નારી વા દ્વિજશાર્દૂલાઃ સંપૂજ્ય શ્રદ્ધયાન્વિતા પૂર્વોક્તં ફલમ્ આપ્નોતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા
દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ, સ્ત્રી હોય કે પુરુષ, જો શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા કરે, તો એ અગાઉ જણાવેલા ફળને અવશ્ય પ્રાપ્ત કરે છે; આમાં કોઈ શંકા નથી.
કઃ શક્નોતિ ગુણાન્ વક્તું સમગ્રાન્ મુનિસત્તમાઃ તસ્ય ક્ષેત્રવરસ્યાથ ઋતે દેવાન્ મહેશ્વરાત્
મહાન ઋષિઓ, એ ઉત્તમ ક્ષેત્રના બધા ગુણો દેવતાઓ અને મહેશ્વર સિવાય બીજું કોઈ વર્ણવી શકે એમ નથી.
તસ્મિન્ ક્ષેત્રોત્તમે ગત્વા શ્રદ્ધયાશ્રદ્ધયાપિ વા માધવાદિષુ માસેષુ નરો વા યદિ વાઙ્ગના
કોઈ પણ પુરુષ કે સ્ત્રી, શ્રદ્ધા હોય કે ન હોય, માધવથી શરૂ થતા મહિનાઓમાં જો એ ઉત્તમ ક્ષેત્રે જાય—
યસ્મિન્ યસ્મિંસ્ તિથૌ વિપ્રાઃ સ્નાત્વા બિન્દુસરોમ્ભસિ પશ્યેદ્ દેવં વિરૂપાક્ષં દેવીં ચ વરદાં શિવામ્
કોઈ પણ તિથીએ, બ્રાહ્મણો, જો કોઈ બિંદુસરના જળમાં સ્નાન કરીને વિરૂપાક્ષ દેવ અને વરદાયિની શિવા દેવીનું દર્શન કરે—
ગણં ચણ્ડં કાર્ત્તિકેયં ગણેશં વૃષભં તથા કલ્પદ્રુમં ચ સાવિત્રીં શિવલોકં સ ગચ્છતિ
અને ચંડ, કાર્તિકેય, ગણેશ, વૃષભ, કલ્પવૃક્ષ અને સાવિત્રીનું પણ દર્શન કરે, તો એ શિવલોકને પ્રાપ્ત કરે છે.
સ્નાત્વા ચ કાપિલે તીર્થે વિધિવત્ પાપનાશને પ્રાપ્નોત્ય્ અભિમતાન્ કામાઞ્ શિવલોકં સ ગચ્છતિ
કપિલ તીર્થે, જે પાપનો નાશ કરે છે, યોગ્ય રીતે સ્નાન કરીને મનુષ્ય ઈચ્છિત ફળ પામે છે અને શિવલોકમાં જાય છે.
યઃ સ્તમ્ભ્યં તત્ર વિધિવત્ કરોતિ નિયતેન્દ્રિયઃ કુલૈકવિંશમ્ ઉદ્ધૃત્ય શિવલોકં સ ગચ્છતિ
જે મનુષ્ય ત્યાં નિયમિત ઇન્દ્રિયવાળા બની યોગ્ય વિધિથી સ્તંભ સ્થાપે છે, તે પોતાનાં એકવીસ પેઢીનો ઉદ્ધાર કરે છે અને શિવલોકને પામે છે.
એકામ્રકે શિવક્ષેત્રે વારાણસીસમે શુભે સ્નાનં કરોતિ યસ્ તત્ર મોક્ષં સ લભતે ધ્રુવમ્
એકામ્ર ખાતે, જે શિવક્ષેત્ર છે અને વારાણસી સમાન પવિત્ર છે, ત્યાં જે સ્નાન કરે છે, તે નિશ્ચયે મોક્ષ પામે છે.
વિરજે વિરજા માતા બ્રહ્માણી સંપ્રતિષ્ઠિતા યસ્યાઃ સંદર્શનાન્ મર્ત્યઃ પુનાત્ય્ આસપ્તમં કુલમ્
વિરજા, જે બ્રાહ્મણી રૂપે સ્થાપિત છે, એ માતાનું જો માત્ર દર્શન થાય, તો મનુષ્ય પોતાની સાત પેઢી સુધીના કુળને પવિત્ર કરી દે છે.
સકૃદ્ દૃષ્ટ્વા તુ તાં દેવીં ભક્ત્યાપૂજ્ય પ્રણમ્ય ચ નરઃ સ્વવંશમ્ ઉદ્ધૃત્ય મમ લોકં સ ગચ્છતિ
જે મનુષ્ય એ દેવીનું એકવાર પણ ભક્તિપૂર્વક દર્શન, પૂજન અને વંદન કરે છે, તે પોતાનાં વંશનો ઉદ્ધાર કરીને મારા લોકને પામે છે.
