વિલોલપિઙ્ગલસ્પષ્ટવિદ્યુલ્લેખાવિહાસિતા કુમુદાપીડશુક્લાભિર્ બલાકાભિશ્ ચ શોભિતા
પિંગળા અને ચંચળ વીજળીના ઝલકથી હસતી, કમળની પાંખ જેવી સફેદ બલાકાઓથી શોભાયમાન, આકાશ સુંદર દેખાય છે.
પ્રત્યગ્રસંજાતશિલીન્ધ્રકન્દલી લતાદ્રુમાદ્યુદ્ગતપલ્લવા શુભા શુભામ્બુધારાપ્રણયપ્રબોધિતૈર્ મહાલસૈર્ ભેકગણૈશ્ ચ નાદિતા
તાજા કૂંપળો વેલીઓ, વૃક્ષો અને બાંસના જૂથોમાંથી ઉગતી, શુભ વાદળોની પ્રેમભીની વરસાદથી જાગેલા મોટા દેડકાંઓના ઘેરા અવાજથી ગૂંજતી, ધરતી સુંદર લાગે છે.
પ્રિયેષુ માનોદ્ધતમાનસાનાં મનસ્વિનીનામ્ અપિ કામિનીનામ્ મયૂરકેકાભિરુતૈઃ ક્ષણેન મનોહરૈર્ માનવિભઙ્ગહેતુભિઃ
પ્રિયજન પર રિસાઈ બેઠેલી અભિમાની સ્ત્રીઓના મન, મયૂરના મોહક અને ક્ષણભંગુર ટહુકાથી તરત જ માની ઓગળી જાય છે.
તથા વિવર્ણોજ્જ્વલચારુમૂર્તિના શશાઙ્કલેખાકુટિલેન સર્વતઃ પયોદસંઘાતસમીપવર્તિના મહેન્દ્રચાપેન ભૃશં વિરાજિતા
વરસાદના વાદળોની નજીક, ચાંદનીની જેમ વાંકી અને તેજસ્વી ઇન્દ્રધનુષથી સર્વત્ર શોભાયમાન આકાશ સુંદર લાગે છે.
વિચિત્રપુષ્પામ્બુભવૈઃ સુગન્ધિભિર્ ઘનામ્બુસંપર્કતયા સુશીતલૈઃ વિકમ્પયન્તી પવનૈર્ મનોહરૈઃ સુરાઙ્ગનાનામ્ અલકાવલીઃ શુભાઃ
ઘણા રંગીન ફૂલોના સુગંધથી ભરેલા, વાદળના ઠંડા અને મોહક પવનથી, સ્વર્ગની સ્ત્રીઓના વાળ હલાવી દે છે.
ગર્જત્પયોદસ્થગિતેન્દુબિમ્બા નવામ્બુસિક્તોદકચારુદૂર્વા નિરીક્ષિતા સાદરમ્ ઉત્સુકાભિર્ નિશ્વાસધૂમ્રં પથિકાઙ્ગનાભિઃ
ગર્જનારા વાદળોથી ચાંદની છુપાઈ ગઈ છે, તાજી, વરસાદથી ભીની હરિયાળી ઘાસને મુસાફર સ્ત્રીઓની આતુર નજરે, longingથી નિહાળી રહી છે, તેમનાં ઉદાસ શ્વાસ ધૂમ્ર લાગે છે.
હંસનૂપુરશબ્દાઢ્યા સમુન્નતપયોધરા ચલદ્વિદ્યુલ્લતાહારા સ્પષ્ટપદ્મવિલોચના
હંસના પાયલની ધ્વનિથી ભરપૂર, ઉંચા ઉરોજવાળી, વીજળીના ઝલક જેવા હારથી શોભાયમાન, અને ખીલેલા કમળ જેવી સ્પષ્ટ આંખો ધરાવતી.
અસિતજલદધીરધ્વાનવિત્રસ્તહંસા વિમલસલિલધારોત્પાતનમ્રોત્પલાગ્રા સુરભિકુસુમરેણુકૣપ્તસર્વાઙ્ગશોભા ગિરિદુહિતૃવિવાહે પ્રાવૃડ્ આવિર્બભૂવ
કાળી વાદળની ગર્જનાથી હંસો ભયભીત, શુદ્ધ પાણીની ધારા ઉપર કમળ ઉછળી આવે છે, સર્વાંગે ફૂલોની સુગંધ અને પરાગથી શોભાયમાન, પર્વતકન્યાના લગ્નમાં વર્ષા ઋતુ પ્રગટ થઈ.
મેઘકઞ્ચુકનિર્મુક્તા પદ્મકોશોદ્ભવસ્તની હંસનૂપુરનિહ્રાદા સર્વસસ્યદિગન્તરા
મેઘના આવરણમાંથી મુક્ત, કમળની કળી જેવી ઉદભવતી છાતી, હંસના પાયલની ઝણકારથી ગૂંજતી, સર્વ દિશામાં ધાન્યથી ભરપૂર.
