મહાનતા સાથે ત્યાં આવ્યા.
જ્વલમાનૌ સ્વતેજોભિર્ દિવ્યસ્રગનુલેપનૌ અથ તૌ તં સમાગમ્ય નૃપમ્ ઇન્દ્રસખં તદા
તેમના પોતાના તેજથી તેજસ્વી, દિવ્ય માળા અને સુગંધિત લપસણથી શોભતા, તેઓ રાજા પાસે આવ્યા.
તાવ્ ઊચતુર્ મહારાજ કિમ્ અત્ર ત્વં કરિષ્યસિ કિમર્થં ચ મહાબાહો શાતિતશ્ ચ વનસ્પતિઃ
એ બંનેએ કહ્યું: 'મહારાજ, તમે અહીં શું કરો છો? મહાબાહુ, તમે આ વૃક્ષ શા માટે કાપ્યું?'
અસહાયો મહાદુર્ગે નિર્જને ગહને વને મહાસિન્ધુતટે ચૈવ કથં વૈ શાતિતો દ્રુમઃ
'આ વિશાળ, નિર્જન જંગલમાં, મહાન નદીના કિનારે, એકલા તમે આ વૃક્ષ કેમ કાપ્યું?'
તયોઃ શ્રુત્વા વચો વિપ્રાઃ સ તુ રાજા મુદાન્વિતઃ બભાષે વચનં તાભ્યાં મૃદુલં મધુરં તથા
તેમના વચન સાંભળી, રાજા આનંદથી ભરાઈ, તેમને મૃદુ અને મીઠા શબ્દોમાં ઉત્તર આપ્યો.
દૃષ્ટ્વા તૌ બ્રાહ્મણૌ તત્ર ચન્દ્રસૂર્યાવ્ ઇવાગતૌ નમસ્કૃત્ય જગન્નાથાવ્ અવાઙ્મુખમ્ અવસ્થિતઃ
એ બંને બ્રાહ્મણોને જોઈ, જે ચાંદ્ર અને સૂર્ય સમાન લાગતા, તેણે જગન્નાથને વંદન કર્યું અને નમ્રતાથી માથું નમાવ્યું.
દેવદેવમ્ અનાદ્યન્તમ્ અનન્તં જગતાં પતિમ્ આરાધયિતું પ્રતિમાં કરોમીતિ મતિર્ મમ
'દેવતાઓના દેવ, અનાદિ, અનંત, જગતના સ્વામીની આરાધના કરવા માટે હું મૂર્તિ બનાવવાનો ઇરાદો રાખું છું.'
અહં સ દેવદેવેન પરમેણ મહાત્મના સ્વપ્નાન્તે ચ સમુદ્દિષ્ટો ભવદ્ભ્યાં શ્રાવિતં મયા
'મને એ પરમાત્માએ સ્વપ્નના અંતે આદેશ આપ્યો છે અને તમે બંનેએ મને એ વાત જણાવી છે.'
રાજ્ઞસ્ તુ વચનં શ્રુત્વા દેવેન્દ્રપ્રતિમસ્ય ચ પ્રહસ્ય તસ્મૈ વિશ્વેશસ્ તુષ્ટો વચનમ્ અબ્રવીત્
રાજાના અને ઇન્દ્રમૂર્તિ વિશેના વચન સાંભળી, વિશ્વનાથ પ્રસન્ન થઈ સ્મિત સાથે તેને કહ્યું.
સાધુ સાધુ મહીપાલ યદ્ એતન્ મતમ્ ઉત્તમમ્ સંસારસાગરે ઘોરે કદલીદલસંનિભે
રાજા, તમારો આ શ્રેષ્ઠ વિચાર ખરેખર સરાહનીય છે. આ સંસારનું સમુદ્ર તો ભયાનક છે અને કેળાના પાન જેવું નબળું છે.
નિઃસારે દુઃખબહુલે કામક્રોધસમાકુલે ઇન્દ્રિયાવર્તકલિલે દુસ્તરે રોમહર્ષણે
આ જગત તો ખરો અર્થમાં ખાલી છે, દુઃખોથી ભરેલું છે, કામ અને ક્રોધથી ઘેરાયેલું છે, ઇન્દ્રિયોની ગોળમાં ફસાયેલું છે, પાર કરવું અઘરું છે અને ચામડીમાં રોમાંચ લાવે એવું છે.
નાનાવ્યાધિશતાવર્તે જલબુદ્બુદસંનિભે યતસ્ તે મતિર્ ઉત્પન્ના વિષ્ણોર્ આરાધનાય વૈ
અહીં અનેક રોગો વચ્ચે, પાણીના બબૂકા જેવું અસ્થિર જીવન છે, એમાં પણ તમારા મનમાં વિષ્ણુની ભક્તિ માટે ભાવ જાગ્યો છે.