અન્યાશ્ ચ તત્ર તિષ્ઠન્તિ વિરજે લોકમાતરઃ સર્વપાપહરા દેવ્યો વરદા ભક્તિવત્સલાઃ
વિરજામાં અન્ય લોકમાતાઓ પણ વસે છે—એ બધી દેવીઓ સર્વ પાપ દૂર કરતી, વરદાન આપનારી અને ભક્તિપ્રિય છે.
આસ્તે વૈતરણી તત્ર સર્વપાપહરા નદી યસ્યાં સ્નાત્વા નરશ્રેષ્ઠઃ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
ત્યાં વૈતરણી નામની નદી વહે છે, જે સર્વ પાપો દૂર કરે છે; એમાં સ્નાન કરવાથી, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, બધા પાપોથી મુક્તિ મળે છે.
આસ્તે સ્વયંભૂસ્ તત્રૈવ ક્રોડરૂપી હરિઃ સ્વયમ્ દૃષ્ટ્વા પ્રણમ્ય તં ભક્ત્યા પરં વિષ્ણું વ્રજન્તિ તે
ત્યાં સ્વયંભૂ હરિ પોતે જ વરાહ રૂપે નિવાસ કરે છે; જે ભક્તિપૂર્વક તેમનું દર્શન કરીને વંદન કરે છે, તે પરમ વિષ્ણુને પામે છે.
કાપિલે ગોગ્રહે સોમે તીર્થે ચાલાબુસંજ્ઞિતે મૃત્યુંજયે ક્રોડતીર્થે વાસુકે સિદ્ધકેશ્વરે
કપિલ, ગોગ્રહ, સોમ, અલાબુ નામના તીર્થ, મૃત્યુઞ્ય, ક્રોધતીર્થ, વાસુકિ અને સિદ્ધકેશ્વર—
તીર્થેષ્વ્ એતેષુ મતિમાન્ વિરજે સંયતેન્દ્રિયઃ ગત્વાષ્ટતીર્થં વિધિવત્ સ્નાત્વા દેવાન્ પ્રણમ્ય ચ
જે મનુષ્ય વિરજાના આ આઠ તીર્થોમાં સંયમિત ઇન્દ્રિયથી વિધિપૂર્વક સ્નાન કરે છે અને દેવતાઓને વંદન કરે છે—
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વિમાનવરમ્ આસ્થિતઃ ઉપગીયમાનો ગન્ધર્વૈર્ મમ લોકે મહીયતે
એ સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈને સુંદર વિમાનમાં આરૂઢ થાય છે, ગંધર્વો તેની સ્તુતિ કરે છે અને મારા લોકમાં સન્માન પામે છે.
વિરજે યો મમ ક્ષેત્રે પિણ્ડદાનં કરોતિ વૈ સ કરોત્ય્ અક્ષયાં તૃપ્તિં પિતૄણાં નાત્ર સંશયઃ
વિરજામાં, મારા ક્ષેત્રે, જે મનુષ્ય પિંડદાન કરે છે, તે પોતાના પિતૃઓને અક્ષય તૃપ્તિ આપે છે; આમાં કોઈ શંકા નથી.
મમ ક્ષેત્રે મુનિશ્રેષ્ઠા વિરજે યે કલેવરમ્ પરિત્યજન્તિ પુરુષાસ્ તે મોક્ષં પ્રાપ્નુવન્તિ વૈ
મુનિશ્રેષ્ઠો, વિરજામાં, મારા ક્ષેત્રે, જે પુરુષો દેહ ત્યાગ કરે છે, તેઓ નિશ્ચયે મોક્ષ પામે છે.
સ્નાત્વા યઃ સાગરે મર્ત્યો દૃષ્ટ્વા ચ કપિલં હરિમ્ પશ્યેદ્ દેવીં ચ વારાહીં સ યાતિ ત્રિદશાલયમ્
જે મનુષ્ય દરિયામાં સ્નાન કરીને કપિલ અને હરિનું દર્શન કરે છે અને વરાહી દેવીને પણ જુએ છે, એ મનુષ્ય દેવલોકને પ્રાપ્ત કરે છે.
સન્તિ ચાન્યાનિ તીર્થાનિ પુણ્યાન્ય્ આયતનાનિ ચ તત્કાલે તુ મુનિશ્રેષ્ઠા વેદિતવ્યાનિ તાનિ વૈ
એ સમયે, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, ત્યાં બીજા પણ ઘણા પવિત્ર તીર્થો અને પવિત્ર સ્થાનોએ છે, જેને જાણવું જોઈએ.
