ગોનેતા ગોપ્રચારશ્ ચ ગોવૃષેશ્વરવાહનઃ ત્રૈલોક્યગોપ્તા ગોવિન્દો ગોપ્તા ગોગર્ગ એવ ચ
ગાયોના નેતા, ગાયોમાં ફરતો, વૃષભવાહન, ત્રિલોકનો રક્ષક, ગોવિંદ, રક્ષક અને ગાયો વચ્ચે ગર્ગ છે.
અખણ્ડચન્દ્રાભિમુખઃ સુમુખો દુર્મુખો ઽમુખઃ ચતુર્મુખો બહુમુખો રણેષ્વ્ અભિમુખઃ સદા
અખંડ ચંદ્ર તરફ મોઢું કરનાર, સુંદર ચહેરાવાળો, કઠિન ચહેરાવાળો, મુખવિહિન, ચતુરમુખ, અનેકમુખ અને યુદ્ધમાં હંમેશા સામનો કરનાર.
હિરણ્યગર્ભઃ શકુનિર્ ધનદો ઽર્થપતિર્ વિરાટ્ અધર્મહા મહાદક્ષો દણ્ડધારો રણપ્રિયઃ
હિરણ્યગર્ભ, પક્ષી, ધનદાતા, ધનના સ્વામી, વિશાળ, મહાપાપ, મહાદક્ષ, દંડધારી અને યુદ્ધપ્રેમી છે.
તિષ્ઠન્ સ્થિરશ્ ચ સ્થાણુશ્ ચ નિષ્કમ્પશ્ ચ સુનિશ્ચલઃ દુર્વારણો દુર્વિષહો દુઃસહો દુરતિક્રમઃ
દ્રઢ, સ્થિર, અડગ, અચળ, સારી રીતે સ્થાયી, અવશ્યક અટકાવવો મુશ્કેલ, સહન કરવો મુશ્કેલ, સહનશક્તિથી બહાર અને પાર પાડી શકાય એવો નથી.
દુર્ધરો દુર્વશો નિત્યો દુર્દર્પો વિજયો જયઃ શશઃ શશાઙ્કનયનશીતોષ્ણઃ ક્ષુત્ તૃષા જરા
ધારણ કરવો મુશ્કેલ, નજીક જવું મુશ્કેલ, શાશ્વત, દમન કરવો મુશ્કેલ, વિજયી, વિજયરૂપ; શશક, ચંદ્રનેત્ર, ઠંડક અને ઉષ્ણતા, ભૂખ, તરસ અને વૃદ્ધાવસ્થા.
આધયો વ્યાધયશ્ ચૈવ વ્યાધિહા વ્યાધિપશ્ ચ યઃ સહ્યો યજ્ઞમૃગવ્યાધો વ્યાધીનામ્ આકરો ઽકરઃ
દુઃખો અને રોગો, રોગનો વિનાશક, રોગોના સ્વામી, સહનશીલ, યજ્ઞમાં શિકાર કરનાર, રોગોનું મૂળ અને અમૂલ્ય.
શિખણ્ડી પુણ્ડરીકશ્ ચ પુણ્ડરીકાવલોકનઃ દણ્ડધૃક્ ચક્રદણ્ડશ્ ચ રૌદ્રભાગવિનાશનઃ
શિખંડવાળા, પુંડરીક, કમળને નિહાળનારા, દંડ ધારણ કરનાર, ચક્ર અને દંડવાળા, અને રૌદ્ર ભાગનો વિનાશ કરનાર એ પરમેશ્વર છે.
વિષપો ઽમૃતપશ્ ચૈવ સુરાપઃ ક્ષીરસોમપઃ મધુપશ્ ચાપપશ્ ચૈવ સર્વપશ્ ચ બલાબલઃ
એ જ ઝેર પીવનારા, અમૃત પીવનારા, દેવમદિરા પીવનારા, દૂધ અને સોમ પીવનારા, મધ પીવનારા, પાણી પીવનારા, બધું પી જનાર, અને બળવાન તથા નબળા બંને છે.
વૃષાઙ્ગરામ્ભો વૃષભસ્ તથા વૃષભલોચનઃ વૃષભશ્ ચૈવ વિખ્યાતો લોકાનાં લોકસંસ્કૃતઃ
જેના અંગો વાછરડા જેવા છે, જે પોતે વાછરડો છે, વાછરડાની આંખવાળા છે, અને લોકપ્રસિદ્ધ વાછરડો છે, એ જ લોકોએ પવિત્ર થવા માટે પૂજાય છે.
ચન્દ્રાદિત્યૌ ચક્ષુષી તે હૃદયં ચ પિતામહઃ અગ્નિષ્ટોમસ્ તથા દેહો ધર્મકર્મપ્રસાધિતઃ
ચાંદ્ર અને સૂર્ય તમારી આંખો છે, હૃદય પિતામહ છે, અગ્નિષ્ટોમ તમારું શરીર છે, જે ધર્મકર્મથી સ્થાપિત થયું છે.
