પઠન્ દક્ષકૃતં સ્તોત્રં સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે મૃતશ્ ચ ગણસાયુજ્યં પૂજ્યમાનઃ સુરાસુરૈઃ
જે કોઈ દક્ષએ રચેલું સ્તોત્ર વાંચે છે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે; અને મૃત્યુ પછી, દેવો અને દાનવો બંને દ્વારા પૂજિત થઈને, શિવના ગણો સાથે એકરૂપ થાય છે.
વૃષેણ વિનિયુક્તેન વિમાનેન વિરાજતે આભૂતસંપ્લવસ્થાયી રુદ્રસ્યાનુચરો ભવેત્
એ વ્યક્તિ વાછરડાએ ખેંચતા દિવ્ય રથમાં સવાર થઈને તેજસ્વી બને છે અને સૃષ્ટિના અંત સુધી સ્થિર રહીને, રુદ્રના અનુયાયી બની રહે છે.
ઇત્ય્ આહ ભગવાન્ વ્યાસઃ પરાશરસુતઃ પ્રભુઃ નૈતદ્ વેદયતે કશ્ચિન્ નૈતચ્ છ્રાવ્યં ચ કસ્યચિત્
આ રીતે પરાશરપુત્ર મહાન વ્યાસજીએ કહ્યું; આ કોઈ જાણતું નથી અને કોઈને કહવું પણ નહીં જોઈએ.
શ્રુત્વેમં પરમં ગુહ્યં યે ઽપિ સ્યુઃ પાપયોનયઃ વૈશ્યાઃ સ્ત્રિયશ્ ચ શૂદ્રાશ્ ચ રુદ્રલોકમ્ અવાપ્નુયુઃ
આ પરમ ગુપ્ત કથા સાંભળવાથી, પાપી કુળમાં જન્મેલા વૈશ્ય, સ્ત્રીઓ અને શૂદ્રો પણ રુદ્રના લોકને પ્રાપ્ત કરે છે.
શ્રાવયેદ્ યશ્ ચ વિપ્રેભ્યઃ સદા પર્વસુ પર્વસુ રુદ્રલોકમ્ અવાપ્નોતિ દ્વિજો વૈ નાત્ર સંશયઃ
જે બ્રાહ્મણોને પવિત્ર તહેવારોમાં હંમેશા આ કથા સંભળાવે છે, તે દ્વિજ નિશ્ચિતપણે રુદ્રલોકને પ્રાપ્ત કરે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
શ્રુત્વૈવં વૈ મુનિશ્રેષ્ઠાઃ કથાં પાપપ્રણાશિનીમ્ રુદ્રક્રોધોદ્ભવાં પુણ્યાં વ્યાસસ્ય વદતો દ્વિજાઃ
મુનિશ્રેષ્ઠોએ, રુદ્રના ક્રોધથી ઉત્પન્ન અને પાપનો નાશ કરનારી આ કથા વ્યાસજીના મુખેથી સાંભળી, દ્વિજોએ આનંદ અનુભવ્યો.
પાર્વત્યાશ્ ચ તથા રોષં ક્રોધં શંભોશ્ ચ દુઃસહમ્ ઉત્પત્તિં વીરભદ્રસ્ય ભદ્રકાલ્યાશ્ ચ સંભવમ્
તેઓએ પાર્વતીનો રોષ, શંભુનો અસહ્ય ક્રોધ, વીરભદ્રનો જન્મ અને ભદ્રકાળીના પ્રાગટ્યની વાતો સાંભળી.
દક્ષયજ્ઞવિનાશં ચ વીર્યં શંભોસ્ તથાદ્ભુતમ્ પુનઃ પ્રસાદં દેવસ્ય દક્ષસ્ય સુમહાત્મનઃ
તેઓએ દક્ષના યજ્ઞના વિનાશ, શંભુનું અદ્ભુત પરાક્રમ અને મહાત્મા દક્ષની પુનઃ કૃપા વિશે પણ સાંભળ્યું.
યજ્ઞભાગં ચ રુદ્રસ્ય દક્ષસ્ય ચ ફલં ક્રતોઃ હૃષ્ટા બભૂવુઃ સંપ્રીતા વિસ્મિતાશ્ ચ પુનઃ પુનઃ
તેઓએ રુદ્રના યજ્ઞભાગ અને દક્ષના યજ્ઞફળ વિશે સાંભળ્યું; અને વારંવાર આનંદિત, પ્રસન્ન અને આશ્ચર્યચકિત થયા.
પપ્રચ્છુશ્ ચ પુનર્ વ્યાસં કથાશેષં તથા દ્વિજાઃ પૃષ્ટઃ પ્રોવાચ તાન્ વ્યાસઃ ક્ષેત્રમ્ એકામ્રકં પુનઃ
પછી દ્વિજોએ ફરી વ્યાસજીને બાકી રહેલી કથા વિશે પૂછ્યું; ત્યારે વ્યાસજીએ તેમને ફરી એકવાર એકામ્ર ક્ષેત્રની વાત કહી.
