કવયઃ કાવ્યકર્તારો નાનાકાવ્યવિશારદાઃ વિષઘ્ના ગારુડાશ્ ચૈવ નાનારત્નપરીક્ષકાઃ
કવિઓ, કાવ્ય રચનારા, અનેક પ્રકારના કાવ્યમાં નિપુણ, ઝેર દૂર કરનારા, ગરુડવિદ્યાના જાણકાર, અને વિવિધ રત્નોની પરખ કરનારા—
વ્યોકારાસ્ તામ્રકારાશ્ ચ કાંસ્યકારાશ્ ચ રૂઠકાઃ કૌષકારાશ્ ચિત્રકારાઃ કુન્દકારાશ્ ચ પાવકાઃ
લોહાર, તાંબાવાળા, કાંસાવાળા, સોનાર, રેશમ વણનાર, ચિત્રકાર, માટલાવાળા અને અગ્નિકાર્ય કરનારા—
દણ્ડકારાશ્ ચાસિકારાઃ સુરાધૂતોપજીવિનઃ મલ્લા દૂતાશ્ ચ કાયસ્થા યે ચાન્યે કર્મકારિણઃ
લાઠી બનાવનારા, તલવાર બનાવનારા, દારૂ બનાવીને જીવિકા ચલાવનારા, મલ્લ, દૂત, કાયસ્થ અને અન્ય વિવિધ કામ કરનારા—
તન્તુવાયા રૂપકારા વાર્તિકાસ્ તૈલપાઠકાઃ લાવજીવાસ્ તૈત્તિરિકા મૃગપક્ષ્યુપજીવિનઃ
કાપડ વણનાર, મૂર્તિ બનાવનાર, હસ્તકલા કરનાર, તેલ કાઢનારા, લાવા વેચીને જીવિકા ચલાવનારા, પક્ષીઓ પકડનારા અને જંગલી પ્રાણી તથા પક્ષીઓથી ગુજરાન ચલાવનારા—
ગજવૈદ્યાશ્ ચ વૈદ્યાશ્ ચ નરવૈદ્યાશ્ ચ યે નરાઃ વૃક્ષવૈદ્યાશ્ ચ ગોવૈદ્યા યે ચાન્યે છેદદાહકાઃ
હાથીના વૈદ્ય, માનવના વૈદ્ય, વૃક્ષના વૈદ્ય, ગાયના વૈદ્ય અને અન્ય કાપકામ તથા દાઝકામ કરનારા—
એતે નાગરકાઃ સર્વે યે ચાન્યે નાનુકીર્તિતાઃ અનુજગ્મુસ્ તુ રાજાનં સમસ્તપુરવાસિનઃ
આ બધા શહેરવાસીઓ અને જે અન્ય ઉલ્લેખ ન થયા હોય તે બધા પણ, રાજાને અનુસરીને, સમગ્ર શહેરના રહેવાસીઓ સાથે ગયા.
યથા વ્રજન્તં પિતરં ગ્રામાન્તરં સમુત્સુકાઃ અનુયાન્તિ યથા પુત્રાસ્ તથા તં તે ઽપિ નાગરાઃ
જેમ પુત્રો ઉત્સુકતાથી પિતાને બીજા ગામે જતા અનુસરે છે, તેમ એ શહેરવાસીઓ પણ તેને અનુસરે છે.
એવં સ નૃપતિઃ શ્રીમાન્ વૃતઃ સર્વૈર્ મહાજનૈઃ હસ્ત્યશ્વરથપાદાતૈર્ જગામ ચ શનૈઃ શનૈઃ
એ રીતે એ તેજસ્વી રાજા, બધા મહાન લોકો, હાથી, ઘોડા, રથ અને પદાતી સાથે ધીરે ધીરે આગળ વધ્યો.
એવં ગત્વા સ નૃપતિર્ દક્ષિણસ્યોદધેસ્ તટમ્ સર્વૈસ્ તૈર્ દીર્ઘકાલેન બલૈર્ અનુગતઃ પ્રભુઃ
આ રીતે ચાલીને, એ રાજા લાંબા સમય સુધી એ બધાં સેનાઓ સાથે દક્ષિણના દરિયાકાંઠે પહોંચ્યો.
દદર્શ સાગરં રમ્યં નૃત્યન્તમ્ ઇવ ચ સ્થિતમ્ અનેકશતસાહસ્રૈર્ ઊર્મિભિશ્ ચ સમાકુલમ્
એણે સુંદર સમુદ્રને જોયો, જે જાણે નૃત્ય કરી રહ્યો હોય તેમ લાગતો અને અનેક લાખો લહેરોથી ભરેલો હતો.