ન બ્રહ્મા ન ચ ગોવિન્દઃ પુરાણ-ઋષયો ન ચ માહાત્મ્યં વેદિતું શક્તા યાથાતથ્યેન તે શિવ
ન તો બ્રહ્મા, ન તો ગોવિંદ, ન તો પ્રાચીન ઋષિઓ, કોઈ પણ તમારી સાચી મહિમા જાણવામાં સમર્થ નથી, હે શિવ.
શિવા યા મૂર્તયઃ સૂક્ષ્માસ્ તે મહ્યં યાન્તુ દર્શનમ્ તાભિર્ માં સર્વતો રક્ષ પિતા પુત્રમ્ ઇવૌરસમ્
હે શિવ, તમારી જે સૂક્ષ્મ મુર્તિઓ છે, તે મને દર્શન આપે. એ મુર્તિઓ દ્વારા તમે મને સર્વત્ર રક્ષો, જેમ પિતા પોતાના પુત્રની રક્ષા કરે છે.
રક્ષ માં રક્ષણીયો ઽહં તવાનઘ નમો ઽસ્તુ તે ભક્તાનુકમ્પી ભગવાન્ ભક્તશ્ ચાહં સદા ત્વયિ
મારી રક્ષા કરો, હું તમારી રક્ષાનો અધિકારી છું, હે નિર્દોષ, તમને નમન. ભગવાન ભક્તો પર દયાળુ છે, અને હું હંમેશા તમારી ભક્તિમાં છું.
યઃ સહસ્રાણ્ય્ અનેકાનિ પુંસામ્ આવૃત્ય દુર્દૃશામ્ તિષ્ઠત્ય્ એકઃ સમુદ્રાન્તે સ મે ગોપ્તાસ્તુ નિત્યશઃ
જે એકલા જ દરિયાના કાંઠે, અનેક અદૃશ્ય જીવોને આવરી રાખીને ઊભા છે, એ સદા મારી રક્ષા કરે.
યં વિનિદ્રા જિતશ્વાસાઃ સત્ત્વસ્થાઃ સમદર્શિનઃ જ્યોતિઃ પશ્યન્તિ યુઞ્જાનાસ્ તસ્મૈ યોગાત્મને નમઃ
જેને જાગૃત, શ્વાસ પર વિજય મેળવેલા, સત્વમાં સ્થિર અને સર્વેમાં સમદૃષ્ટિ ધરાવતા સાધકો ધ્યાનમાં પ્રકાશરૂપે જોઈ શકે છે, એ યોગાત્માને નમસ્કાર.
સંભક્ષ્ય સર્વભૂતાનિ યુગાન્તે સમુપસ્થિતે યઃ શેતે જલમધ્યસ્થસ્ તં પ્રપદ્યે ઽમ્બુશાયિનમ્
યુગના અંતે, જ્યારે સમય આવે છે, ત્યારે જે સર્વ ભૂતોને ગ્રહણ કરે છે અને જળમધ્યે શયન કરે છે, એ જલશયી પરમાત્માને હું શરણું જઉં છું.
પ્રવિશ્ય વદનં રાહોર્ યઃ સોમં પિબતે નિશિ ગ્રસત્ય્ અર્કં ચ સ્વર્ભાનુર્ ભૂત્વા સોમાગ્નિર્ એવ ચ
જે રાહુના મોઢામાં પ્રવેશી રાત્રે ચંદ્રને પી જાય છે અને સૂર્યને પણ ગળી જાય છે, સ્વર્ભાનુ બનીને, અને પોતે ચંદ્ર તથા અગ્નિ પણ છે.
અઙ્ગુષ્ઠમાત્રાઃ પુરુષા દેહસ્થાઃ સર્વદેહિનામ્ રક્ષન્તુ તે ચ માં નિત્યં નિત્યં ચાપ્યાયયન્તુ મામ્
જે અંગૂઠા જેટલા પુરુષો સર્વ પ્રાણીઓના શરીરમાં વસે છે, તેઓ હંમેશા મારી રક્ષા કરે અને મને સતત સુખ-સમૃદ્ધિ આપે.
યેનાપ્ય્ ઉત્પાદિતા ગર્ભા અપો ભાગગતાશ્ ચ યે તેષાં સ્વાહા સ્વધા ચૈવ આપ્નુવન્તિ સ્વદન્તિ ચ
જેના દ્વારા ગર્ભ ઉત્પન્ન થાય છે, અને જે જળ તથા તેના ભાગોમાં વસે છે, તેમને સ્વાહા અને સ્વધાની આહુતિ મળે અને તેઓ તેનો સ્વાદ માણે.
