યદા ન શક્યતે મોહાદ્ અવલેપાચ્ ચ પાર્થિવઃ અપનેતું તદા વેણસ્ તતઃ ક્રુદ્ધા મહર્ષયઃ
જ્યારે મોહ અને અહંકારથી રાજાને દૂર કરી શકાયો નહીં, ત્યારે મહર્ષિઓ ગુસ્સે થઈ વેણ સામે પગલાં લીધાં.
તં નિગૃહ્ય મહાત્માનો વિસ્ફુરન્તં મહાબલમ્ તતો ઽસ્ય સવ્યમ્ ઊરું તે મમન્થુર્ જાતમન્યવઃ
મહાત્મા ઋષિઓએ ગુસ્સામાં, મહાબળવાન અને ઝઝૂમતા વેણને કાબૂમાં લઈ, પછી તેની ડાબી જાંઘને જોરથી મસળી.
તસ્મિન્ નિમથ્યમાને વૈ રાજ્ઞ ઊરૌ તુ જજ્ઞિવાન્ હ્રસ્વો ઽતિમાત્રઃ પુરુષઃ કૃષ્ણશ્ ચેતિ બભૂવ હ
રાજાની જાંઘ મસળાતી હતી ત્યારે, ત્યાંથી એક અતિ નાનો અને કાળો પુરુષ જન્મ્યો.
સ ભીતઃ પ્રાઞ્જલિર્ ભૂત્વા તસ્થિવાન્ દ્વિજસત્તમાઃ તમ્ અત્રિર્ વિહ્વલં દૃષ્ટ્વા નિષીદેત્ય્ અબ્રવીત્ તદા
એ ડરાઈને હાથ જોડીને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો સામે ઊભો રહ્યો; તેને વ્યાકુળ જોઈને અત્રિએ કહ્યું: 'બેસી જા.'
નિષાદવંશકર્તાસૌ બભૂવ વદતાં વરાઃ ધીવરાન્ અસૃજચ્ ચાપિ વેણકલ્મષસંભવાન્
એ જ નિષાદ વંશનો સ્થાપક બન્યો, હે શ્રેષ્ઠ વક્તા, અને વેણના પાપથી જન્મેલા માછીમારો પણ તેણે ઉત્પન્ન કર્યા.
યે ચાન્યે વિન્ધ્યનિલયાસ્ તથા પર્વતસંશ્રયાઃ અધર્મરુચયો વિપ્રાસ્ તે તુ વૈ વેણકલ્મષાઃ
અને જે અન્ય લોકો વિંધ્ય અને પર્વતોમાં રહે છે અને અધર્મમાં આનંદ મેળવે છે, હે બ્રાહ્મણો, તેઓ પણ વેણના પાપથી દૂષિત છે.
તતઃ પુનર્ મહાત્માનઃ પાણિં વેણસ્ય દક્ષિણમ્ અરણીમ્ ઇવ સંરબ્ધા મમન્થુર્ જાતમન્યવઃ
પછી મહાત્મા ઋષિઓ ગુસ્સામાં ફરી વેળા વેણના જમણા હાથને અગ્નિમાંજવા જેવી રીતે મસળવા લાગ્યા.
પૃથુસ્ તસ્માત્ સમુત્પન્નઃ કરાજ્ જ્વલનસંનિભઃ દીપ્યમાનઃ સ્વવપુષા સાક્ષાદ્ અગ્નિર્ ઇવ જ્વલન્
તે હાથમાંથી પૃથુ ઉત્પન્ન થયો, જે અગ્નિ જેવો તેજસ્વી અને પોતાનાં પ્રકાશથી દીપ્તમાન હતો, જાણે સाक्षાત્ અગ્નિ અવતર્યો હોય.
અથ સો ઽજગવં નામ ધનુર્ ગૃહ્ય મહારવમ્ શરાંશ્ ચ દિવ્યાન્ રક્ષાર્થં કવચં ચ મહાપ્રભમ્
પછી તેણે અજબ અવાજવાળું અજગવ નામનું ધનુષ્ય, રક્ષણ માટે દિવ્ય બાણો અને તેજસ્વી કવચ ધારણ કર્યું.
તસ્મિઞ્ જાતે ઽથ ભૂતાનિ સંપ્રહૃષ્ટાનિ સર્વશઃ સમાપેતુર્ મહાભાગા વેણસ્ તુ ત્રિદિવં યયૌ
તેના જન્મ સમયે બધા જીવોત્સાહી અને આનંદિત થયા, અને મહાન વેના સ્વર્ગે ગયા.
