પ્રતિમા ચેન્દ્રનીલાખ્યા સ્વયં દેવેન ગોપિતા ન ચાત્ર દૃશ્યતે ચાન્યા પ્રતિમા વૈષ્ણવી શુભા
અહીં 'ઇન્દ્રનીલ' નામની પ્રતિમા છે, જેને ભગવાને પોતે રક્ષી છે; અહીં બીજી કોઈ શુભ વૈષ્ણવ પ્રતિમા દેખાતી નથી.
તથા યત્નં કરિષ્યામિ યથા દેવો જગત્પતિઃ પ્રત્યક્ષં મમ ચાભ્યેતિ વિષ્ણુઃ સત્યપરાક્રમઃ
અત્યારે હું એ પ્રયત્ન કરીશ કે જગતના સ્વામી, સત્યપરાક્રમી વિષ્ણુ મારા સામે પ્રગટ થાય.
યજ્ઞૈર્ દાનૈસ્ તપોભિશ્ ચ હોમૈર્ ધ્યાનૈસ્ તથાર્ચનૈઃ ઉપવાસૈશ્ ચ વિધિવચ્ ચરેયં વ્રતમ્ ઉત્તમમ્
હું યજ્ઞ, દાન, તપ, હોળી, ધ્યાન, પૂજા અને યોગ્ય ઉપવાસ દ્વારા આ શ્રેષ્ઠ વ્રતનું પાલન કરીશ.
અનન્યમનસા ચૈવ તન્મના નાન્યમાનસઃ વિષ્ણ્વાયતનવિન્યાસે પ્રારમ્ભં ચ કરોમ્ય્ અહમ્
હું મન એકાગ્ર રાખીને, બીજું કંઈ વિચાર્યા વિના, વિષ્ણુના મંદિરની સ્થાપના શરૂ કરું છું.
એવં સ પૃથિવીપાલશ્ ચિન્તયિત્વા દ્વિજોત્તમાઃ પ્રાસાદાર્થં હરેસ્ તત્ર પ્રારમ્ભમ્ અકરોત્ તદા
આ રીતે વિચાર કર્યા પછી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, રાજાએ ત્યાં હરિના મંદિરની રચના શરૂ કરી.
આનાય્ય ગણકાન્ સર્વાન્ આચાર્યાઞ્ શાસ્ત્રપારગાન્ ભૂમિં સંશોધ્ય યત્નેન રાજા તુ પરયા મુદા
બધા ગણિતજ્ઞો અને શાસ્ત્રમાં નિપુણ આચાર્યોને બોલાવી, રાજાએ ખૂબ આનંદથી જમીનને સારી રીતે શુદ્ધ કરી.
બ્રાહ્મણૈર્ જ્ઞાનસંપન્નૈર્ વેદશાસ્ત્રાર્થપારગૈઃ અમાત્યૈર્ મન્ત્રિભિશ્ ચૈવ વાસ્તુવિદ્યાવિશારદૈઃ
વેદ અને શાસ્ત્રના અર્થમાં પારંગત વિદ્વાન બ્રાહ્મણો, તથા વાસ્તુશાસ્ત્રમાં કુશળ મંત્રીઓ અને સલાહકારો સાથે,
તૈઃ સાર્ધં સ સમાલોચ્ય સુમુહૂર્તે શુભે દિને સુચન્દ્રતારાસંયોગે ગ્રહાનુકૂલ્યસંયુતે
તેમની સાથે ચર્ચા કરીને, શુભ દિવસે અને શુભ મુહૂર્તે, ચાંદણી અને તારાઓની સારી સ્થિતિમાં અને ગ્રહો અનુકૂળ હોય ત્યારે,
જયમઙ્ગલશબ્દૈશ્ ચ નાનાવાદ્યૈર્ મનોહરૈઃ વેદાધ્યયનનિર્ઘોષૈર્ ગીતૈઃ સુમધુરસ્વરૈઃ
જય અને શુભાશિષના ધ્વનિ, વિવિધ મોહક વાદ્યો, વેદના ગુંજન અને મધુર સ્વરમાં ગીતો સાથે,
પુષ્પલાજાક્ષતૈર્ ગન્ધૈઃ પૂર્ણકુમ્ભૈઃ સદીપકૈઃ દદાવ્ અર્ઘ્યં તતો રાજા શ્રદ્ધયા સુસમાહિતઃ
ફૂલ, લાજ, અક્ષત, સુગંધ, દીવટાવાળા ભરેલા કળશથી, રાજાએ શ્રદ્ધા અને એકાગ્રતાથી અર્ઘ્ય અર્પણ કર્યું.