યેન રોહન્તિ દેહસ્થાઃ પ્રાણિનો રોદયન્તિ ચ હર્ષયન્તિ ન કૃષ્યન્તિ નમસ્ તેભ્યસ્ તુ નિત્યશઃ
જેના કારણે શરીરમાં વસતા જીવો વધે છે, રડે છે, આનંદ પામે છે અને દુઃખી થતા નથી, તેમને હંમેશા નમન.
યે સમુદ્રે નદીદુર્ગે પર્વતેષુ ગુહાસુ ચ વૃક્ષમૂલેષુ ગોષ્ઠેષુ કાન્તારગહનેષુ ચ
જે લોકો દરિયામાં, નદીના કિનારે, પર્વતો પર, ગુફાઓમાં, વૃક્ષની જડ પાસે, ગૌશાળામાં અને ઘન જંગલમાં વસે છે,
ચતુષ્પથેષુ રથ્યાસુ ચત્વરેષુ સભાસુ ચ હસ્ત્યશ્વરથશાલાસુ જીર્ણોદ્યાનાલયેષુ ચ
જે લોકો ચોરાસ્તા, રસ્તા, ચોક, સભા, હાથી-ઘોડા-રથની શાળાઓ અને જૂના બાગ-મકાનોમાં વસે છે,
યેષુ પઞ્ચસુ ભૂતેષુ દિશાસુ વિદિશાસુ ચ ઇન્દ્રાર્કયોર્ મધ્યગતા યે ચ ચન્દ્રાર્કરશ્મિષુ
જે લોકો પાંચ ભૂતોમાં, દિશાઓ અને ઉપદિશાઓમાં, ઇન્દ્ર અને સૂર્યની વચ્ચે અને ચંદ્ર-સૂર્યની કિરણોમાં વસે છે,
રસાતલગતા યે ચ યે ચ તસ્માત્ પરં ગતાઃ નમસ્ તેભ્યો નમસ્ તેભ્યો નમસ્ તેભ્યસ્ તુ સર્વશઃ
જે લોકો પાતાળમાં વસે છે અને જે તેનાથી પણ પર છે, તેમને વારંવાર નમન, સર્વત્ર નમન.
સર્વસ્ ત્વં સર્વગો દેવઃ સર્વભૂતપતિર્ ભવઃ સર્વભૂતાન્તરાત્મા ચ તેન ત્વં ન નિમન્ત્રિતઃ
હે દેવ, તું સર્વત્ર વ્યાપક છે, સર્વ પ્રાણીઓનો સ્વામી છે અને દરેક જીવમાં રહેલો અંતરાત્મા છે. એથી તને આમંત્રણ આપવાની જરૂર નથી.
ત્વમ્ એવ ચેજ્યસે દેવ યજ્ઞૈર્ વિવિધદક્ષિણૈઃ ત્વમ્ એવ કર્તા સર્વસ્ય તેન ત્વં ન નિમન્ત્રિતઃ
હે દેવ, વિવિધ યજ્ઞો અને દાનોથી માત્ર તારી જ પૂજા થાય છે. તું જ બધું કરનાર છે, એથી તને આમંત્રણ આપવું યોગ્ય નથી.
અથવા માયયા દેવ મોહિતઃ સૂક્ષ્મયા તવ તસ્માત્ તુ કારણાદ્ વાપિ ત્વં મયા ન નિમન્ત્રિતઃ
કે તો, હે દેવ, કદાચ તારી સૂક્ષ્મ માયાથી હું ભ્રમિત થયો છું; અથવા કોઈ બીજા કારણસર પણ, મેં તને આમંત્રણ આપ્યું નથી.
પ્રસીદ મમ દેવેશ ત્વમ્ એવ શરણં મમ ત્વં ગતિસ્ ત્વં પ્રતિષ્ઠા ચ ન ચાન્યો ઽસ્તીતિ મે મતિઃ
હે દેવોના સ્વામી, મારા પર કૃપા કર. તું જ મારું આશ્રય છે, તું જ મારું લક્ષ્ય અને આધાર છે. મને ખાતરી છે કે તારા સિવાય બીજું કોઈ નથી.
સ્તુત્વૈવં સ મહાદેવં વિરરામ મહામતિઃ ભગવાન્ અપિ સુપ્રીતઃ પુનર્ દક્ષમ્ અભાષત
આ રીતે મહાદેવની સ્તુતિ કરીને તે વિદ્વાન મૌન રહ્યો. ત્યારે પ્રસન્ન થયેલા ભગવાને ફરી દક્ષને કહ્યું.
પરિતુષ્ટો ઽસ્મિ તે દક્ષ સ્તવેનાનેન સુવ્રત બહુના તુ કિમ્ ઉક્તેન મત્સમીપં ગમિષ્યસિ
હે દક્ષ, તારી આ સ્તુતિથી હું સંતોષ પામ્યો છું. વધુ શબ્દોની જરૂર નથી. હવે તું મારા નજીક આવી જશે.