બ્રહ્મપ્રોક્તાં કથાં પુણ્યાં શ્રુત્વા તુ ઋષિપુંગવાઃ પ્રશશંસુસ્ તદા હૃષ્ટા રોમાઞ્ચિતતનૂરુહાઃ
બ્રહ્માજી દ્વારા કહેલી પવિત્ર કથા સાંભળીને, ઋષિપ્રમુખો આનંદિત થઈ, રોમાંચિત થઈને તેની પ્રશંસા કરી.
અહો દેવસ્ય માહાત્મ્યં ત્વયા શંભોઃ પ્રકીર્તિતમ્ દક્ષસ્ય ચ સુરશ્રેષ્ઠ યજ્ઞવિધ્વંસનં તથા
અરે! શંભુ ભગવાનનું મહાત્મ્ય તમે વર્ણવ્યું છે, અને દેવોમાં શ્રેષ્ઠ દક્ષના યજ્ઞના વિનાશની વાત પણ કહી છે.
એકામ્રકં ક્ષેત્રવરં વક્તુમ્ અર્હસિ સાંપ્રતમ્ શ્રોતુમ્ ઇચ્છામહે બ્રહ્મન્ પરં કૌતૂહલં હિ નઃ
હવે તમે એકામ્ર નામના શ્રેષ્ઠ ક્ષેત્ર વિશે કહો; હે બ્રાહ્મણ, અમને એ સાંભળવાની ખૂબ જ ઇચ્છા છે, કેમ કે અમારું કૌતુક અત્યંત છે.
તેષાં તદ્ વચનં શ્રુત્વા લોકનાથશ્ ચતુર્મુખઃ પ્રોવાચ શંભોસ્ તત્ ક્ષેત્રં ભૂતલે દુષ્કૃતચ્છદમ્
તેમના વચન સાંભળી, ચતુરમુખ બ્રહ્માજી, લોકનાથે કહ્યું: પૃથ્વી પરનું એ શંભુનું ક્ષેત્ર પાપોનો નાશ કરનાર છે.
શૃણુધ્વં મુનિશાર્દૂલાઃ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ સર્વપાપહરં પુણ્યં ક્ષેત્રં પરમદુર્લભમ્
હે મુનિશારદૂલો, હવે તમે સાંભળો, હું સંક્ષિપ્તમાં એ પવિત્ર ક્ષેત્રનું વર્ણન કરું છું, જે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે અને અત્યંત દુર્લભ છે.
લિઙ્ગકોટિસમાયુક્તં વારાણસીસમં શુભમ્ એકામ્રકેતિ વિખ્યાતં તીર્થાષ્ટકસમન્વિતમ્
એ ક્ષેત્ર લાખો લિંગોથી શોભાયમાન છે, વારાણસી જેટલું પવિત્ર છે, એકામ્ર તરીકે પ્રસિદ્ધ છે અને આઠ તીર્થોથી યુક્ત છે.
એકામ્રવૃક્ષસ્ તત્રાસીત્ પુરા કલ્પે દ્વિજોત્તમાઃ નામ્ના તસ્યૈવ તત્ ક્ષેત્રમ્ એકામ્રકમ્ ઇતિ શ્રુતમ્
અત્યારેના શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ, પ્રાચીન કાલમાં ત્યાં એકામ્ર વૃક્ષ હતું; એ વૃક્ષના નામ પરથી એ ક્ષેત્રને એકામ્ર કહેવામાં આવે છે.
હૃષ્ટપુષ્ટજનાકીર્ણં નરનારીસમન્વિતમ્ વિદ્વાંસગણ ભૂયિષ્ઠં ધનધાન્યાદિસંયુતમ્
એ ક્ષેત્ર આનંદી અને સમૃદ્ધ લોકોથી ભરેલું છે, પુરુષો અને સ્ત્રીઓ સાથે, વિદ્વાનોની સંખ્યા વધુ છે અને ધન-ધાન્યથી સમૃદ્ધ છે.
ગૃહગોપુરસંબાધં ત્રિકચાદ્વારભૂષિતમ્ નાનાવણિક્સમાકીર્ણં નાનારત્નોપશોભિતમ્
શહેરમાં ઘરો અને દરવાજાઓથી ભરેલું હતું, ત્રણ વાટકાવાળા ભવ્ય પ્રવેશદ્વારો શોભતા હતા, વિવિધ વેપારીઓથી બજાર ગૂંજી ઉઠ્યું હતું અને અનેક કિંમતી રત્નોથી શોભાયમાન હતું.
પુરાટ્ટાલકસંયુક્તં રથિભિઃ સમલંકૃતમ્ રાજહંસનિભૈઃ શુભ્રૈઃ પ્રાસાદૈર્ ઉપશોભિતમ્
શહેર ઊંચા મકાનો અને મિનારોોથી સજ્જ હતું, રથોથી શણગારેલું હતું અને રાજહંસ જેવી ચમકદાર મહેલો તેની શોભા વધારતા હતા.
