શતાનિ પઞ્ચ વિપ્રેભ્યો રાજા હૃષ્ટઃ પ્રદત્તવાન્ સ્ત્રિયઃ પીનપયોભારાઃ કઞ્ચુકૈઃ સ્વસ્તનાવૃતાઃ
આનંદિત રાજાએ બ્રાહ્મણોને પાંચસો સ્ત્રીઓ આપી – ગાઢ સ્તનવાળી અને કંચુકીથી ઢંકાયેલી.
મધ્યહીનાશ્ ચ સુશ્રોણ્યઃ પદ્મપત્ત્રાયતેક્ષણાઃ હાવભાવાન્વિતગ્રીવા બહ્વ્યો વલયભૂષિતાઃ
પાતળી કમરવાળી, સુંદર નિતંબવાળી, કમળપાંખડી જેવી વિશાળ આંખવાળી, હાવભાવથી શોભાયમાન ગળાવાળી અને અનેક ચુડીઓથી સજ્જ એવી અનેક સ્ત્રીઓ હતી.
પાદનૂપુરસંયુક્તાઃ પટ્ટદુકૂલવાસસઃ એકૈકશો ઽદદાત્ તસ્મિન્ કામ્યાશ્ ચ કામિનીર્ બહૂઃ
પગમાં પાયલ પહેરેલી અને નાજુક રેશમી વસ્ત્રો પહેરેલી અનેક મનપસંદ સ્ત્રીઓએ, દરેકને અલગથી ત્યાં આપવામાં આવી.
અર્થિભ્યો બ્રાહ્મણાદિભ્યો હયમેધે દ્વિજોત્તમાઃ ભક્ષ્યં ભોજ્યં ચ સંપૂર્ણં નાનાસંભારસંયુતમ્
અર્થની ઇચ્છા રાખનાર, બ્રાહ્મણ અને અન્ય સૌને, ઘોડા યજ્ઞમાં, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, વિવિધ સામગ્રીથી બનેલું ભરપૂર ભોજન અને પીણું આપવામાં આવ્યું.
ખણ્ડકાદ્યાન્ય્ અનેકાનિ સ્વિન્નપક્વાંશ્ ચ પિષ્ટકાન્ અન્નાન્ય્ અન્યાનિ મેધ્યાંશ્ ચ ઘૃતપૂરાંશ્ ચ ખાણ્ડવાન્
ત્યાં અનેક પ્રકારની મીઠાઈઓ, તલસાણ, તલપાપડી જેવી વાનગીઓ, શાકભાજી, શુદ્ધ ભોજન અને ઘીથી ભરેલી મીઠાઈઓ પીરસવામાં આવી.
મધુરાંસ્ તર્જિતાન્ પૂપાન્ અન્નં મૃષ્ટં સુપાકિકમ્ પ્રીત્યર્થં સર્વસત્ત્વાનાં દીયતે ઽન્નં પુનઃ પુનઃ
મીઠા પૌઆ, તળેલી વાનગીઓ અને સ્વાદિષ્ટ, સારી રીતે બનાવેલું ભોજન વારંવાર સર્વ જીવોની પ્રસન્નતા માટે આપવામાં આવતું.
દત્તસ્ય દીયમાનસ્ય ધનસ્યાન્તો ન વિદ્યતે એવં દૃષ્ટ્વા મહાયજ્ઞં દેવદૈત્યાઃ સવારણાઃ
દેનાર અને વહેંચાતા ધનની કોઈ અંત નથી; એવો મહાયજ્ઞ જોઈને દેવો, દૈત્યો અને તેમના અનુયાયીઓ આશ્ચર્યચકિત થયા.
ગન્ધર્વાપ્સરસઃ સિદ્ધા ઋષયશ્ ચ પ્રજેશ્વરાઃ વિસ્મયં પરમં યાતા દૃષ્ટ્વા ક્રતુવરં શુભમ્
ગંધર્વો, અપ્સરાઓ, સિદ્ધો, ઋષિઓ અને પ્રજાપતિઓએ પણ એ શુભ અને ઉત્તમ યજ્ઞ જોઈને પરમ આશ્ચર્ય અનુભવ્યું.
પુરોધા મન્ત્રિણો રાજા હૃષ્ટાસ્ તત્રૈવ સર્વશઃ ન તત્ર મલિનઃ કશ્ચિન્ ન દીનો ન ક્ષુધાન્વિતઃ
પુરૂહિતો, મંત્રીઓ અને રાજા ત્યાં સર્વે આનંદિત હતા; ત્યાં કોઈ પણ ગંદો, દુઃખી કે ભૂખ્યો નહોતો.
