યન્ મયા હિમવચ્છૃઙ્ગે ચરિતં તપ ઉત્તમમ્ તેન બાલમ્ ઇમં મુઞ્ચ ગ્રાહરાજ નમો ઽસ્તુ તે
હિમાલયના શિખરે મેં જે શ્રેષ્ઠ તપ કર્યું છે, એ તપના બળે, હે ગ્રાહરાજ, આ બાળકને છોડો. તમને વંદન છે.
મા વ્યયસ્ તપસો દેવિ ભૃશં બાલે શુભાનને યદ્ બ્રવીમિ કુરુ શ્રેષ્ઠે તથા મોક્ષમ્ અવાપ્સ્યતિ
હે સુશોભિત મુખવાળી દેવી, તું તપ વ્યર્થ ન કર. હું જે કહું તે શ્રેષ્ઠ રીતે કર, તો તને મોક્ષ મળશે.
ગ્રાહાધિપ વદસ્વાશુ યત્ સતામ્ અવિગર્હિતમ્ તત્ કૃતં નાત્ર સંદેહો યતો મે બ્રાહ્મણાઃ પ્રિયાઃ
હે ગ્રાહાધિપતિ, તું જલદી એ કહો જે સજ્જનોમાં નિર્દોષ ગણાય છે. એ જ કરવું, તેમાં શંકા નથી, કેમ કે બ્રાહ્મણો મને અતિપ્રિય છે.
યત્ કૃતં વૈ તપઃ કિંચિદ્ ભવત્યા સ્વલ્પમ્ ઉત્તમમ્ તત્ સર્વં મે પ્રયચ્છાશુ તતો મોક્ષમ્ અવાપ્સ્યતિ
તમે જે તપ કર્યું છે, થોડું હોય કે શ્રેષ્ઠ હોય, એ બધું તરત મને આપી દો; પછી તને મોક્ષ મળશે.
જન્મપ્રભૃતિ યત્ પુણ્યં મહાગ્રાહ કૃતં મયા તત્ તે સર્વં મયા દત્તં બાલં મુઞ્ચ મહાગ્રહ
હે મહાગ્રાહ, જન્મથી અત્યાર સુધી મેં જે પુણ્ય કમાયું છે, એ બધું હું તને અર્પણ કરું છું; હવે આ બાળકને છોડો, હે મહાગ્રાહ.
પ્રજજ્વાલ તતો ગ્રાહસ્ તપસા તેન ભૂષિતઃ આદિત્ય ઇવ મધ્યાહ્ને દુર્નિરીક્ષસ્ તદાભવત્ ઉવાચ ચૈવં તુષ્ટાત્મા દેવીં લોકસ્ય ધારિણીમ્
પછી એ ગ્રાહ તપથી તેજસ્વી બની જ્યો, મધ્યાહ્નના સૂર્ય જેવો જોવાય એમ મુશ્કેલ થયો; અને પ્રસન્ન મનથી એ લોકધારી દેવીને બોલ્યો.
દેવિ કિં કૃત્યમ્ એતત્ તે સુનિશ્ચિત્ય મહાવ્રતે તપસો ઽપ્ય્ અર્જનં દુઃખં તસ્ય ત્યાગો ન શસ્યતે
હે દેવી, તું આ કૃત્ય શું કર્યું છે, હે મહાવ્રતી? તપ મેળવવું પણ મુશ્કેલ છે, અને એ ત્યાગવું યોગ્ય નથી.
ગૃહાણ તપ એવ ત્વં બાલં ચેમં સુમધ્યમે તુષ્ટો ઽસ્મિ તે વિપ્રભક્ત્યા વરં તસ્માદ્ દદામિ તે સા ત્વ્ એવમ્ ઉક્તા ગ્રાહેણ ઉવાચેદં મહાવ્રતા
હે સુમધ્યમા, તું તારો તપ અને આ બાળક બંને પાછા લઈ લે. તારી બ્રાહ્મણભક્તિથી હું પ્રસન્ન છું, તેથી તને વર આપું છું. ગ્રાહે આવું કહ્યે પછી મહાવ્રતી એ ઉત્તર આપ્યો.
દેહેનાપિ મયા ગ્રાહ રક્ષ્યો વિપ્રઃ પ્રયત્નતઃ તપઃ પુનર્ મયા પ્રાપ્યં ન પ્રાપ્યો બ્રાહ્મણઃ પુનઃ
હે ગ્રાહ, હું મારા શરીરથી પણ બ્રાહ્મણની પૂરેપૂરી રક્ષા કરીશ; તપ તો હું ફરી મેળવી શકું, પણ બ્રાહ્મણને ફરી પકડવું શક્ય નથી.
સુનિશ્ચિત્ય મહાગ્રાહ કૃતં બાલસ્ય મોક્ષણમ્ ન વિપ્રેભ્યસ્ તપઃ શ્રેષ્ઠં શ્રેષ્ઠા મે બ્રાહ્મણા મતાઃ
હે મહાગ્રાહ, દૃઢ નિશ્ચયથી બાળકને મુક્ત કરાયો છે; શ્રેષ્ઠ તપ બ્રાહ્મણો માટે રોકવું યોગ્ય નથી, બ્રાહ્મણો મને સર્વોત્તમ લાગે છે.