દત્ત્વૈવમ્ અર્ઘ્યં વિધિવદ્ આનાય્ય સ મહીપતિઃ કલિઙ્ગાધિપતિં શૂરમ્ ઉત્કલાધિપતિં તથા કોશલાધિપતિં ચૈવ તાન્ ઉવાચ તદા નૃપઃ
આ રીતે વિધિપૂર્વક અર્ઘ્ય અર્પણ કર્યા પછી, રાજાએ કલિંગના પરાક્રમી રાજા, ઉત્કલના રાજા અને કોશલના રાજાને બોલાવી એમને કહ્યું.
ગચ્છધ્વં સહિતાઃ સર્વે શિલાર્થે સુસમાહિતાઃ ગૃહીત્વા શિલ્પિમુખ્યાંશ્ ચ શિલાકર્મવિશારદાન્
તમારે બધા સાથે જઈ, પથ્થર માટે સંપૂર્ણ ધ્યાનથી, પથ્થરકામમાં નિપુણ મુખ્ય શિલ્પીઓને લઈને જવું.
વિન્ધ્યાચલં સુવિસ્તીર્ણં બહુકન્દરશોભિતમ્ નિરૂપ્ય સર્વસાનૂનિ ચ્છેદયિત્વા શિલાઃ શુભાઃ સંવાહ્યન્તાં ચ શકટૈર્ નૌકાભિર્ મા વિલમ્બથ
વિંધ્યાચલ પર્વતને, જે વિશાળ અને અનેક ગુફાઓથી શોભાયમાન છે, તેનું સર્વેક્ષણ કરો, તેની બધી ટેકરીઓ જુઓ, શુભ પથ્થરો કાપો અને વિલંબ કર્યા વિના રથ અને નૌકાથી લાવો.
એવં ગન્તું સમાદિશ્ય તાન્ નૃપાન્ સ મહીપતિઃ પુનર્ એવાબ્રવીદ્ વાક્યં સામાત્યાન્ સપુરોહિતાન્
આ રીતે રાજાઓને જવાની આજ્ઞા આપી, એ મહારાજાએ ફરીથી પોતાના મંત્રીઓ અને પુરોહિતોને કહ્યું:
ગચ્છન્તુ દૂતાઃ સર્વત્ર મમાજ્ઞાં પ્રવદન્તુ વૈ યત્ર તિષ્ઠન્તિ રાજાનઃ પૃથિવ્યાં તાન્ સુશીઘ્રગાઃ
દૂતોએ સર્વત્ર જઈને, જ્યાં જ્યાં રાજાઓ વસે છે ત્યાં મારી આજ્ઞા જલદીથી સંભળાવવી.
હસ્ત્યશ્વરથપાદાતૈઃ સામાત્યૈઃ સપુરોહિતૈઃ ગચ્છત સહિતાઃ સર્વ ઇન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય શાસનાત્
તમારે બધા સાથે, હાથી, ઘોડા, રથ, પદાતી, મંત્રી અને પુરોહિતો સાથે, ઇન્દ્રદ્યુમ્નની આજ્ઞાથી જવું.
એવં દૂતાઃ સમાજ્ઞાતા રાજ્ઞા તેન મહાત્મના ગત્વા તદા નૃપાન્ ઊચુર્ વચનં તસ્ય ભૂપતેઃ
એ મહાન આત્માવાળા રાજાની આજ્ઞા અનુસાર દૂતોએ જઈને બીજા રાજાઓને એ રાજાના વચન સંભળાવ્યા.
શ્રુત્વા તુ તે તથા સર્વે દૂતાનાં વચનં નૃપાઃ આજગ્મુસ્ ત્વરિતાઃ સર્વે સ્વસૈન્યૈઃ પરિવારિતાઃ
દૂતોના વચન સાંભળી, બધા રાજાઓ પોતાના સૈન્ય સાથે ઝડપી આવી પહોંચ્યા.
યે નૃપાઃ સર્વદિગ્ભાગે યે ચ દક્ષિણતઃ સ્થિતાઃ પશ્ચિમાયાં સ્થિતા યે ચ ઉત્તરાપથસંસ્થિતાઃ
જે રાજાઓ દરેક દિશામાં, દક્ષિણમાં, પશ્ચિમમાં અને ઉત્તરપથમાં વસતા હતા,
પ્રત્યન્તવાસિનો યે ઽપિ યે ચ સંનિધિવાસિનઃ પાર્વતીયાશ્ ચ યે કેચિત્ તથા દ્વીપનિવાસિનઃ
સીમા પર રહેતા, નજીકમાં રહેતા, પર્વતોમાં વસતા અને દ્વીપોમાં રહેતા બધા રાજાઓ પણ આવ્યા.