ન વોપસર્ગો ન ગ્લાનિર્ નાધયો વ્યાધયસ્ તથા નાકાલમરણં તત્ર ન દંશો ન ગ્રહા વિષમ્
ત્યાં કોઈ દુઃખ, થાક, રોગ કે બીમારી નહોતી; અકાળમૃત્યુ, દંશ કે કોઈ દુષ્પ્રભાવ પણ નહોતો.
હૃષ્ટપુષ્ટજનાઃ સર્વે તસ્મિન્ રાજ્ઞો મહોત્સવે યે ચ તત્ર તપઃસિદ્ધા મુનયશ્ ચિરજીવિનઃ
એ રાજાના મહોત્સવમાં બધા લોકો આનંદિત અને તંદુરસ્ત હતા; ત્યાં તપસ્યા દ્વારા સિદ્ધિ પામેલા અને દીર્ઘાયુ ઋષિઓ પણ હાજર હતા.
ન જાતં તાદૃશં યજ્ઞં ધનધાન્યસમન્વિતમ્ એવં સ રાજા વિધિવદ્ વાજિમેધં દ્વિજોત્તમાઃ ક્રતું સમાપયામ્ આસ પ્રાસાદં વૈષ્ણવં તથા
એવો ધન અને અનાજથી ભરપૂર યજ્ઞ ક્યારેય થયો નહોતો; એ રીતે રાજાએ વિધિપૂર્વક વાજપેય યજ્ઞ અને વૈષ્ણવ મંદિર પૂર્ણ કર્યું, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.
બ્રૂહિ નો દેવદેવેશ યત્ પૃચ્છામઃ પુરાતનમ્ યથા તાઃ પ્રતિમાઃ પૂર્વમ્ ઇન્દ્રદ્યુમ્નેન નિર્મિતાઃ
હે દેવોના દેવ, અમે જે પ્રાચીન વાત પૂછીએ છીએ તે કહો: ઇન્દ્રદ્યુમ્ને પહેલાં કેવી રીતે એ પ્રતિમાઓ બનાવેલી હતી.
કેન ચૈવ પ્રકારેણ તુષ્ટસ્ તસ્મૈ સ માધવઃ તત્ સર્વં વદ ચાસ્માકં પરં કૌતૂહલં હિ નઃ
અને કયા રીતે માધવ pleased થયા હતા, એ બધું અમને કહો, કેમ કે અમને ખૂબ જ જિજ્ઞાસા છે.
શૃણુધ્વં મુનિશાર્દૂલાઃ પુરાણં વેદસંમિતમ્ કથયામિ પુરા વૃત્તં પ્રતિમાનાં ચ સંભવમ્
હે મુનિ શ્રેષ્ઠો, હવે તમે સાંભળો, જે વેદોને અનુરૂપ પ્રાચીન કથા છે; હું એ પહેલાં જે બન્યું અને પ્રતિમાઓનું ઉત્પત્તિ કહું છું.
પ્રવૃત્તે ચ મહાયજ્ઞે પ્રાસાદે ચૈવ નિર્મિતે ચિન્તા તસ્ય બભૂવાથ પ્રતિમાર્થમ્ અહર્નિશમ્
જ્યારે મહાયજ્ઞ શરૂ થયો અને મંદિર તૈયાર થયું, ત્યારે રાજાને દિવસ-રાત પ્રતિમાઓ અંગે ચિંતાની લાગણી રહેતી.
ન વેદ્મિ કેન દેવેશં સર્વેશં લોકપાવનમ્ સર્ગસ્થિત્યન્તકર્તારં પશ્યામિ પુરુષોત્તમમ્
હું જાણતો નથી કે કયા દ્વારા સર્વ દેવોના સ્વામી, સર્વ પાવન કરનાર, સર્જન-સ્થિતિ-વિનાશ કરનાર પુરુષોત્તમને જોઈ શકું.
ચિન્તાવિષ્ટસ્ ત્વ્ અભૂદ્ રાજા શેતે રાત્રૌ દિવાપિ ન ન ભુઙ્ક્તે વિવિધાન્ ભોગાન્ ન ચ સ્નાનં પ્રસાધનમ્
રાજા ચિંતામાં ડૂબેલો રહ્યો; રાતે કે દિવસે ઊંઘતો નહોતો, વિવિધ ભોગો ભોગવતો નહોતો, અને સ્નાન કે શૃંગાર પણ કરતો નહોતો.
નૈવ વાદ્યેન ગન્ધેન ગાયનૈર્ વર્ણકૈર્ અપિ ન ગજૈર્ મદયુક્તૈશ્ ચ ન ચાનેકૈર્ હયાન્વિતૈઃ
તેને વાદ્ય, સુગંધ, ગીત કે રંગોમાં આનંદ નહોતો; મદમસ્ત હાથીઓ કે અનેક ઘોડાઓમાં પણ તેને આનંદ નહોતો.
