પૂર્વાગતેન ગન્તવ્યં માર્ગેણ વરવર્ણિનિ ન મે સુરાઃ પ્રયચ્છન્તિ ભાગં યજ્ઞસ્ય ધર્મતઃ
હે સુંદરવર્ણાવાળી, પહેલાથી નક્કી થયેલા માર્ગે જવું જોઈએ; દેવતાઓ યથાધિકાર મને યજ્ઞનો ભાગ આપતા નથી.
ભગવન્ સર્વદેવેષુ પ્રભાવાભ્યધિકો ગુણૈઃ અજેયશ્ ચાપ્ય્ અધૃષ્યશ્ ચ તેજસા યશસા શ્રિયા
હે ભગવાન, બધા દેવોમાં તમે શક્તિ અને ગુણોમાં શ્રેષ્ઠ છો; તમે અજેય, અપરાજિત, તેજસ્વી, પ્રસિદ્ધ અને વૈભવી છો.
અનેન તુ મહાભાગ પ્રતિષેધેન ભાગતઃ અતીવ દુઃખમ્ આપન્ના વેપથુશ્ ચ મહાન્ અયમ્
હે મહાભાગ્યવાળી, આ રીતે ભાગમાંથી વંચિત થવાથી મને બહુ દુઃખ થયું છે અને મને ભારે કંપન થયું છે.
કિં નામ દાનં નિયમં તપો વા કુર્યામ્ અહં યેન પતિર્ મમાદ્ય લભેત ભાગં ભગવાન્ અચિન્ત્યો યજ્ઞસ્ય ચેન્દ્રાદ્યમરૈર્ વિચિત્રમ્
હું કયું દાન, નિયમ કે તપ કરું કે જેથી મારા પતિને આજે, હે આશ્ચર્યજનક, ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓ વચ્ચે યજ્ઞમાં ભાગ મળે?
અહં વિજાનામિ વિશાલનેત્રે ધ્યાનેન સર્વે ચ વિદન્તિ સન્તઃ તવાદ્ય મોહેન સહેન્દ્રદેવા લોકત્રયં સર્વમ્ અથો વિનષ્ટમ્
હે વિશાળનેત્રાવાળી, હું ધ્યાનથી જાણું છું અને સારા લોકો પણ જાણે છે; પણ આજે, તમારા મોહથી, ઇન્દ્ર અને દેવતાઓ સાથે ત્રણેય લોક નષ્ટ થઈ ગયા છે.
મામ્ અધ્વરેશં નિતરાં સ્તુવન્તિ રથંતરં સામ ગાયન્તિ મહ્યમ્ માં બ્રાહ્મણા બ્રહ્મમન્ત્રૈર્ યજન્તિ મમાધ્વર્યવઃ કલ્પયન્તે ચ ભાગમ્
મને યજ્ઞના સ્વામી તરીકે વખાણે છે; મારા માટે રથંતર સામ ગાય છે; બ્રાહ્મણો મને બ્રહ્મમંત્રોથી પૂજે છે; મારા યજ્ઞકર્તા મારા ભાગની તૈયારી કરે છે.
વિકત્થસે પ્રાકૃતવત્ સર્વસ્ત્રીજનસંસદિ સ્તૌષિ ગર્વાયસે ચાપિ સ્વમ્ આત્માનં ન સંશયઃ
તમે બધા સ્ત્રીઓની સભામાં સામાન્ય માણસની જેમ ગર્વથી બોલો છો; તમે પોતાને વખાણો છો, એમાં કોઈ શંકા નથી.
નાત્માનં સ્તૌમિ દેવેશિ યથા ત્વમ્ અનુગચ્છસિ સંસ્રક્ષ્યામિ વરારોહે ભાગાર્થે વરવર્ણિનિ
હે દેવીઓની દેવી, હું પોતાને એ રીતે નથી વખાણતો જેમ તમે કરો છો; હે સુંદરવર્ણાવાળી, ભાગ માટે હું તમારી રક્ષા કરીશ.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ભગવાન્ પત્નીમ્ ઉમાં પ્રાણૈર્ અપિ પ્રિયામ્ સો ઽસૃજદ્ ભગવાન્ વક્ત્રાદ્ ભૂતં ક્રોધાગ્નિસંભવમ્
આ રીતે પોતાના પ્રાણથી પણ પ્રિય પત્ની ઉમાને કહ્યા પછી, ભગવાને પોતાના મુખમાંથી ક્રોધાગ્નિથી જન્મેલું એક ભયાનક રૂપ ઉત્પન્ન કર્યું.
તમ્ ઉવાચ મખં ગચ્છ દક્ષસ્ય ત્વં મહેશ્વરઃ નાશયાશુ ક્રતું તસ્ય દક્ષસ્ય મદનુજ્ઞયા
એને કહ્યું: તું દક્ષના યજ્ઞમાં જા, તું દક્ષનો મહેશ્વર છે; મારી આજ્ઞાથી તું ઝડપથી એનો યજ્ઞ નષ્ટ કર.