ધન્યસ્ ત્વં નૃપશાર્દૂલ ગુણૈઃ સર્વૈર્ અલંકૃતઃ સપ્રજા પૃથિવી ધન્યા સશૈલવનકાનના
રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, તમે ધન્ય છો, બધા ગુણોથી શોભાયમાન છો. લોકો, પર્વતો, જંગલો અને વનવાટાંવાળી પૃથ્વી પણ ધન્ય છે.
સપુરગ્રામનગરા ચતુર્વર્ણૈર્ અલંકૃતા યત્ર ત્વં નૃપશાર્દૂલ પ્રજાઃ પાલયિતા પ્રભુઃ
શહેરો, ગામો અને નગરો પણ ધન્ય છે, જ્યાં ચાર વર્ણોથી શોભાયમાન છે અને જ્યાં તમે, રાજાઓમાં વાઘ, પ્રજાનું રક્ષણ કરો છો.
એહ્ય્ એહિ સુમહાભાગ દ્રુમે ઽસ્મિન્ સુખશીતલે આવાભ્યાં સહ તિષ્ઠ ત્વં કથાભિર્ ધર્મસંશ્રિતઃ
આવો, આવો, મહાભાગ્યશાળી, આ ઠંડક આપતી વૃક્ષની છાંયમાં, મારા સાથે રહો અને ધર્મથી ભરપૂર વાર્તાઓમાં મન લગાવો.
અયં મમ સહાયસ્ તુ આગતઃ શિલ્પિનાં વરઃ વિશ્વકર્મસમઃ સાક્ષાન્ નિપુણઃ સર્વકર્મસુ મયોદ્દિષ્ટાં તુ પ્રતિમાં કરોત્ય્ એષ તટં ત્યજ
મારો આ સાથી પણ આવ્યો છે, શ્રેષ્ઠ કારીગર છે, વિશ્વકર્મા સમાન છે, બધાં કામમાં કુશળ છે. હું જે રીતે કહું તેમ મૂર્તિ બનાવશે—હવે તટ છોડો.
શ્રુત્વૈવં વચનં તસ્ય તદા રાજા દ્વિજન્મનઃ સાગરસ્ય તટં ત્યક્ત્વા ગત્વા તસ્ય સમીપતઃ
આવું વચન સાંભળી, રાજાએ દરિયાના કિનારે છોડી, તેના નજીક ગયો.
તસ્થૌ સ નૃપતિશ્રેષ્ઠો વૃક્ષચ્છાયે સુશીતલે તતસ્ તસ્મૈ સ વિશ્વાત્મા દદાવ્ આજ્ઞાં દ્વિજાકૃતિઃ
એ શ્રેષ્ઠ રાજા ઠંડકવાળી વૃક્ષની છાંયમાં ઊભો રહ્યો. પછી સર્વવ્યાપી ભગવાન, બ્રાહ્મણ રૂપે, તેને આજ્ઞા આપી.
શિલ્પિમુખ્યાય વિપ્રેન્દ્રાઃ કુરુષ્વ પ્રતિમા ઇતિ કૃષ્ણરૂપં પરં શાન્તં પદ્મપત્ત્રાયતેક્ષણમ્
શ્રેષ્ઠ કારીગરને એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે કહ્યું: 'મૂર્તિઓ બનાવો—એક કૃષ્ણરૂપ, પરમ શાંત, કમળની પાંખડી જેવી વિશાળ આંખોવાળી.'
શ્રીવત્સકૌસ્તુભધરં શઙ્ખચક્રગદાધરમ્ ગૌરાઙ્ગં ક્ષીરવર્ણાભં દ્વિતીયં સ્વસ્તિકાઙ્કિતમ્
શ્રીવત્સ અને કૌસ્તુભ ધારણ કરનાર, શંખ, ચક્ર અને ગદા પકડનાર, દૂધ જેવું ધોળું કાયાવાળો, બીજી મૂર્તિ સ્વસ્તિક ચિહ્નવાળી.
લાઙ્ગલાસ્ત્રધરં દેવમ્ અનન્તાખ્યં મહાબલમ્ દેવદાનવગન્ધર્વયક્ષવિદ્યાધરોરગૈઃ
લાંગલ અને શસ્ત્રો ધારણ કરતો, અનંત નામે દેવ, મહાપ્રભાવી, જેને દેવ, દાનવ, ગંધર્વ, યક્ષ, વિદ્યાાધર કે સર્પ પણ ઓળખી શકતા નથી.