દત્ત્વા ચાહં ન ગૃહ્ણામિ ગ્રાહેન્દ્ર વિહિતં હિ તે નહિ કશ્ચિન્ નરો ગ્રાહ પ્રદત્તં પુનર્ આહરેત્
હું આપેલું પાછું લેતો નથી, હે ગ્રાહેન્દ્ર, કારણ કે એ તારા માટે નિર્ધારિત છે; ગ્રાહને આપેલું કોઈ માણસ પાછું લેવું જોઈએ નહીં.
દત્તમ્ એતન્ મયા તુભ્યં નાદદાનિ હિ તત્ પુનઃ ત્વય્ય્ એવ રમતામ્ એતદ્ બાલશ્ ચાયં વિમુચ્યતામ્
હું તને આપેલું પાછું લેતી નથી; એ તારા અંદર જ રહે, અને આ બાળક મુક્ત થાય.
તથોક્તસ્ તાં પ્રશસ્યાથ મુક્ત્વા બાલં નમસ્ય ચ દેવીમ્ આદિત્યાવભાસસ્ તત્રૈવાન્તરધીયત
આવી રીતે કહેતાં, તેણે દેવીની પ્રશંસા કરી, બાળકને મુક્ત કર્યો અને દેવીને વંદન કર્યું; સૂર્ય જેવો તેજ ધરાવતો એ ત્યાં જ અદૃશ્ય થયો.
બાલો ઽપિ સરસસ્ તીરે મુક્તો ગ્રાહેણ વૈ તદા સ્વપ્નલબ્ધ ઇવાર્થૌઘસ્ તત્રૈવાન્તરધીયત
બાળક પણ, સરોવર કાંઠે ગ્રાહે મુક્ત કર્યો, સ્વપ્નમાં ધન મળ્યું હોય એમ, ત્યાં જ અદૃશ્ય થયો.
તપસો ઽપચયં મત્વા દેવી હિમગિરીન્દ્રજા ભૂય એવ તપઃ કર્તુમ્ આરેભે નિયમસ્થિતા
તપનો ક્ષય થયો એમ માની, હિમાલયપુત્રી દેવી ફરી નિયમપૂર્વક તપ કરવા લાગી.
કર્તુકામાં તપો ભૂયો જ્ઞાત્વા તાં શંકરઃ સ્વયમ્ પ્રોવાચ વચનં વિપ્રા મા કૃથાસ્ તપ ઇત્ય્ ઉત
તે ફરી તપ કરવા ઇચ્છે છે એવું જાણી, શંકર પોતે બોલ્યા: 'હે બ્રાહ્મણ, તું તપ ન કર.'
મહ્યમ્ એતત્ તપો દેવિ ત્વયા દત્તં મહાવ્રતે તત્ તેનૈવાક્ષયં તુભ્યં ભવિષ્યતિ સહસ્રધા
હે દેવી, હે મહાવ્રતે, તું જે તપ મને આપ્યું છે, એ તારા માટે હજારગણું અક્ષય બની રહેશે.
ઇતિ લબ્ધ્વા વરં દેવી તપસો ઽક્ષયમ્ ઉત્તમમ્ સ્વયંવરમ્ ઉદીક્ષન્તી તસ્થૌ પ્રીતા મુદા યુતા
આ રીતે શ્રેષ્ઠ અક્ષય તપનો વર મેળવી, દેવી આનંદ અને હર્ષથી સ્વયંવર માટે રાહ જોવી લાગી.
ઇદં પઠેદ્ યો હિ નરઃ સદૈવ બાલાનુભાવાચરણં હિ શંભોઃ સ દેહભેદં સમવાપ્ય પૂતો ભવેદ્ ગણેશસ્ તુ કુમારતુલ્યઃ
જે મનુષ્ય હંમેશા શંભુના બાળસ્વરૂપના લિલાઓનું પઠન કરે છે, તે શરીર છોડ્યા પછી પવિત્ર બને છે અને ગણેશ જેવો, કુમાર સમાન સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે.
વિસ્તૃતે હિમવત્પૃષ્ઠે વિમાનશતસંકુલે અભવત્ સ તુ કાલેન શૈલપુત્ર્યાઃ સ્વયંવરઃ
વિસ્તૃત હિમાલયની ઢોળાણ પર, જ્યાં સૈંકડો મહેલો હતા, સમય આવતાં શૈલપુત્રીનું સ્વયંવર યોજાયું.
અથ પર્વતરાજો ઽસૌ હિમવાન્ ધ્યાનકોવિદઃ દુહિતુર્ દેવદેવેન જ્ઞાત્વા તદ્ અભિમન્ત્રિતમ્
પર્વતોના રાજા હિમવાન, ધ્યાનમાં નિપુણ, દેવોના દેવ દ્વારા જાણીને કે આ તેની દીકરી માટે ઈશ્વરકૃત છે, તેમ જ કર્યું.
