સમુત્પન્નેન ભો વિપ્રાઃ સત્પુત્રેણ મહાત્મના ત્રાતઃ સ પુરુષવ્યાઘ્રઃ પુંનામ્નો નરકાત્ તદા
હે બ્રાહ્મણો, આ મહાન આત્માવાળા પુત્રના જન્મથી એ પુરુષશ્રેષ્ઠ પુત નામના નરકથી બચી ગયો.
તં સમુદ્રાશ્ ચ નદ્યશ્ ચ રત્નાન્ય્ આદાય સર્વશઃ તોયાનિ ચાભિષેકાર્થં સર્વ એવોપતસ્થિરે
પછી દરિયાઓ અને નદીઓ વિવિધ રત્નો અને અભિષેક માટેનું પાણી લઈને તેની પાસે આવી પહોંચ્યા.
પિતામહશ્ ચ ભગવાન્ દેવૈર્ આઙ્ગિરસૈઃ સહ સ્થાવરાણિ ચ ભૂતાનિ જઙ્ગમાનિ ચ સર્વશઃ
પિતામહ ભગવાન દેવતાઓ, અંગિરસો અને બધા સ્થાવર-જંગમ પ્રાણીઓ સાથે હાજર રહ્યા.
સમાગમ્ય તદા વૈણ્યમ્ અભ્યષિઞ્ચન્ નરાધિપમ્ મહતા રાજરાજેન પ્રજાસ્ તેનાનુરઞ્જિતાઃ
બધાએ ભેગા થઈ વેનપુત્રને મહારાજ્યાભિષેક કરીને મનુષ્યોના રાજા બનાવ્યા, અને પ્રજાએ તેને આનંદથી સ્વીકાર્યો.
સો ઽભિષિક્તો મહાતેજા વિધિવદ્ ધર્મકોવિદૈઃ આધિરાજ્યે તદા રાજ્ઞાં પૃથુર્ વૈણ્યઃ પ્રતાપવાન્
ધર્મજ્ઞો દ્વારા યોગ્ય વિધિથી અભિષેક પામીને તેજસ્વી પૃથુ વેણપુત્ર રાજાઓના રાજા બન્યા.
પિત્રાપરઞ્જિતાસ્ તસ્ય પ્રજાસ્ તેનાનુરઞ્જિતાઃ અનુરાગાત્ તતસ્ તસ્ય નામ રાજાભ્યજાયત
તેના પિતા સાથે અસંતુષ્ટ રહેલી પ્રજાએ પૃથુને પ્રેમથી સ્વીકારી, અને તેમના પ્રેમથી તેને 'રાજા' તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા.
આપસ્ તસ્તમ્ભિરે તસ્ય સમુદ્રમ્ અભિયાસ્યતઃ પર્વતાશ્ ચ દદુર્ માર્ગં ધ્વજભઙ્ગશ્ ચ નાભવત્
જ્યારે તે સમુદ્ર તરફ ગયો, ત્યારે પાણી પૃથુ માટે અટકી ગયું, પર્વતોએ રસ્તો આપ્યો અને કોઈ ધ્વજ તૂટી ન પડ્યો.
અકૃષ્ટપચ્યા પૃથિવી સિધ્યન્ત્ય્ અન્નાનિ ચિન્તનાત્ સર્વકામદુઘા ગાવઃ પુટકે પુટકે મધુ
પૃથ્વી બિનહલ ચલાવ્યા પાક આપતી, માત્ર વિચારથી જ ભોજન મળતું, ગાયો સર્વ ઇચ્છા પુરી કરતી અને દરેક ખાડામાં મધ મળતું.
એતસ્મિન્ન્ એવ કાલે તુ યજ્ઞે પૈતામહે શુભે સૂતઃ સૂત્યાં સમુત્પન્નઃ સૌત્યે ઽહનિ મહામતિઃ
એ જ સમયે પિતૃયજ્ઞમાં શુભ મુહૂર્તે, સૂતિ વિધિ દિવસે બુદ્ધિશાળી સૂત જન્મ્યા.
તસ્મિન્ન્ એવ મહાયજ્ઞે જજ્ઞે પ્રાજ્ઞો ઽથ માગધઃ પૃથોઃ સ્તવાર્થં તૌ તત્ર સમાહૂતૌ મહર્ષિભિઃ
તે મહાયજ્ઞમાં વિદ્વાન માગધ પણ જન્મ્યા, અને મહર્ષિઓએ પૃથુની સ્તુતિ માટે બંનેને બોલાવ્યા.