વિસ્તીર્ણપુલિનશ્રોણી કૂજત્સારસમેખલા પ્રફુલ્લેન્દીવરશ્યામવિલોચનમનોહરા
વિસ્તૃત રેતાળ કિનારા જેવી નિતંબ, બગલાની કૂજનથી કમરબંધી, ખીલેલા નીલકમળ જેવી આંખોથી મોહક.
પક્વબિમ્બાધરપુટા કુન્દદન્તપ્રહાસિની નવશ્યામલતાશ્યામરોમરાજિપુરસ્કૃતા
પક્વ બિંબ ફળ જેવી લાલ ઓઠવાળી, કુંદના દાંતથી હસતી, નવી કાળી વેલના કૂંપળોથી અંગ શોભાયમાન.
ચન્દ્રાંશુહારવર્ગેણ કણ્ઠોરસ્થલગામિના પ્રહ્લાદયન્તી ચેતાંસિ સર્વેષાં ત્રિદિવૌકસામ્
ચાંદનીની હાર ગળા અને છાતી પર વહેતી, સર્વ સ્વર્ગવાસીઓના હૃદયને આનંદિત કરતી.
સમદાલિકુલોદ્ગીતમધુરસ્વરભાષિણી ચલત્કુમુદસંઘાતચારુકુણ્ડલશોભિની
મદમસ્ત મધમાખીઓના મીઠા ગીત જેવી વાણી, ડોળાતા કુમુદના ગુચ્છ જેવા સુંદર કાનના કુંડળોથી શોભાયમાન.
રક્તાશોકપ્રશાખોત્થપલ્લવાઙ્ગુલિધારિણી તત્પુષ્પસંચયમયૈર્ વાસોભિઃ સમલંકૃતા
રક્ત અશોકના કૂંપળો આંગળીમાં પહેરેલી, એના ફૂલોના ગુચ્છથી બનેલા વસ્ત્રોથી શોભાયમાન.
રક્તોત્પલાગ્રચરણા જાતીપુષ્પનખાવલી કદલીસ્તમ્ભવામોરૂઃ શશાઙ્કવદના તથા
લાલ કમળથી શોભતા પગ, જાસુદના ફૂલો જેવા નખ, કેળાના થાંભલા જેવી જાંઘ, અને ચાંદની જેવું મુખ.
સર્વલક્ષણસંપન્ના સર્વાલંકારભૂષિતા પ્રેમ્ણા સ્પૃશતિ કાન્તેવ સાનુરાગા મનોરમા
સર્વ લક્ષણોથી યુક્ત, સર્વ આભૂષણોથી શોભાયમાન, પ્રેમથી પોતાના પ્રિયને સ્પર્શ કરતી, અનુરાગી અને મનોહર.
નિર્મુક્તાસિતમેઘકઞ્ચુકપટા પૂર્ણેન્દુબિમ્બાનના નીલામ્ભોજવિલોચના રવિકરપ્રોદ્ભિન્નપદ્મસ્તની નાનાપુષ્પરજઃસુગન્ધિપવનપ્રહ્રાદની ચેતસાં તત્રાસીત્ કલહંસનૂપુરરવા દેવ્યા વિવાહે શરત્
કાળી વાદળની ચાદર ઉતારીને, પૂર્ણચંદ્ર જેવું મુખ, નીલકમળ જેવી આંખો, સૂર્યકિરણથી ખીલેલા કમળ જેવી છાતી, અનેક ફૂલોના પરાગથી સુગંધિત પવનથી હૃદય આનંદિત, અને કલહંસના પાયલના રવથી, દેવીના લગ્નમાં શરદ ઋતુ પ્રગટ થઈ.
અત્યર્થશીતલામ્ભોભિઃ પ્લાવયન્તૌ દિશઃ સદા ઋતૂ હેમન્તશિશિરૌ આજગ્મતુર્ અતિદ્યુતી
અતિ ઠંડા પાણીથી સર્વ દિશાઓને હંમેશાં ભીંજવતાં, તેજસ્વી હેમંત અને શિશિર ઋતુ આવી પહોંચ્યા.
તાભ્યામ્ ઋતુભ્યાં સંપ્રાપ્તો હિમવાન્ સ નગોત્તમઃ પ્રાલેયચૂર્ણવર્ષિભ્યાં ક્ષિપ્રં રૌપ્યહરો બભૌ
જ્યારે એ બે ઋતુઓ આવી, ત્યારે મહાન હિમવંત પર્વત પર બરફના સુક્ષ્મ કણોની વરસાદથી તરત ચાંદી જેવી ઝગમગાટ છવાઈ ગઈ.
તેન પ્રાલેયવર્ષેણ ઘનેનૈવ હિમાલયઃ અગાધેન તદા રેજે ક્ષીરોદ ઇવ સાગરઃ
ઘણા બરફના ભારે વરસાદથી એ સમયે હિમાલય પર્વત ગાઢ અને અજ્ઞાત બનીને, દૂધના સમુદ્ર જેવી તેજસ્વી લાગતો હતો.