રથૈર્ નાગૈઃ પદાતૈશ્ ચ વાજિભિર્ ધનવિસ્તરૈઃ સંપ્રાપ્તા બહુશો વિપ્રાઃ શ્રુત્વેન્દ્રદ્યુમ્નશાસનમ્
ઇન્દ્રદ્યુમ્નના આદેશ સાંભળીને અનેક વિદ્વાન બ્રાહ્મણો રથ, હાથી, પદાતી, ઘોડા અને ઘણાં ધન સાથે ત્યાં પહોંચ્યા.
તાન્ આગતાન્ નૃપાન્ દૃષ્ટ્વા સામાત્યાન્ સપુરોહિતાન્ પ્રોવાચ રાજા હૃષ્ટાત્મા કાર્યમ્ ઉદ્દિશ્ય સાદરમ્
એ બધા રાજાઓને તેમના મંત્રીઓ અને પુરોહિતો સાથે આવ્યા જોઈ, રાજાએ આનંદભર્યા હૃદયથી, શ્રદ્ધાપૂર્વક પોતાના કાર્ય વિશે તેમને સંબોધ્યા.
શૃણુધ્વં નૃપશાર્દૂલા યથા કિંચિદ્ બ્રવીમ્ય્ અહમ્ અસ્મિન્ ક્ષેત્રવરે પુણ્યે ભુક્તિમુક્તિપ્રદે શિવે
હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠો, હવે તમે મારી વાત ધ્યાનથી સાંભળો, હું આ પવિત્ર અને શ્રેષ્ઠ ક્ષેત્ર વિશે સંક્ષિપ્તમાં કહું છું, જે ભોગ અને મોક્ષ બંને આપે છે.
હયમેધં મહાયજ્ઞં પ્રાસાદં ચૈવ વૈષ્ણવમ્ કથં શક્નોમ્ય્ અહં કર્તુમ્ ઇતિ ચિન્તાકુલં મનઃ
મારું મન ચિંતાથી ભરાયું છે, કેમ કે હું વિચારી રહ્યો છું કે મહાન અશ્વમેઘ યજ્ઞ અને વૈષ્ણવ મંદિર કેવી રીતે પૂર્ણ કરી શકું.
ભવદ્ભિઃ સુસહાયૈસ્ તુ સર્વમ્ એતત્ કરોમ્ય્ અહમ્ યદિ યૂયં સહાયા મે ભવધ્વં નૃપસત્તમાઃ
હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠો, જો તમે સૌ મારી મદદ કરો તો, હું તમારી ઉત્તમ સહાયથી આ બધું કાર્ય પૂરું કરી શકું.
ઇત્ય્ એવં વદમાનસ્ય રાજરાજસ્ય ધીમતઃ સર્વે પ્રમુદિતા હૃષ્ટા ભૂપાસ્ તે તસ્ય શાસનાત્
જ્યારે એ બુદ્ધિશાળી રાજાધિરાજે આવી રીતે કહ્યું, ત્યારે બધા રાજાઓ આનંદિત અને પ્રસન્ન થઈને તેની આજ્ઞા માની.
વવૃષુર્ ધનરત્નૈશ્ ચ સુવર્ણમણિમૌક્તિકૈઃ કમ્બલાજિનરત્નૈશ્ ચ રાઙ્કવાસ્તરણૈઃ શુભૈઃ
તેમણે રાજાને ધન, રત્ન, સોનાં, મણિ, મુક્તા, સુંદર કમ્બળ, મૃગચર્મ, કિંમતી ચટાઈ અને સુંદર વસ્ત્રોથી વરસાવ્યા.
વજ્રવૈદૂર્યમાણિક્યૈઃ પદ્મરાગેન્દ્રનીલકૈઃ ગજૈર્ અશ્વૈર્ ધનૈશ્ ચાન્યૈ રથૈશ્ ચૈવ કરેણુભિઃ
વજ્ર, વૈદૂર્ય, માણિક, કમળમણિ, નીલમણિ, હાથી, ઘોડા, અન્ય ધન, રથ અને સ્ત્રીહાથીઓ પણ આપ્યા.
અસંખ્યેયૈર્ બહુવિધૈર્ દ્રવ્યૈર્ ઉચ્ચાવચૈસ્ તથા શાલિવ્રીહિયવૈશ્ ચૈવ માષમુદ્ગતિલૈસ્ તથા
અસંખ્ય અને અનેક પ્રકારના, મોટા-નાના સામાન, તેમજ ચોખા, જૌ, ઘઉં, મગ, ઉડદ અને તલ પણ આપ્યા.
સિદ્ધાર્થચણકૈશ્ ચૈવ ગોધૂમૈર્ મસુરાદિભિઃ શ્યામાકૈર્ મધુકૈશ્ ચૈવ નીવારૈઃ સકુલત્થકૈઃ
સિદ્ધાર્થ, ચણા, ઘઉં, મસૂર વગેરે, શ્યામાક, મધ, નીવાર અને કુલથ સાથે પણ આપ્યા.