તાવ્ ઊચુર્ ઋષયઃ સર્વે સ્તૂયતામ્ એષ પાર્થિવઃ કર્મૈતદ્ અનુરૂપં વાં પાત્રં ચાયં નરાધિપઃ
બધા ઋષિઓએ કહ્યું: 'આ રાજાની સ્તુતિ કરો; આ કાર્ય તમારે યોગ્ય છે અને આ મનુષ્યપતિ પણ લાયક છે.'
તાવ્ ઊચતુસ્ તદા સર્વાંસ્ તાન્ ઋષીન્ સૂતમાગધૌ આવાં દેવાન્ ઋષીંશ્ ચૈવ પ્રીણયાવઃ સ્વકર્મભિઃ
પછી સૂત અને માગધએ બધા ઋષિઓને કહ્યું: 'અમે આપણા કર્મોથી દેવતાઓ અને ઋષિઓને પ્રસન્ન કરીએ છીએ.'
ન ચાસ્ય વિદ્મો વૈ કર્મ નામ વા લક્ષણં યશઃ સ્તોત્રં યેનાસ્ય કુર્યાવ રાજ્ઞસ્ તેજસ્વિનો દ્વિજાઃ
પણ, હે દ્વિજગણ, અમને રાજાના કર્મ, નામ કે ગુણ ખબર નથી, જેથી અમે તેની યશગાથા ગાઈ શકીએ.
ઋષિભિસ્ તૌ નિયુક્તૌ તુ ભવિષ્યૈઃ સ્તૂયતામ્ ઇતિ યાનિ કર્માણિ કૃતવાન્ પૃથુઃ પશ્ચાન્ મહાબલઃ
ઋષિઓએ તેમને કહ્યું: 'ભવિષ્યમાં પૃથુ જે મહાન કાર્યો કરશે, તેની સ્તુતિ કરો.'
તતઃ પ્રભૃતિ વૈ લોકે સ્તવેષુ મુનિસત્તમાઃ આશીર્વાદાઃ પ્રયુજ્યન્તે સૂતમાગધબન્દિભિઃ
ત્યાંથી આજ સુધી, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, સૂત, માગધ અને બંધિઓ સ્તુતિમાં આશીર્વાદ આપે છે.
તયોઃ સ્તવાન્તે સુપ્રીતઃ પૃથુઃ પ્રાદાત્ પ્રજેશ્વરઃ અનૂપદેશં સૂતાય મગધં માગધાય ચ
સ્તુતિના અંતે પ્રસન્ન થઈ પૃથુએ સૂતને અનૂપ પ્રદેશ અને માગધને માગધ દેશ આપ્યા.
તં દૃષ્ટ્વા પરમપ્રીતાઃ પ્રજાઃ પ્રોચુર્ મનીષિણઃ વૃત્તીનામ્ એષ વો દાતા ભવિષ્યતિ નરાધિપઃ
તેને જોઈને જ્ઞાની લોકોએ ખૂબ આનંદથી કહ્યું: 'આ રાજા તમારો ગુજરાન આપનાર બનશે.'
તતો વૈણ્યં મહાત્માનં પ્રજાઃ સમભિદુદ્રુવુઃ ત્વં નો વૃત્તિં વિધત્સ્વેતિ મહર્ષિવચનાત્ તદા
પછી લોકોએ મહાન આત્માવાળા વેણપુત્ર પાસે જઈને મહર્ષિઓના વચન મુજબ કહ્યું: 'હવે તમે અમારો ગુજરાન કરો.'
સો ઽભિદ્રુતઃ પ્રજાભિસ્ તુ પ્રજાહિતચિકીર્ષયા ધનુર્ ગૃહ્ય પૃષત્કાંશ્ ચ પૃથિવીમ્ આદ્રવદ્ બલી
લોકોએ આવું કહેતાં, લોકોના હિત માટે, તે પરાક્રમી ધનુષ્ય અને બાણ લઈને ધરતી પર નીકળી પડ્યો.
તતો વૈણ્યભયત્રસ્તા ગૌર્ ભૂત્વા પ્રાદ્રવન્ મહી તાં પૃથુર્ ધનુર્ આદાય દ્રવન્તીમ્ અન્વધાવત
પછી વેણપુત્રના ભયથી ધરતી ગાય બનીને ભાગી ગઈ; પૃથુએ ધનુષ્ય લઈને દોડતી ધરતીનો પીછો કર્યો.