નાનારત્નાલયં પૂર્ણં નાનાપ્રાણિસમાકુલમ્ વીચીતરઙ્ગબહુલં મહાશ્ચર્યસમન્વિતમ્
જેમાં અનેક પ્રકારના રત્નો ભરેલા, અનેક જીવજંતુઓથી ભરપૂર, ઉંચી-નીચી લહેરો અને તરંગોથી ભરેલું, અને અનેક અદ્ભુતોથી યુક્ત—
તીર્થરાજં મહાશબ્દમ્ અપારં સુભયંકરમ્ મેઘવૃન્દપ્રતીકાશમ્ અગાધં મકરાલયમ્
તીર્થરાજ, મહાન ધ્વનિ કરતો, અપરિમિત, અત્યંત ભયજનક, મેઘમાળાને સમાન, અગાધ અને મકરનું નિવાસસ્થાન—
મત્સ્યૈઃ કૂર્મૈશ્ ચ શઙ્ખૈશ્ ચ શુક્તિકાનક્રશઙ્કુભિઃ શિંશુમારૈઃ કર્કટૈશ્ ચ વૃતં સર્પૈર્ મહાવિષૈઃ
માછલીઓ, કાચબાઓ, શંખો, શુક્તિઓ, મગરો, કાંટાવાળા, શિશુમાર, કાંકડા અને મહાવિષવાળા સાપોથી ભરેલું—
લવણોદં હરેઃ સ્થાનં શયનસ્ય નદીપતિમ્ સર્વપાપહરં પુણ્યં સર્વવાઞ્છાફલપ્રદમ્
લવણ પાણીવાળો, હરિનું શયનસ્થળ, નદીઓનો રાજા, સર્વ પાપોનો નાશક, પવિત્ર અને સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી પાડનાર—
અનેકાવર્તગમ્ભીરં દાનવાનાં સમાશ્રયમ્ અમૃતસ્યારણિં દિવ્યં દેવયોનિમ્ અપાં પતિમ્
અનંત ઘૂમરાળાંથી ગહન, દાનવોનું આશ્રય, અમૃત માટેનું મથનદંડ, દિવ્ય, દેવતાઓનું મૂળ અને પાણીનો સ્વામી—
વિશિષ્ટં સર્વભૂતાનાં પ્રાણિનાં જીવધારણમ્ સુપવિત્રં પવિત્રાણાં મઙ્ગલાનાં ચ મઙ્ગલમ્
સર્વ જીવોમાં શ્રેષ્ઠ, પ્રાણીઓનું આધાર, પવિત્રોમાં સર્વોપરી પવિત્ર, શુભમાં શ્રેષ્ઠ શુભ—
તીર્થાનામ્ ઉત્તમં તીર્થમ્ અવ્યયં યાદસાં પતિમ્ ચન્દ્રવૃદ્ધિક્ષયસ્યેવ યસ્ય માનં પ્રતિષ્ઠિતમ્
તીર્થોમાં શ્રેષ્ઠ તીર્થ, અવિનાશી, જળચર પ્રાણીઓનો સ્વામી, જેમ ચંદ્રના વધ-ઘટમાં માપ નિશ્ચિત છે તેમ તેનું પણ માપ નિશ્ચિત—
અભેદ્યં સર્વભૂતાનાં દેવાનામ્ અમૃતાલયમ્ ઉત્પત્તિસ્થિતિસંહારહેતુભૂતં સનાતનમ્
સર્વ જીવજંતુઓ માટે અટલ, દેવતાઓ માટે અમૃતનું નિવાસ, ઉત્પત્તિ, સ્થિતિ અને લયનું કારણ, શાશ્વત—
ઉપજીવ્યં ચ સર્વેષાં પુણ્યં નદનદીપતિમ્ દૃષ્ટ્વા તં નૃપતિશ્રેષ્ઠો વિસ્મયં પરમં ગતઃ
નદીઓ અને વહેતી નદીઓના સ્વામી એવા, સર્વે માટે પુણ્ય આપનારા તે મહાત્માને જોઈને, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા રાજાએ અતિ આશ્ચર્ય અનુભવ્યું.
નિવાસમ્ અકરોત્ તત્ર વેલામ્ અસાદ્ય સાગરીમ્ પુણ્યે મનોહરે દેશે સર્વભૂમિગુણૈર્ યુતે
પવિત્ર અને મનોહર એવા, સર્વે પ્રકૃતિના ગુણોથી ભરપૂર એવા પ્રદેશમાં, તે રાજાએ દરિયાની કાંઠે પોતાનું નિવાસ બનાવ્યું.
વૃતં શાલૈઃ કદમ્બૈશ્ ચ પુંનાગૈઃ સરલદ્રુમૈઃ પનસૈર્ નારિકેલૈશ્ ચ બકુલૈર્ નાગકેસરૈઃ
તે સ્થળ શાલ, કદંબ, પુન્નાગ, સરળ, પનસ, નાળિયેર, બકુલ અને નાગકેસર જેવા વૃક્ષોના વનોથી શોભિત હતું.