તતો રુદ્રપ્રયુક્તેન સિંહવેષેણ લીલયા દેવ્યા મન્યુકૃતં જ્ઞાત્વા હતો દક્ષસ્ય સ ક્રતુઃ
પછી, રુદ્રના આદેશથી દેવીએ રમતમાં સિંહરૂપ ધારણ કર્યું અને તેના ક્રોધથી દક્ષનું યજ્ઞ વિનાશ પામ્યું તે જાણીને, એ યજ્ઞ નાશ પામ્યો.
મન્યુના ચ મહાભીમા ભદ્રકાલી મહેશ્વરી આત્મનઃ કર્મસાક્ષિત્વે તેન સાર્ધં સહાનુગા
અને મહાભયાનક મહેશ્વરી ભદ્રકાળી પોતાના ક્રોધ સાથે તથા પોતાના અનુયાયીઓ સાથે પોતાના કર્મની સાક્ષી બની.
સ એષ ભગવાન્ ક્રોધઃ પ્રેતાવાસકૃતાલયઃ વીરભદ્રેતિ વિખ્યાતો દેવ્યા મન્યુપ્રમાર્જકઃ
આ ભગવાન ક્રોધ છે, જે પ્રેતલોકમાં નિવાસ કરે છે, અને દેવીઓના ક્રોધને શમાવનાર, 'વીરભદ્ર' તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
સો ઽસૃજદ્ રોમકૂપેભ્ય આત્મનૈવ ગણેશ્વરાન્ રુદ્રાનુગાન્ ગણાન્ રૌદ્રાન્ રુદ્રવીર્યપરાક્રમાન્
પછી તેણે પોતાના શરીરના રોમકૂપોમાંથી રુદ્રના અનુયાયી, રુદ્રની શક્તિ અને પરાક્રમથી ભરેલા ભયાનક ગણપતિઓને ઉત્પન્ન કર્યા.
રુદ્રસ્યાનુચરાઃ સર્વે સર્વે રુદ્રપરાક્રમાઃ તે નિપેતુસ્ તતસ્ તૂર્ણં શતશો ઽથ સહસ્રશઃ
આ બધા રુદ્રના સેવકો, રુદ્રના પરાક્રમથી ભરપૂર, ત્યાં શતાવધિ અને સહસ્રાવધિ સંખ્યામાં ઝડપથી આવી પહોંચ્યા.
તતઃ કિલકિલાશબ્દ આકાશં પૂરયન્ન્ ઇવ સમભૂત્ સુમહાન્ વિપ્રાઃ સર્વરુદ્રગણૈઃ કૃતઃ
પછી બધા રુદ્રગણોએ મળીને એવો ભયાનક અવાજ કર્યો કે જાણે આખું આકાશ ગૂંજતું હોય, હે વિદ્વાનો!
તેન શબ્દેન મહતા ત્રસ્તાઃ સર્વે દિવૌકસઃ પર્વતાશ્ ચ વ્યશીર્યન્ત ચકમ્પે ચ વસુંધરા
એ મહાન અવાજથી બધા સ્વર્ગવાસીઓ ડરી ગયા, પર્વતો તૂટી પડ્યા અને ધરતી પણ કંપી ઉઠી.
મરુતશ્ ચ વવુઃ ક્રૂરાશ્ ચુક્ષુભે વરુણાલયઃ અગ્નયો વૈ ન દીપ્યન્તે ન ચાદીપ્યત ભાસ્કરઃ
પવનો ઉગ્રતા સાથે વળવા લાગ્યા, વરુણનું રાજ્ય ડોલી ઉઠ્યું, અગ્નિઓ બળતા નહોતા અને સૂર્ય પણ પ્રકાશતો નહોતો.
ગ્રહા નૈવ પ્રકાશન્તે નક્ષત્રાણિ ન તારકાઃ ઋષયો ન પ્રભાસન્તે ન દેવા ન ચ દાનવાઃ
ગ્રહો, તારાઓ કે નક્ષત્રો કોઈ પણ પ્રકાશતા નહોતા; ઋષિઓ, દેવતાઓ કે દાનવો પણ તેજ આપતા નહોતા.
એવં હિ તિમિરીભૂતે નિર્દહન્તિ ગણેશ્વરાઃ પ્રભઞ્જન્ત્ય્ અપરે યૂપાન્ ઘોરાન્ ઉત્પાટયન્તિ ચ
આ રીતે અંધકાર છવાઈ ગયો ત્યારે ગણેશ્વરો બધું જ સળગાવવા લાગ્યા; બીજાઓ ભયાનક યજ્ઞસ્તંભો તોડી અને ઉખેડી નાખતા.
