દક્ષો ઽપિ મનસા દેવં ભવં શરણમ્ અન્વગાત્ પ્રાણાપાનૌ સમારુધ્ય ચક્ષુઃસ્થાને પ્રયત્નતઃ
દક્ષ પણ મનમાં ભવદેવનું આશ્રય લે છે, શ્વાસ અને પ્રાણને એક કરીને, અને ખૂબ પ્રયત્નપૂર્વક આંખના સ્થાને દૃષ્ટિ સ્થિર કરે છે.
વિધાર્ય સર્વતો દૃષ્ટિં બહુદૃષ્ટિર્ અમિત્રજિત્ સ્મિતં કૃત્વાબ્રવીદ્ વાક્યં બ્રૂહિ કિં કરવાણિ તે
ચારે બાજુથી દૃષ્ટિ રોકી, અનેક આંખો ધરાવનાર દુશ્મનોને જીતનાર, સ્મિત કરીને બોલ્યા: 'કહો, હું તમારા માટે શું કરું?''
શ્રાવિતે ચ મહાખ્યાને દેવાનાં પિતૃભિઃ સહ તમ્ ઉવાચાઞ્જલિં કૃત્વા દક્ષો દેવં પ્રજાપતિઃ ભીતઃ શઙ્કિતચિત્તસ્ તુ સબાષ્પવદનેક્ષણઃ
જ્યારે દેવો અને પિતૃઓએ એ મહાકથા સાંભળી, ત્યારે દક્ષ પ્રજાપતિ ભયભીત અને શંકિત મનથી, આંખોમાં આંસુ અને ચહેરા પર દુ:ખ સાથે, હાથ જોડીને દેવને કહ્યું.
યદિ પ્રસન્નો ભગવાન્ યદિ વાહં તવ પ્રિયઃ યદિ ચાહમ્ અનુગ્રાહ્યો યદિ દેયો વરો મમ
જો ભગવાન પ્રસન્ન હોય, જો હું તમને પ્રિય હોઉં, જો મને કૃપા આપવાની હોય, જો મને વરદાન આપવાનું હોય—
યદ્ ભક્ષ્યં ભક્ષિતં પીતં ત્રાસિતં યચ્ ચ નાશિતમ્ ચૂર્ણીકૃતાપવિદ્ધં ચ યજ્ઞસંભારમ્ ઈદૃશમ્
યજ્ઞમાં જે ખોરાક ખાધો, પીધો, ડરાવાયો કે નાશ પામ્યો, જે પીસી નાખી દીધો—એવા બધાં સામાન વિશે—
દીર્ઘકાલેન મહતા પ્રયત્નેન ચ સંચિતમ્ ન ચ મિથ્યા ભવેન્ મહ્યં ત્વત્પ્રસાદાન્ મહેશ્વર
જે લાંબા સમયથી અને મહેનતથી એકઠું કર્યું છે—હે મહેશ્વર, તમારી કૃપાથી એ બધું મારા માટે વ્યર્થ ન જાય.
તથાસ્ત્વ્ ઇત્ય્ આહ ભગવાન્ ભગનેત્રહરો હરઃ ધર્માધ્યક્ષં મહાદેવં ત્ર્યમ્બકં ચ પ્રજાપતિઃ
'તેથી જ થાઓ,' એમ ભગવાન ભગનેત્રહર હરે કહ્યું, અને પ્રજાપતિએ ધર્મના અધ્યક્ષ, ત્ર્યંબક મહાદેવની સ્તુતિ કરી.
જાનુભ્યામ્ અવનીં ગત્વા દક્ષો લબ્ધ્વા ભવાદ્ વરમ્ નામ્નાં ચાષ્ટસહસ્રેણ સ્તુતવાન્ વૃષભધ્વજમ્
દક્ષે ઘૂંટણે પડી જમીન સ્પર્શી, ભવનુ વરદાન મેળવી, વૃષભધ્વજની આઠ હજાર નામોથી સ્તુતિ કરી.
એવં દૃષ્ટ્વા તદા દક્ષઃ શંભોર્ વીર્યં દ્વિજોત્તમાઃ પ્રાઞ્જલિઃ પ્રણતો ભૂત્વા સંસ્તોતુમ્ ઉપચક્રમે
એ રીતે, શંભુની શક્તિ જોઈને, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, દક્ષે હાથ જોડીને, નમ્ર થઈ, સ્તુતિ કરવાનું આરંભ્યું.