સા લોકાન્ બ્રહ્મલોકાદીન્ ગત્વા વૈણ્યભયાત્ તદા પ્રદદર્શાગ્રતો વૈણ્યં પ્રગૃહીતશરાસનમ્
તે ધરતી વેણપુત્રના ભયથી બધા લોકોએ, બ્રહ્મલોક સહિત, દોડતી ગઈ, પણ દરેક જગ્યાએ તેને હાથમાં તણેલું ધનુષ્ય ધરાવતો વેણપુત્ર જ દેખાયો.
જ્વલદ્ભિર્ નિશિતૈર્ બાણૈર્ દીપ્તતેજસમ્ અન્તતઃ મહાયોગં મહાત્માનં દુર્ધર્ષમ્ અમરૈર્ અપિ
તે તેજસ્વી મહાત્મા, જ્વલંત તીક્ષ્ણ બાણો સાથે, દરેક જગ્યાએ મહાન યોગી અને અમર દેવતાઓથી પણ અપરાજિત દેખાતા હતા.
અલભન્તી તુ સા ત્રાણં વૈણ્યમ્ એવાન્વપદ્યત કૃતાઞ્જલિપુટા ભૂત્વા પૂજ્યા લોકૈસ્ ત્રિભિસ્ તદા
કોઈ આશરો ન મળતાં, ધરતી વેણપુત્ર પાસે પાછી આવી, હાથ જોડીને ઊભી રહી અને ત્રણેય લોકોએ તેને માન આપ્યો.
ઉવાચ વૈણ્યં નાધર્મં સ્ત્રીવધે પરિપશ્યસિ કથં ધારયિતા ચાસિ પ્રજા રાજન્ વિના મયા
ધરતીએ વેણપુત્રને કહ્યું: 'તમે સ્ત્રીહત્યામાં અધર્મ નથી માનતા; રાજા, મારા વગર તમે પ્રજાનું પોષણ કેવી રીતે કરશો?'
મયિ લોકાઃ સ્થિતા રાજન્ મયેદં ધાર્યતે જગત્ મદ્વિનાશે વિનશ્યેયુઃ પ્રજાઃ પાર્થિવ વિદ્ધિ તત્
'રાજા, બધા લોકો મારા પર આધાર રાખે છે; આ જગત પણ મારી ઉપર ટકી છે. હે રાજાધિરાજ, જો હું નાશ પામું તો પ્રજાનો પણ નાશ થશે, એ જાણો.'
ન મામ્ અર્હસિ હન્તું વૈ શ્રેયશ્ ચેત્ ત્વં ચિકીર્ષસિ પ્રજાનાં પૃથિવીપાલ શૃણુ ચેદં વચો મમ
'મારે મારી નાખવું યોગ્ય નથી; જો તમને પ્રજાનું કલ્યાણ જરુરી હોય, હે ધરતીના રક્ષક, તો મારા આ વચન સાંભળો.'
ઉપાયતઃ સમારબ્ધાઃ સર્વે સિધ્યન્ત્ય્ ઉપક્રમાઃ ઉપાયં પશ્ય યેન ત્વં ધારયેથાઃ પ્રજામ્ ઇમામ્
'સારા ઉપાયથી શરૂ કરેલા બધા કાર્યો સફળ થાય છે; એવો ઉપાય શોધો કે જેથી તમે આ પ્રજાનું પોષણ કરી શકો.'
હત્વાપિ માં ન શક્તસ્ ત્વં પ્રજાનાં પોષણે નૃપ અનુકૂલા ભવિષ્યામિ યચ્છ કોપં મહામતે
'મને મારી નાખ્યા પછી પણ, રાજા, તમે પ્રજાનું પોષણ કરી શકશો નહીં. હું તમારી અનુકૂળ બનીશ, મહાન બુદ્ધિશાળી, તમારો ક્રોધ શમાવો.'
અવધ્યાં ચ સ્ત્રિયં પ્રાહુસ્ તિર્યગ્યોનિગતેષ્વ્ અપિ યદ્ય્ એવં પૃથિવીપાલ ન ધર્મં ત્યક્તુમ્ અર્હસિ
'સ્ત્રીને, પણ પશુઓમાં પણ, મારી નાખવી અયોગ્ય કહેવાય છે. જો એવું હોય, હે ધરતીના રક્ષક, તો ધર્મ છોડી દેવું યોગ્ય નથી.'
એવં બહુવિધં વાક્યં શ્રુત્વા રાજા મહામનાઃ કોપં નિગૃહ્ય ધર્માત્મા વસુધામ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્
આવી ઘણી વાતો સાંભળીને, મહાન મનવાળા રાજાએ પોતાનો ક્રોધ દબાવી, ધર્મનિષ્ઠ બની, ધરતીને કહ્યું.