પ્રણદન્તિ તથા ચાન્યે વિકુર્વન્તિ તથા પરે ત્વરિતં વૈ પ્રધાવન્તિ વાયુવેગા મનોજવાઃ
કેટલાંક ગર્જના કરતા, કેટલાક વિલક્ષણ અવાજો કરતા અને કેટલાક વાયુ અને મનની ઝડપથી દોડતા હતા.
ચૂર્ણ્યન્તે યજ્ઞપાત્રાણિ યજ્ઞસ્યાયતનાનિ ચ શીર્યમાણાન્ય્ અદૃશ્યન્ત તારા ઇવ નભસ્તલાત્
યજ્ઞના પાત્રો અને યજ્ઞસ્થળ તૂટી ગયા; તેઓ તૂટતાં તૂટતાં જાણે આકાશમાંથી તારાઓ અદૃશ્ય થાય તેમ ગાયબ થઈ ગયા.
દિવ્યાન્નપાનભક્ષ્યાણાં રાશયઃ પર્વતોપમાઃ ક્ષીરનદ્યસ્ તથા ચાન્યા ઘૃતપાયસકર્દમાઃ
દિવ્ય ભોજન અને પાનના પહાડ જેવાં ઢગલા, દૂધની નદીઓ અને ઘી, પાયસ તથા દહીંથી ભરેલી બીજી નદીઓ દેખાઈ.
મધુમણ્ડોદકા દિવ્યાઃ ખણ્ડશર્કરવાલુકાઃ ષડ્રસાન્ નિવહન્ત્ય્ અન્યા ગુડકુલ્યા મનોરમાઃ
મધથી ભરેલી દિવ્ય નદીઓ, ખાંડની રેત જેવી વાળુકા અને છ રાસ ધરાવતી ગોળની મોહક નદીઓ પણ વહેતી હતી.
ઉચ્ચાવચાનિ માંસાનિ ભક્ષ્યાણિ વિવિધાનિ ચ યાનિ કાનિ ચ દિવ્યાનિ લેહ્યચોષ્યાણિ યાનિ ચ
ઉચ્ચ-નીચ દરેક પ્રકારનું માંસ અને વિવિધ પ્રકારના દિવ્ય ભોજન, જે ચાટવા કે ચૂસવા યોગ્ય હોય તે બધું જ ત્યાં હતું.
ભુઞ્જન્તિ વિવિધૈર્ વક્ત્રૈર્ વિલુમ્પન્તિ ક્ષિપન્તિ ચ રુદ્રકોપા મહાકોપાઃ કાલાગ્નિસદૃશોપમાઃ
તેઓ અનેક મોઢાંથી ભોજન ખાતા, લૂંટતા અને ફેંકતા; રુદ્રના ક્રોધથી ભરેલા, તેમનો રોષ પ્રલયાગ્નિ જેવો હતો.
ભક્ષયન્તો ઽથ શૈલાભા ભીષયન્તશ્ ચ સર્વતઃ ક્રીડન્તિ વિવિધાકારાશ્ ચિક્ષિપુઃ સુરયોષિતઃ
પર્વતો જેવું ભયાનક ભોજન કરતા, ચારે બાજુ ભય ફેલાવતા, વિવિધ રૂપે રમતા અને દેવસ્ત્રીઓને ફેંકી દેતા.
એવં ગણાશ્ ચ તૈર્ યુક્તો વીરભદ્રઃ પ્રતાપવાન્ રુદ્રકોપપ્રયુક્તશ્ ચ સર્વદેવૈઃ સુરક્ષિતમ્
આ રીતે એ ગણો સાથે ઘેરાયેલા, પરાક્રમી વીરભદ્ર, રુદ્રના ક્રોધથી સશક્ત, સર્વે દેવતાઓ દ્વારા સુરક્ષિત હતા.
તં યજ્ઞમ્ અદહચ્ છીઘ્રં ભદ્રકાલ્યાઃ સમીપતઃ ચક્રુર્ અન્યે તથા નાદાન્ સર્વભૂતભયંકરાન્
ભદ્રકાલીના નજીક તે યજ્ઞને ઝડપથી નાશ કરી નાખ્યો અને બીજાઓએ એવા ભયાનક અવાજો કર્યા કે બધા જીવોમાં ભય છવાઈ ગયો.
છિત્ત્વા શિરો ઽન્યે યજ્ઞસ્ય વ્યનદન્ત ભયંકરમ્ તતઃ શક્રાદયો દેવા દક્ષશ્ ચૈવ પ્રજાપતિઃ ઊચુઃ પ્રાઞ્જલયો ભૂત્વા કથ્યતાં કો ભવાન્ ઇતિ
કેટલાએ યજ્ઞનું માથું કાપી નાખ્યું અને ભયજનક ચીસો પાડી. પછી ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓ તથા દક્ષ પ્રજાપતિએ હાથ જોડીને પૂછ્યું: 'આપ કોણ છો, કૃપા કરીને કહો.'