નમસ્ તે દેવદેવેશ નમસ્ તે ઽન્ધકસૂદન દેવેન્દ્ર ત્વં બલશ્રેષ્ઠ દેવદાનવપૂજિત
તમને વંદન છે, દેવોના દેવના સ્વામી, અંધકાસુરના સંહારક; દેવેન્દ્ર, તમે બળમાં શ્રેષ્ઠ છો, દેવો અને દાનવો બંને તમારી પૂજા કરે છે.
સહસ્રાક્ષ વિરૂપાક્ષ ત્ર્યક્ષ યક્ષાધિપપ્રિય સર્વતઃપાણિપાદસ્ ત્વં સર્વતોક્ષિશિરોમુખઃ
હજારો આંખોવાળા, વિવિધ આંખોવાળા, ત્રણ આંખોવાળા, યક્ષાધિપતિના પ્રિય, તમે સર્વત્ર હાથ-પગ ધરાવ છો, બધે ચહેરા, આંખો, માથાં અને મોઢાં ધરાવ છો.
સર્વતઃશ્રુતિમાંલ્ લોકે સર્વમ્ આવૃત્ય તિષ્ઠસિ શઙ્કુકર્ણો મહાકર્ણઃ કુમ્ભકર્ણો ઽર્ણવાલયઃ
તમે જગતમાં બધે થી સાંભળો છો, બધું વ્યાપી ને ઊભા છો; શંખ જેવી કાનવાળા, વિશાળ કાનવાળા, ઘડાસમાન કાનવાળા, અને સમુદ્રથી ઘેરાયેલા છો.
ગજેન્દ્રકર્ણો ગોકર્ણઃ શતકર્ણો નમો ઽસ્તુ તે શતોદરઃ શતાવર્તઃ શતજિહ્વઃ સનાતનઃ
હાથીના કાનવાળા, ગાયના કાનવાળા, સો કાનવાળા—તમને વંદન! સો પેટવાળા, સો ઘૂંટાવાળા, સો જીભવાળા, તમે સદા અવિનાશી છો.
ગાયન્તિ ત્વાં ગાયત્રિણો અર્ચયન્ત્ય્ અર્કમ્ અર્કિણઃ દેવદાનવગોપ્તા ચ બ્રહ્મા ચ ત્વં શતક્રતુઃ
ગાયત્રીના ગાયકો તમારી સ્તુતિ કરે છે; સૂર્યના ઉપાસકો તમને પૂજે છે; તમે દેવો અને દાનવોના રક્ષક છો, તમે બ્રહ્મા છો, તમે શતક્રતુ છો.
મૂર્તિમાંસ્ ત્વં મહામૂર્તિઃ સમુદ્રઃ સરસાં નિધિઃ ત્વયિ સર્વા દેવતા હિ ગાવો ગોષ્ઠ ઇવાસતે
તમે સ્વરૂપ ધરાવનાર, મહાન સ્વરૂપવાળા, બધાં જળોના સાગર છો; જેમ ગાયો ગૌશાળામાં રહે છે એમ, બધાં દેવતાઓ તમામાં વસે છે.
ત્વત્તઃ શરીરે પશ્યામિ સોમમ્ અગ્નિજલેશ્વરમ્ આદિત્યમ્ અથ વિષ્ણું ચ બ્રહ્માણં સબૃહસ્પતિમ્
તમારા શરીરમાંથી હું ચંદ્ર, અગ્નિ, જળના સ્વામી, સૂર્ય, વિષ્ણુ, બ્રહ્મા અને બૃહસ્પતિને જોઈ રહ્યો છું.
ક્રિયા કરણકાર્યે ચ કર્તા કારણમ્ એવ ચ અસચ્ ચ સદસચ્ ચૈવ તથૈવ પ્રભવાવ્યયૌ
કોઈ પણ ક્રિયા, સાધન અને પરિણામમાં તમે કરનાર અને કારણ છો; તમે અસ્તિત્વ અને અનસ્તિત્વ, જન્મ અને અવિનાશ પણ છો.
નમો ભવાય શર્વાય રુદ્રાય વરદાય ચ પશૂનાં પતયે ચૈવ નમો ઽસ્ત્વ્ અન્ધકઘાતિને
ભવ, શર્વ, રુદ્ર, વરદાન આપનાર અને પશુઓના સ્વામી, તથા અંધકનો નાશ કરનારને વંદન છે.
ત્રિજટાય ત્રિશીર્ષાય ત્રિશૂલવરધારિણે ત્ર્યમ્બકાય ત્રિનેત્રાય ત્રિપુરઘ્નાય વૈ નમઃ
ત્રણ જટાવાળા, ત્રણ મસ્તકવાળા, શ્રેષ્ઠ ત્રિશૂલ ધારણ કરનાર, ત્ર્યંબક, ત્રણ આંખવાળા અને ત્રિપુરના વિનાશકને વંદન છે.