માર્ગગદ્વારસંયુક્તં સિતપ્રાકારશોભિતમ્ રક્ષિતં શસ્ત્રસંઘૈશ્ ચ પરિખાભિર્ અલંકૃતમ્
શહેરમાં સરસ રસ્તા અને દરવાજા હતા, સફેદ કોટથી શોભતું હતું, શસ્ત્રધારી સૈનિકો રક્ષણ આપતા હતા અને ચારે બાજુ ખાઈઓથી ઘેરાયેલું હતું.
સિતરક્તૈસ્ તથા પીતૈઃ કૃષ્ણશ્યામૈશ્ ચ વર્ણકૈઃ સમીરણોદ્ધતાભિશ્ ચ પતાકાભિર્ અલંકૃતમ્
શહેર સફેદ, લાલ, પીળા, કાળા અને ગાઢ રંગોની ધ્વજાઓથી શણગારેલું હતું, જે પવનમાં ઝૂલતી હતી.
નિત્યોત્સવપ્રમુદિતં નાનાવાદિત્રનિસ્વનૈઃ વીણાવેણુમૃદઙ્ગૈશ્ ચ ક્ષેપણીભિર્ અલંકૃતમ્
ત્યાં સતત ઉત્સવોની ખુશી રહેતી, વિવિધ વાદ્યોના અવાજ ગૂંજતા, વીણા, વાંસળી અને મૃદંગ તથા ઝાંઝના સંગાથે શોભા વધતી.
દેવતાયતનૈર્ દિવ્યૈઃ પ્રાકારોદ્યાનમણ્ડિતૈઃ પૂજાવિચિત્રરચિતૈઃ સર્વત્ર સમલંકૃતમ્
શહેર સર્વત્ર દિવ્ય મંદિરો, સુંદર કોટ અને બાગબગિચાઓથી શોભાયમાન હતું અને પૂજાના અદભુત શણગારથી સજ્જ હતું.
સ્ત્રિયઃ પ્રમુદિતાસ્ તત્ર દૃશ્યન્તે તનુમધ્યમાઃ હારૈર્ અલંકૃતગ્રીવાઃ પદ્મપત્ત્રાયતેક્ષણાઃ
ત્યાં આનંદિત, પાતળી કમરવાળી સ્ત્રીઓ દેખાતી, જેમની ગળામાં હાર શોભતા અને આંખો કમળની પાંખડી જેવી લાંબી હતી.
પીનોન્નતકુચાઃ શ્યામાઃ પૂર્ણચન્દ્રનિભાનનાઃ સ્થિરાલકાઃ સુકપોલાઃ કાઞ્ચીનૂપુરનાદિતાઃ
તેમના સ્તન ભરાવદાર અને ઊંચા, રંગ શ્યામ, ચહેરો પૂર્ણચંદ્ર જેવો, વાળ ગાઢ અને સ્થિર, ગાલ સુંદર અને કમરપટ્ટા તથા પાયલની ઝણઝણ સાથે શોભતા.
સુકેશ્યશ્ ચારુજઘનાઃ કર્ણાન્તાયતલોચનાઃ સર્વલક્ષણસંપન્નાઃ સર્વાભરણભૂષિતાઃ
તેમના વાળ સુંદર, નિતંબ આકર્ષક, આંખો કાન સુધી લંબાયેલી, સર્વે શુભ લક્ષણોથી યુક્ત અને સર્વે આભૂષણોથી શણગારેલી.
દિવ્યવસ્ત્રધરાઃ શુભ્રાઃ કાશ્ચિત્ કાઞ્ચનસંનિભાઃ હંસવારણગામિન્યઃ કુચભારાવનામિતાઃ
કેટલેક સ્ત્રીઓ દિવ્ય, ચમકદાર વસ્ત્રો પહેરેલી, કેટલીક સોનાની જેમ તેજસ્વી, હંસ અને હાથી જેવી ગતિવાળી અને સ્તનના ભારથી થોડી વળેલી હતી.
દિવ્યગન્ધાનુલિપ્તાઙ્ગાઃ કર્ણાભરણભૂષિતાઃ મદાલસાશ્ ચ સુશ્રોણ્યો નિત્યં પ્રહસિતાનનાઃ
તેમના અંગો દિવ્ય સુગંધોથી અંકિત, કાનમાં આભૂષણ શોભતા, આનંદથી મદમસ્ત, સુંદર નિતંબવાળી અને હંમેશા હસતાં ચહેરાવાળી હતી.
ઈષદ્વિસ્પષ્ટદશના બિમ્બૌષ્ઠા મધુરસ્વરાઃ તામ્બૂલરઞ્જિતમુખા વિદગ્ધાઃ પ્રિયદર્શનાઃ
તેમના દાંત થોડીક દેખાતા, હોઠ બિંબફળ જેવાં લાલ, અવાજ મધુર, મુખ પાનથી રંગાયેલું, બુદ્ધિશાળી અને સૌમ્ય દેખાવાળી.