સમુદ્રસ્યોત્તરે તીરે તસ્મિન્ દેશે દ્વિજોત્તમાઃ આસ્તે ગુહ્યં પરં ક્ષેત્રં મુક્તિદં પાપનાશનમ્
દરિયાના ઉત્તર કાંઠે, એ દેશમાં, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજગણો, એક ગુપ્ત અને ઉત્તમ ક્ષેત્ર છે, જે મુક્તિ આપે છે અને પાપોનો નાશ કરે છે.
સર્વત્ર વાલુકાકીર્ણં પવિત્રં સર્વકામદમ્ દશયોજનવિસ્તીર્ણં ક્ષેત્રં પરમદુર્લભમ્
આ ક્ષેત્ર સર્વત્ર રેતીથી ઢંકાયેલું, પવિત્ર અને સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરનારું છે; દસ યોજન જેટલું વિશાળ અને અત્યંત દુર્લભ છે.
અશોકાર્જુનપુંનાગૈર્ બકુલૈઃ સરલદ્રુમૈઃ પનસૈર્ નારિકેલૈશ્ ચ શાલૈસ્ તાલૈઃ કપિત્થકૈઃ
તે અશોક, અર્જુન, પુન્નાગ, બકુલ, સલ, સરળ, પનસ, નાળિયેર, શાલ, તાળ અને કપિથ વૃક્ષોથી શોભાયમાન છે.
ચમ્પકૈઃ કર્ણિકારૈશ્ ચ ચૂતબિલ્વૈઃ સપાટલૈઃ કદમ્બૈઃ કોવિદારૈશ્ ચ લકુચૈર્ નાગકેસરૈઃ
તેમાં ચંપક, કર્ણિકાર, કેરી, બિલ્વ, પાટલ, કદંબ, કોવિદાર, લકુચ અને નાગકેસર વૃક્ષો પણ છે.
પ્રાચીનામલકૈર્ લોધ્રૈર્ નારઙ્ગૈર્ ધવખાદિરૈઃ સર્જભૂર્જાશ્વકર્ણૈશ્ ચ તમાલૈર્ દેવદારુભિઃ
પ્રાચીન આમળા, લોધ્ર, નારંગી, ધવ, ખાદિર, સર્જ, ભૂર્જ, અશ્વકર્ણ, તમાલ અને દેવદારુ વૃક્ષો પણ ત્યાં છે.
મન્દારૈઃ પારિજાતૈશ્ ચ ન્યગ્રોધાગુરુચન્દનૈઃ ખર્જૂરામ્રાતકૈઃ સિદ્ધૈર્ મુચુકુન્દૈઃ સકિંશુકૈઃ
મંદાર, પારિજાત, વટ, અગરૂ, ચંદન, ખજુર, આમ્રાતક, સિદ્ધ, મુચુકુંદ અને કિંચુક વૃક્ષોથી પણ તે શોભાયમાન છે.
અશ્વત્થૈઃ સપ્તપર્ણૈશ્ ચ મધુધારશુભાઞ્જનૈઃ શિંશપામલકૈર્ નીપૈર્ નિમ્બતિન્દુવિભીતકૈઃ
અશ્વત્થ, સપ્તપર્ણ, મધુધારા, શુભાંજન, શિંપશાપ, આમળા, નીપ, નીમ, તિંડુ અને વિભીતક વૃક્ષો પણ છે.
સર્વર્તુફલગન્ધાઢ્યૈઃ સર્વર્તુકુસુમોજ્જ્વલૈઃ મનોહ્લાદકરૈઃ શુભ્રૈર્ નાનાવિહગનાદિતૈઃ
તે સ્થળ સર્વ ઋતુના ફળો અને સુગંધોથી ભરપૂર, સર્વ ઋતુના ફૂલોની તેજસ્વીતા ધરાવતું, મનને આનંદ આપતું, પવિત્ર અને વિવિધ પક્ષીઓના મીઠા અવાજોથી ગુંજતું છે.
શ્રોત્રરમ્યૈઃ સુમધુરૈર્ બલનિર્મદનેરિતૈઃ મનસઃ પ્રીતિજનકૈઃ શબ્દૈઃ ખગમુખેરિતૈઃ
પક્ષીઓના મીઠા અને મનોહર અવાજોથી, જોરદાર અને મદમસ્ત પક્ષીઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલા, મનને આનંદ આપતા એવા અવાજોથી તે સ્થળ ગુંજતું છે.
ચકોરૈઃ શતપત્ત્રૈશ્ ચ ભૃઙ્ગરાજૈસ્ તથા શુકૈઃ કોકિલૈઃ કલવિઙ્કૈશ્ ચ હારીતૈર્ જીવજીવકૈઃ
ત્યાં ચકોર, કમળ, ભ્રિંગરાજ, શુક, કોયલ, કલવિંક, હારીત અને જીવજીવક જેવા અનેક પક્ષીઓ વસે છે.