નમશ્ ચણ્ડાય મુણ્ડાય વિશ્વચણ્ડધરાય ચ દણ્ડિને શઙ્કુકર્ણાય દણ્ડિદણ્ડાય વૈ નમઃ
પ્રચંડ, મુંડિત, સમગ્ર જગતની પ્રચંડતા ધારણ કરનાર, દંડ ધારણ કરનાર, શંખ જેવાં કાનવાળા અને દંડવાળા ભગવાનને વંદન છે.
નમો ઽર્ધદણ્ડિકેશાય શુષ્કાય વિકૃતાય ચ વિલોહિતાય ધૂમ્રાય નીલગ્રીવાય વૈ નમઃ
અર્ધ દંડવાળાં વાળ ધરાવનાર, સુકાઈ ગયેલા, વિકૃત, લોહી જેવા લાલ, ધૂમ્ર અને નીલકંઠને વંદન છે.
નમો ઽસ્ત્વ્ અપ્રતિરૂપાય વિરૂપાય શિવાય ચ સૂર્યાય સૂર્યપતયે સૂર્યધ્વજપતાકિને
અનુપમ, વિકૃત, કલ્યાણકારી, સૂર્ય, સૂર્યના સ્વામી અને સૂર્યધ્વજ ધારકને વંદન છે.
નમઃ પ્રમથનાશાય વૃષસ્કન્ધાય વૈ નમઃ નમો હિરણ્યગર્ભાય હિરણ્યકવચાય ચ
પ્રમથનના વિનાશક, વૃષભના ખભાવાળા, હિરણ્યગર્ભ અને સુવર્ણ કવચવાળાને વંદન છે.
હિરણ્યકૃતચૂડાય હિરણ્યપતયે નમઃ શત્રુઘાતાય ચણ્ડાય પર્ણસંઘશયાય ચ
સુવર્ણ ચૂડા ધરાવનાર, સોનાના સ્વામી, શત્રુનો નાશક, પ્રચંડ અને પર્ણના સમૂહમાં શયન કરનારને વંદન છે.
નમઃ સ્તુતાય સ્તુતયે સ્તૂયમાનાય વૈ નમઃ સર્વાય સર્વભક્ષાય સર્વભૂતાન્તરાત્મને
સ્તુતિ પામનાર, સ્તુતિયોગ્ય, સ્તુતિ થતો, સર્વ, સર્વને ભક્ષણ કરનાર અને સર્વ જીવમાં રહેલા અંતરાત્માને વંદન છે.
નમો હોમાય મન્ત્રાય શુક્લધ્વજપતાકિને નમો ઽનમ્યાય નમ્યાય નમઃ કિલકિલાય ચ
હોમરૂપ, મંત્રરૂપ, શ્વેત ધ્વજવાળાને વંદન છે; ન ઝુકનાર, ઝુકનાર અને ગર્જના કરનારને પણ વંદન છે.
નમસ્ ત્વાં શયમાનાય શયિતાયોત્થિતાય ચ સ્થિતાય ધાવમાનાય કુબ્જાય કુટિલાય ચ
શયન કરનાર, સુતેલો, ઊઠનાર, ઊભો રહેનાર, દોડનાર, કૂબડવાળો અને વાંકાવાળો તમને વંદન છે.
નમો નર્તનશીલાય મુખવાદિત્રકારિણે બાધાપહાય લુબ્ધાય ગીતવાદિત્રકારિણે
નૃત્યમાં નિપુણ, મોઢેથી વાદ્ય વગાડનાર, વિઘ્ન દૂર કરનાર, લોભી અને ગીત-વાદ્ય વગાડનારને વંદન છે.
નમો જ્યેષ્ઠાય શ્રેષ્ઠાય બલપ્રમથનાય ચ ઉગ્રાય ચ નમો નિત્યં નમશ્ ચ દશબાહવે
જ્યેષ્ઠ, શ્રેષ્ઠ, બળનો વિનાશક, ઉગ્ર અને દશબાહુવાળાને હંમેશા વંદન છે.
નમઃ કપાલહસ્તાય સિતભસ્મપ્રિયાય ચ વિભીષણાય ભીમાય ભીષ્મવ્રતધરાય ચ
કપાળ હાથમાં ધરનાર, સફેદ ભસ્મને પ્રિય, ભયાનક, ભીમ અને ભયાનક વ્રત ધારણ કરનારને વંદન છે.