તાલૈઃ પિપ્પલૈઃ ખર્જૂરૈર્ નારઙ્ગૈર્ બીજપૂરકૈઃ શાલૈર્ આમ્રાતકૈર્ લોધ્રૈર્ બકુલૈર્ બહુવારકૈઃ
ત્યાં તાડ, પિપળ, ખજુર, નારંગી, બીજપૂર, શાલ, આમ્રાતક, લોધ્ર, બકુલ અને અનેક વારક વૃક્ષો હતાં.
કપિત્થૈઃ કર્ણિકારૈશ્ ચ પાટલાશોકચમ્પકૈઃ દાડિમૈશ્ ચ તમાલૈશ્ ચ પારિજાતૈસ્ તથાર્જુનૈઃ
કપિઠ, કર્ણિકાર, પાટેળ, અશોક, ચંપક, દાડમ, તમાલ, પારિજાત અને અર્જુન જેવા વૃક્ષો પણ ત્યાં હતાં.
પ્રાચીનામલકૈર્ બિલ્વૈઃ પ્રિયઙ્ગુવટખાદિરૈઃ ઇઙ્ગુદીસપ્તપર્ણૈશ્ ચ અશ્વત્થાગસ્ત્યજમ્બુકૈઃ
પ્રાચીન આમળા, બિલ્વ, પ્રિયંગુ, વટ, ખાદિર, ઇંગુદી, સપ્તપર્ણ, અશ્વત્થ, અગસ્ત્ય અને જાંબુક જેવા વૃક્ષો પણ ત્યાં હતાં.
મધુકૈઃ કર્ણિકારૈશ્ ચ બહુવારૈઃ સતિન્દુકૈઃ પલાશબદરૈર્ નીપૈઃ સિદ્ધનિમ્બશુભાઞ્જનૈઃ
મધુક, કર્ણિકાર, અનેક વારક, તિન્દુક, પલાશ, બદર, નીપ, સિદ્ધ નિમ અને શુભ અંજણ વૃક્ષો પણ ત્યાં હતાં.
વારકૈઃ કોવિદારૈશ્ ચ ભલ્લાતામલકૈસ્ તથા ઇતિ હિન્તાલકાઙ્કોલૈઃ કરઞ્જૈઃ સવિભીતકૈઃ
વારક, કોવિદાર, ભલ્લાત, આમળા, હિંતાળ, અંકોલ, કરંજ અને વિભીતક જેવા વૃક્ષો પણ ત્યાં હતાં.
સસર્જમધુકાશ્મર્યૈઃ શાલ્મલીદેવદારુભિઃ શાખોઠકૈર્ નિમ્બવટૈઃ કુમ્ભીકૌષ્ઠહરીતકૈઃ
સરસજ, મધુક, આશ્મરી, શાલમળી, દેવદારુ, શાખોટક, નિમ, વટ, કુંભી, કૌષ્ઠ અને હરિતક જેવા વૃક્ષો પણ હતાં.
ગુગ્ગુલૈશ્ ચન્દનૈર્ વૃક્ષૈસ્ તથૈવાગુરુપાટલૈઃ જમ્બીરકરુણૈર્ વૃક્ષૈસ્ તિન્તિડીરક્તચન્દનૈઃ
ગુગ્ગળ, ચંદન, તેમજ અગુરુ અને પાટેળા, જાંબીરા, કરુણા, તિંતિડી અને લાલ ચંદન જેવા વૃક્ષો પણ હતાં.
એવં નાનાવિધૈર્ વૃક્ષૈસ્ તથાન્યૈર્ બહુપાદપૈઃ કલ્પદ્રુમૈર્ નિત્યફલૈઃ સર્વર્તુકુસુમોત્કરૈઃ
આ રીતે અનેક પ્રકારના વૃક્ષો અને અનેક જાતના છોડ, સર્વકાલે ફળ આપનારા કલ્પવૃક્ષો અને દરેક ઋતુમાં ફૂલતા ફૂલોની સમૃદ્ધિથી તે સ્થળ શોભિત હતું.
નાનાપક્ષિરુતૈર્ દિવ્યૈર્ મત્તકોકિલનાદિતૈઃ મયૂરવરસંઘુષ્ટૈઃ શુકસારિકસંકુલૈઃ
ત્યાં અનેક પ્રકારના દિવ્ય પક્ષીઓ, મદમસ્ત કોયલના મધુર ગીતો, સુંદર મોરોના જૂથો અને શુક-સારિકા જેવી ચહકતી ચીડિયાઓથી ભરેલું હતું.