જાનન્ન્ અપિ મહાશૈલઃ સમયારક્ષણેપ્સયા સ્વયંવરં તતો દેવ્યાઃ સર્વલોકેષ્વ્ અઘોષયત્
મહાપર્વત જાણતાં છતાં, કરારનું પાલન કરવા ઇચ્છીને, તેણે દેવીનું સ્વયંવર સર્વ લોકોમાં જાહેર કર્યું.
દેવદાનવસિદ્ધાનાં સર્વલોકનિવાસિનામ્ વૃણુયાત્ પરમેશાનં સમક્ષં યદિ મે સુતા
દેવ, દાનવ, સિદ્ધ અને સર્વ લોકના નિવાસીઓમાં, મારી દીકરી જો ઈચ્છે તો પરમેશાનાને ખુલ્લેઆમ પસંદ કરી શકે.
તદ્ એવ સુકૃતં શ્લાઘ્યં મમાભ્યુદયસંમતમ્ ઇતિ સંચિન્ત્ય શૈલેન્દ્રઃ કૃત્વા હૃદિ મહેશ્વરમ્
'આ જ સારા કર્મ અને પ્રશંસનીય છે, અને મારા ઉન્નતિ માટે યોગ્ય છે' એમ વિચારીને શૈલરાજે મહેશ્વરને હૃદયમાં સ્થાન આપ્યું.
આબ્રહ્મકેષુ દેવેષુ દેવ્યાઃ શૈલેન્દ્રસત્તમઃ કૃત્વા રત્નાકુલં દેશં સ્વયંવરમ્ અચીકરત્
બ્રહ્મા સુધીના સર્વ દેવોમાં, શ્રેષ્ઠ શૈલરાજાએ રત્નોથી શોભિત સ્થાન તૈયાર કર્યું અને દેવીનું સ્વયંવર યોજ્યું.
અથૈવમ્ આઘોષિતમાત્ર એવ સ્વયંવરે તત્ર નગેન્દ્રપુત્ર્યાઃ દેવાદયઃ સર્વજગન્નિવાસાઃ સમાયયુસ્ તત્ર ગૃહીતવેશાઃ
જ્યારે સ્વયંવર જાહેર થયું, ત્યારે સર્વ દેવો અને જગતના નિવાસીઓ વિવિધ રૂપ ધારણ કરીને શૈલપુત્રી માટે ત્યાં એકઠા થયા.
પ્રફુલ્લપદ્માસનસંનિવિષ્ટઃ સિદ્ધૈર્ વૃતો યોગિભિર્ અપ્રમેયૈઃ વિજ્ઞાપિતસ્ તેન મહીધ્રરાજ્ઞા આગતસ્ તદાહં ત્રિદિવૈર્ ઉપેતઃ
મુગટેલા કમળના આસન પર બેઠો, સિદ્ધો અને અપરિમિત યોગીઓથી ઘેરાયેલો, હું પર્વતરાજ દ્વારા જાણવામાં આવ્યો અને ત્રિદેવો સાથે ત્યાં પહોંચ્યો.
અક્ષ્ણાં સહસ્રં સુરરાટ્ સ બિભ્રદ્ દિવ્યાઙ્ગહારસ્રગુદારરૂપઃ ઐરાવતં સર્વગજેન્દ્રમુખ્યં સ્રવન્મદાસારકૃતપ્રવાહમ્
સહસ્ર આંખો ધરાવતો દેવરાજ, દિવ્ય આભૂષણો, હાર અને સુંદર રૂપથી સજ્જ, સર્વ શ્રેષ્ઠ ગજ એરાવત પર ચઢીને, જેના શરીર પરથી મધ ની વહેતી હતી, આવ્યો.
આરુહ્ય સર્વામરરાટ્ સ વજ્રં બિભ્રત્ સમાગાત્ પુરતઃ સુરાણામ્ તેજઃપ્રભાવાધિકતુલ્યરૂપી પ્રોદ્ભાસયન્ સર્વદિશો વિવસ્વાન્
સર્વ અમરરાજાએ વજ્ર પકડીને, દેવોના સમક્ષ આવ્યા, જેમનું તેજ અને પ્રભા સર્વને વટાવી રહી હતી અને જેમણે સર્વ દિશાઓને સૂર્ય સમાન પ્રકાશિત કરી દીધી.
હૈમં વિમાનં સવલત્પતાકમ્ આરૂઢ આગાત્ ત્વરિતં જવેન મણિપ્રદીપ્તોજ્જ્વલકુણ્ડલશ્ ચ વહ્ન્યર્કતેજઃપ્રતિમે વિમાને
સોનાના વિમાન પર, જે ધ્વજાઓથી શોભિત હતું, તેજે ભરપૂર અને મણિઓથી ઝગમગતાં કુંડળો પહેરી, અગ્નિ અને સૂર્ય જેવી કાંતિ ધરાવતો, તે ઝડપથી આવ્યો.