સમુત્પન્નેન ભો વિપ્રાઃ સત્પુત્રેણ મહાત્મના ત્રાતઃ સ પુરુષવ્યાઘ્રઃ પુંનામ્નો નરકાત્ તદા
હે બ્રાહ્મણો, આ મહાન આત્માવાળા પુત્રના જન્મથી એ પુરુષશ્રેષ્ઠ પુત નામના નરકથી બચી ગયો.
તં સમુદ્રાશ્ ચ નદ્યશ્ ચ રત્નાન્ય્ આદાય સર્વશઃ તોયાનિ ચાભિષેકાર્થં સર્વ એવોપતસ્થિરે
પછી દરિયાઓ અને નદીઓ વિવિધ રત્નો અને અભિષેક માટેનું પાણી લઈને તેની પાસે આવી પહોંચ્યા.
પિતામહશ્ ચ ભગવાન્ દેવૈર્ આઙ્ગિરસૈઃ સહ સ્થાવરાણિ ચ ભૂતાનિ જઙ્ગમાનિ ચ સર્વશઃ
પિતામહ ભગવાન દેવતાઓ, અંગિરસો અને બધા સ્થાવર-જંગમ પ્રાણીઓ સાથે હાજર રહ્યા.
સમાગમ્ય તદા વૈણ્યમ્ અભ્યષિઞ્ચન્ નરાધિપમ્ મહતા રાજરાજેન પ્રજાસ્ તેનાનુરઞ્જિતાઃ
બધાએ ભેગા થઈ વેનપુત્રને મહારાજ્યાભિષેક કરીને મનુષ્યોના રાજા બનાવ્યા, અને પ્રજાએ તેને આનંદથી સ્વીકાર્યો.
સો ઽભિષિક્તો મહાતેજા વિધિવદ્ ધર્મકોવિદૈઃ આધિરાજ્યે તદા રાજ્ઞાં પૃથુર્ વૈણ્યઃ પ્રતાપવાન્
ધર્મજ્ઞો દ્વારા યોગ્ય વિધિથી અભિષેક પામીને તેજસ્વી પૃથુ વેણપુત્ર રાજાઓના રાજા બન્યા.
પિત્રાપરઞ્જિતાસ્ તસ્ય પ્રજાસ્ તેનાનુરઞ્જિતાઃ અનુરાગાત્ તતસ્ તસ્ય નામ રાજાભ્યજાયત
તેના પિતા સાથે અસંતુષ્ટ રહેલી પ્રજાએ પૃથુને પ્રેમથી સ્વીકારી, અને તેમના પ્રેમથી તેને 'રાજા' તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા.
આપસ્ તસ્તમ્ભિરે તસ્ય સમુદ્રમ્ અભિયાસ્યતઃ પર્વતાશ્ ચ દદુર્ માર્ગં ધ્વજભઙ્ગશ્ ચ નાભવત્
જ્યારે તે સમુદ્ર તરફ ગયો, ત્યારે પાણી પૃથુ માટે અટકી ગયું, પર્વતોએ રસ્તો આપ્યો અને કોઈ ધ્વજ તૂટી ન પડ્યો.
અકૃષ્ટપચ્યા પૃથિવી સિધ્યન્ત્ય્ અન્નાનિ ચિન્તનાત્ સર્વકામદુઘા ગાવઃ પુટકે પુટકે મધુ
પૃથ્વી બિનહલ ચલાવ્યા પાક આપતી, માત્ર વિચારથી જ ભોજન મળતું, ગાયો સર્વ ઇચ્છા પુરી કરતી અને દરેક ખાડામાં મધ મળતું.
એતસ્મિન્ન્ એવ કાલે તુ યજ્ઞે પૈતામહે શુભે સૂતઃ સૂત્યાં સમુત્પન્નઃ સૌત્યે ઽહનિ મહામતિઃ
એ જ સમયે પિતૃયજ્ઞમાં શુભ મુહૂર્તે, સૂતિ વિધિ દિવસે બુદ્ધિશાળી સૂત જન્મ્યા.
તસ્મિન્ન્ એવ મહાયજ્ઞે જજ્ઞે પ્રાજ્ઞો ઽથ માગધઃ પૃથોઃ સ્તવાર્થં તૌ તત્ર સમાહૂતૌ મહર્ષિભિઃ
તે મહાયજ્ઞમાં વિદ્વાન માગધ પણ જન્મ્યા, અને મહર્ષિઓએ પૃથુની સ્તુતિ માટે બંનેને બોલાવ્યા.