નેન્દ્રનીલૈર્ મહાનીલૈઃ પદ્મરાગમયૈર્ ન ચ સુવર્ણરજતાદ્યૈશ્ ચ વજ્રસ્ફટિકસંયુતૈઃ
મોટા નીલમ, વજ્ર, પાદર, સુવર્ણ, ચાંદી અને અન્ય કિંમતી રત્નો પણ તેને આનંદ આપતા નહોતા.
બહુરાગાર્થકામૈર્ વા ન વન્યૈર્ અન્તરિક્ષગૈઃ બભૂવ તસ્ય નૃપતેર્ મનસસ્ તુષ્ટિવર્ધનમ્
રાજાને અનેક વિષયોની ઇચ્છા કે વનના પ્રાણી કે આકાશમાં રહેતાં જીવોથી મનમાં સંતોષ મળતો નહોતો.
શૈલમૃદ્દારુજાતેષુ પ્રશસ્તં કિં મહીતલે વિષ્ણુપ્રતિમાયોગ્યં ચ સર્વલક્ષણલક્ષિતમ્
પૃથ્વી પર પથ્થર, માટી અને લાકડામાંથી કયું શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, જે વિષ્ણુની મૂર્તિ બનાવવા યોગ્ય હોય અને સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત હોય?
એતૈર્ એવ ત્રયાણાં તુ દયિતં સ્યાત્ સુરાર્ચિતમ્ સ્થાપિતે પ્રીતિમ્ અભ્યેતિ ઇતિ ચિન્તાપરો ઽભવત્
આ ત્રણમાંથી દેવતાઓને જે સૌથી પ્રિય છે અને પૂજાય છે, તેની સ્થાપના કરતાં આનંદ મળે છે—આ વિચારમાં રાજા તલીન થયો.
પઞ્ચરાત્રવિધાનેન સંપૂજ્ય પુરુષોત્તમમ્ ચિન્તાવિષ્ટો મહીપાલઃ સંસ્તોતુમ્ ઉપચક્રમે
પંચરાત્ર વિધિ પ્રમાણે પુરુષોત્તમની પૂજા કરીને, મનમાં ચિંતામાં ડૂબેલા રાજાએ તેની સ્તુતિ કરવાનું આરંભ્યું.
વાસુદેવ નમસ્ તે ઽસ્તુ નમસ્ તે મોક્ષકારણ ત્રાહિ માં સર્વલોકેશ જન્મસંસારસાગરાત્
વાસુદેવ, તમને વંદન છે! મુક્તિના કારણ, સર્વલોકના સ્વામી, જન્મ અને સંસારના સાગરમાંથી મને બચાવો.
નિર્મલામ્બરસંકાશ નમસ્ તે પુરુષોત્તમ સંકર્ષણ નમસ્ તે ઽસ્તુ ત્રાહિ માં ધરણીધર
પવિત્ર વસ્ત્ર જેવો તેજ ધરાવનાર પુરુષોત્તમ, તમને વંદન છે. સંકર્ષણ, તમને વંદન છે. ધરતીને ધારણ કરનાર, મને રક્ષા કરો.
નમસ્ તે હેમગર્ભાભ નમસ્ તે મકરધ્વજ રતિકાન્ત નમસ્ તે ઽસ્તુ ત્રાહિ માં સંવરાન્તક
સુવર્ણ જેવો તેજ ધરાવનાર, તમને વંદન છે. મકરધ્વજ, રતિના પ્રિય, તમને વંદન છે. વિઘ્નહર્તા, મને બચાવો.
નમસ્ તે ઽઞ્જનસંકાશ નમસ્ તે ભક્તવત્સલ અનિરુદ્ધ નમસ્ તે ઽસ્તુ ત્રાહિ માં વરદો ભવ
કાજળ જેવો વર્ણ ધરાવનાર, તમને વંદન છે. ભક્તપ્રેમી, અનિરુદ્ધ, તમને વંદન છે. વરદાન આપનાર, મને રક્ષા કરો.
નમસ્ તે વિબુધાવાસ નમસ્ તે વિબુધપ્રિય નારાયણ નમસ્ તે ઽસ્તુ ત્રાહિ માં શરણાગતમ્
દેવતાઓના નિવાસસ્થાન, તમને વંદન છે. દેવપ્રિય, નારાયણ, તમને વંદન છે. શરણમાં આવેલા મને રક્ષા કરો.
નમસ્ તે બલિનાં શ્રેષ્ઠ નમસ્ તે લાઙ્ગલાયુધ ચતુર્મુખ જગદ્ધામ ત્રાહિ માં પ્રપિતામહ
બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ, લાંગલધારી, તમને વંદન છે. ચતુર્મુખ, જગતના આધાર, પ્રપિતામહ, મને રક્ષા કરો.