ઋતુપાર્યયસંપ્રાપ્તો બભૂવ સ મહાગિરિઃ સાધૂપચારાત્ સહસા કૃતાર્થ ઇવ દુર્જનઃ
ઋતુ બદલાતા એ મહાપર્વત સારા વ્યવહારથી અચાનક પૂર્ણ થયેલો જણાયો, જેમ કે કોઈ દુષ્ટ માણસને ઈચ્છિત વસ્તુ મળી જાય.
પ્રાલેયપટલચ્છન્નૈઃ શૃઙ્ગૈસ્ તુ શુશુભે નગઃ છત્ત્રૈર્ ઇવ મહાભાગૈઃ પાણ્ડરૈઃ પૃથિવીપતિઃ
પર્વતના શિખરો બરફની જાડા પડથી ઢંકાઈને, ધોળા અને વિશાળ છત્રોથી શોભિત પૃથ્વીના રાજા જેવી તેજસ્વી લાગતા હતા.
મનોભવોદ્રેકકરાઃ સુરાણાં સુરાઙ્ગનાનાં ચ મુહુઃ સમીરાઃ સ્વચ્છામ્બુપૂર્ણાશ્ ચ તથા નલિન્યઃ પદ્મોત્પલાનાં કુસુમૈર્ ઉપેતાઃ
દેવતાઓ અને અપ્સરાઓના મનમાં ઉલ્લાસ જગાવતી પવન વારંવાર ફૂંકાઈ, અને સ્વચ્છ પાણીથી ભરેલા તળાવો, કમળ અને કુમુદના ફૂલો વડે શોભાયમાન હતા.
વિવાહે ગુરુકન્યાયા વસન્તઃ સમગાદ્ ઋતુઃ
ગુરુની પુત્રીના લગ્ન પ્રસંગે વસંત ઋતુ આવી પહોંચી.
ઈષત્સમુદ્ભિન્નપયોધરાગ્રા નાર્યો યથા રમ્યતરા બભૂવુઃ નાત્યુષ્ણશીતાનિ પયઃસરાંસિ કિઞ્જલ્કચૂર્ણૈઃ કપિલીકૃતાનિ
થોડું ઊભરેલા સ્તનોવાળી સ્ત્રીઓ વધુ સુંદર લાગી, અને તળાવો ન તો વધારે ગરમ હતા, ન વધારે ઠંડા, કમળના પરાગથી સુવર્ણ રંગે રંગાઈ ગયા હતા.
પ્રિયઙ્ગૂશ્ ચૂતતરવશ્ ચૂતાંશ્ ચાપિ પ્રિયઙ્ગવઃ તર્જયન્ત ઇવાન્યોન્યં મઞ્જરીભિશ્ ચકાશિરે
પ્રિયાંગુના ઝાડ અને કેરીના વૃક્ષો, તથા કેરીઓ સાથે પ્રિયાંગુ, એકબીજાને ફૂલની મંજરીઓથી પડકારતા હોય તેમ ઝગમગતા હતા.
હિમશૃઙ્ગેષુ શુક્લેષુ તિલકાઃ કુસુમોત્કરાઃ શુશુભુઃ કાર્યમ્ ઉદ્દિશ્ય વૃદ્ધા ઇવ સમાગતાઃ
સફેદ બરફથી ઢંકાયેલા શિખરો પર તિલકના ફૂલોની ગૂંચવણ એવી શોભતી હતી, જાણે કોઈ કાર્ય માટે વૃદ્ધો ભેગા થયા હોય.
ફુલ્લાશોકલતાસ્ તત્ર રેજિરે શાલસંશ્રિતાઃ કામિન્ય ઇવ કાન્તાનાં કણ્ઠાલમ્બિતબાહવઃ
ત્યાં ફૂલેલી અશોકલતાઓ શાલના વૃક્ષને લપટાઈને એવી ઝગમગતી હતી, જેમ કામી સ્ત્રીઓ પોતાના પ્રિયના ગળે હાથ નાખે છે.
અશોકસર્જાર્જુનકોવિદારાઃ પુંનાગનાગેશ્વરકર્ણિકારાઃ લવઙ્ગતાલાગુરુસપ્તપર્ણા ન્યગ્રોધશોભાઞ્જનનારિકેલાઃ
અશોક, સરજ, અર્જુન, કોવિદાર, પુન્નાગ, નાગેશ્વર, કર્ણિકાર, લવિંગ, તાળ, અગરુ, સપ્તપર્ણ, વટ, શોભાંજન અને નાળિયેરીના વૃક્ષો ત્યાં હતાં.
વૃક્ષાસ્ તથાન્યે ફલપુષ્પવન્તો દૃશ્યા બભૂવુઃ સુમનોહરાઙ્ગાઃ જલાશયાશ્ ચૈવ સુવર્ણતોયાશ્ ચક્રાઙ્ગકારણ્ડવહંસજુષ્ટાઃ
અન્ય ઘણાં ફળ-ફૂલવાળા વૃક્ષો પણ સુંદર આકારમાં દેખાતા હતા; અને તળાવો સુવર્ણ પાણીથી ભરેલા, ચક્રવાક, કારંડવ અને હંસ જેવા પક્ષીઓથી યુક્ત હતા.