તાવ્ ઊચુર્ ઋષયઃ સર્વે સ્તૂયતામ્ એષ પાર્થિવઃ કર્મૈતદ્ અનુરૂપં વાં પાત્રં ચાયં નરાધિપઃ
બધા ઋષિઓએ કહ્યું: 'આ રાજાની સ્તુતિ કરો; આ કાર્ય તમારે યોગ્ય છે અને આ મનુષ્યપતિ પણ લાયક છે.'
તાવ્ ઊચતુસ્ તદા સર્વાંસ્ તાન્ ઋષીન્ સૂતમાગધૌ આવાં દેવાન્ ઋષીંશ્ ચૈવ પ્રીણયાવઃ સ્વકર્મભિઃ
પછી સૂત અને માગધએ બધા ઋષિઓને કહ્યું: 'અમે આપણા કર્મોથી દેવતાઓ અને ઋષિઓને પ્રસન્ન કરીએ છીએ.'
ન ચાસ્ય વિદ્મો વૈ કર્મ નામ વા લક્ષણં યશઃ સ્તોત્રં યેનાસ્ય કુર્યાવ રાજ્ઞસ્ તેજસ્વિનો દ્વિજાઃ
પણ, હે દ્વિજગણ, અમને રાજાના કર્મ, નામ કે ગુણ ખબર નથી, જેથી અમે તેની યશગાથા ગાઈ શકીએ.
ઋષિભિસ્ તૌ નિયુક્તૌ તુ ભવિષ્યૈઃ સ્તૂયતામ્ ઇતિ યાનિ કર્માણિ કૃતવાન્ પૃથુઃ પશ્ચાન્ મહાબલઃ
ઋષિઓએ તેમને કહ્યું: 'ભવિષ્યમાં પૃથુ જે મહાન કાર્યો કરશે, તેની સ્તુતિ કરો.'
તતઃ પ્રભૃતિ વૈ લોકે સ્તવેષુ મુનિસત્તમાઃ આશીર્વાદાઃ પ્રયુજ્યન્તે સૂતમાગધબન્દિભિઃ
ત્યાંથી આજ સુધી, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, સૂત, માગધ અને બંધિઓ સ્તુતિમાં આશીર્વાદ આપે છે.
તયોઃ સ્તવાન્તે સુપ્રીતઃ પૃથુઃ પ્રાદાત્ પ્રજેશ્વરઃ અનૂપદેશં સૂતાય મગધં માગધાય ચ
સ્તુતિના અંતે પ્રસન્ન થઈ પૃથુએ સૂતને અનૂપ પ્રદેશ અને માગધને માગધ દેશ આપ્યા.
તં દૃષ્ટ્વા પરમપ્રીતાઃ પ્રજાઃ પ્રોચુર્ મનીષિણઃ વૃત્તીનામ્ એષ વો દાતા ભવિષ્યતિ નરાધિપઃ
તેને જોઈને જ્ઞાની લોકોએ ખૂબ આનંદથી કહ્યું: 'આ રાજા તમારો ગુજરાન આપનાર બનશે.'
તતો વૈણ્યં મહાત્માનં પ્રજાઃ સમભિદુદ્રુવુઃ ત્વં નો વૃત્તિં વિધત્સ્વેતિ મહર્ષિવચનાત્ તદા
પછી લોકોએ મહાન આત્માવાળા વેણપુત્ર પાસે જઈને મહર્ષિઓના વચન મુજબ કહ્યું: 'હવે તમે અમારો ગુજરાન કરો.'
સો ઽભિદ્રુતઃ પ્રજાભિસ્ તુ પ્રજાહિતચિકીર્ષયા ધનુર્ ગૃહ્ય પૃષત્કાંશ્ ચ પૃથિવીમ્ આદ્રવદ્ બલી
લોકોએ આવું કહેતાં, લોકોના હિત માટે, તે પરાક્રમી ધનુષ્ય અને બાણ લઈને ધરતી પર નીકળી પડ્યો.
તતો વૈણ્યભયત્રસ્તા ગૌર્ ભૂત્વા પ્રાદ્રવન્ મહી તાં પૃથુર્ ધનુર્ આદાય દ્રવન્તીમ્ અન્વધાવત
પછી વેણપુત્રના ભયથી ધરતી ગાય બનીને ભાગી ગઈ; પૃથુએ ધનુષ્ય લઈને દોડતી ધરતીનો પીછો કર્યો.