દ્વિજાનાં વીરુધાં ચૈવ નક્ષત્રગ્રહયોસ્ તથા યજ્ઞાનાં તપસાં ચૈવ સોમં રાજ્યે ઽભ્યષેચયત્
તેમણે બ્રાહ્મણો, વનસ્પતિઓ, નક્ષત્રો, ગ્રહો, યજ્ઞો અને તપ માટે સોમને રાજા બનાવ્યો.
અપાં તુ વરુણં રાજ્યે રાજ્ઞાં વૈશ્રવણં પતિમ્ આદિત્યાનાં તથા વિષ્ણું વસૂનામ્ અથ પાવકમ્
પાણીઓ માટે વર્ણને, રાજાઓમાં વૈશ્વરવણને, આદિત્યોમાં વિષ્ણુને અને વસુઓમાં પાવકને રાજા બનાવ્યા.
પ્રજાપતીનાં દક્ષં તુ મરુતામ્ અથ વાસવમ્ દૈત્યાનાં દાનવાનાં વૈ પ્રહ્રાદમ્ અમિતૌજસમ્
પ્રજાપતિઓમાં દક્ષને, મારુતોમાં વાસવને અને દૈત્ય-દાનવોમાં અમાપ શક્તિ ધરાવતાં પ્રહલાદને રાજા બનાવ્યા.
વૈવસ્વતં પિતૄણાં ચ યમં રાજ્યે ઽભ્યષેચયત્ યક્ષાણાં રાક્ષસાનાં ચ પાર્થિવાનાં તથૈવ ચ
પિતૃઓમાં વૈવસ્વત યમને, અને એ જ રીતે યક્ષો, રાક્ષસો અને ભૂપતિઓમાં પણ યમને રાજા બનાવ્યા.
સર્વભૂતપિશાચાનાં ગિરીશં શૂલપાણિનમ્ શૈલાનાં હિમવન્તં ચ નદીનામ્ અથ સાગરમ્
સર્વ ભૂતો અને પિશાચો માટે શૂળધારી ગિરિશને, પર્વતોમાં હિમવંતને અને નદીઓ માટે સાગરને રાજા બનાવ્યા.
ગન્ધર્વાણામ્ અધિપતિં ચક્રે ચિત્રરથં પ્રભુમ્ નાગાનાં વાસુકિં ચક્રે સર્પાણામ્ અથ તક્ષકમ્
ગંધર્વોમાં ચિત્રરથને, નાગોમાં વાસુકીને અને સાપોમાં તક્ષકને મુખ્ય બનાવ્યા.
વારણાનાં તુ રાજાનમ્ ઐરાવતમ્ અથાદિશત્ ઉચ્ચૈઃશ્રવસમ્ અશ્વાનાં ગરુડં ચૈવ પક્ષિણામ્
હાથીઓમાં એરાવતને, ઘોડાઓમાં ઉચ્છૈઃશ્રવસને અને પક્ષીઓમાં ગરુડને રાજા બનાવ્યા.
મૃગાણામ્ અથ શાર્દૂલં ગોવૃષં તુ ગવાં પતિમ્ વનસ્પતીનાં રાજાનં પ્લક્ષમ્ એવાભ્યષેચયત્
મૃગોમાં વાઘને, ગાયો માટે વૃષભને અને વૃક્ષોમાં પલ્ક્ષને રાજા બનાવ્યા.
એવં વિભજ્ય રાજ્યાનિ ક્રમેણૈવ પિતામહઃ દિશાં પાલાન્ અથ તતઃ સ્થાપયામ્ આસ સ પ્રભુઃ
આ રીતે પિતામહે ક્રમશઃ રાજ્યો વહેંચ્યા અને પછી દિશાઓના રક્ષકોને નિમણૂક કરી.
પૂર્વસ્યાં દિશિ પુત્રં તુ વૈરાજસ્ય પ્રજાપતેઃ દિશઃ પાલં સુધન્વાનં રાજાનં સો ઽભ્યષેચયત્
પૂર્વ દિશામાં વૈરાજ પ્રજાપતિના પુત્ર સુધન્વનને દિશાનો રક્ષક અને રાજા બનાવ્યો.
દક્ષિણસ્યાં દિશિ તથા કર્દમસ્ય પ્રજાપતેઃ પુત્રં શઙ્ખપદં નામ રાજાનં સો ઽભ્યષેચયત્
દક્ષિણ દિશામાં કર્દમ પ્રજાપતિના પુત્ર શંખપદને રાજા બનાવ્યો.
પશ્ચિમસ્યાં દિશિ તથા રજસઃ પુત્રમ્ અચ્યુતમ્ કેતુમન્તં મહાત્માનં રાજાનં સો ઽભ્યષેચયત્
પશ્ચિમ દિશામાં રજસના મહાત્મા પુત્ર કેતુમંતને રાજા બનાવ્યો.
તથા હિરણ્યરોમાણં પર્જન્યસ્ય પ્રજાપતેઃ ઉદીચ્યાં દિશિ દુર્ધર્ષં રાજાનં સો ઽભ્યષેચયત્
એ જ રીતે, પરજન્ય પ્રજાપતિના પુત્ર હિરણ્યરોમાને ઉત્તર દિશામાં અપરાજિત રાજા તરીકે અભિષેક કર્યો.
તૈર્ ઇયં પૃથિવી સર્વા સપ્તદ્વીપા સપત્તના યથાપ્રદેશમ્ અદ્યાપિ ધર્મેણ પ્રતિપાલ્યતે
આ બધા રાજાઓ દ્વારા આ આખી ધરતી, તેના સાત દ્વીપો અને શહેરો સહિત, આજેય પ્રત્યેક પ્રદેશ પ્રમાણે ધર્મથી સંભાળવામાં આવે છે.
રાજસૂયાભિષિક્તસ્ તુ પૃથુર્ એતૈર્ નરાધિપૈઃ વેદદૃષ્ટેન વિધિના રાજા રાજ્યે નરાધિપઃ
પૃથુને, આ મનુષ્યાધિપતિઓ દ્વારા રાજસૂય યજ્ઞથી અભિષેક કરીને, વેદોમાં દર્શાવેલા વિધિ પ્રમાણે રાજા તરીકે રાજ્ય આપ્યું.
તતો મન્વન્તરે ઽતીતે ચાક્ષુષે ઽમિતતેજસિ વૈવસ્વતાય મનવે પૃથિવ્યાં રાજ્યમ્ આદિશત્
પછી, ચાક્ષુષ મન્વંતર પૂર્ણ થયા પછી, અપરિમિત તેજવાળા વૈવસ્વત મનુને ધરતી પર રાજ્ય કરવા માટે નિમવામાં આવ્યા.
તસ્ય વિસ્તરમ્ આખ્યાસ્યે મનોર્ વૈવસ્વતસ્ય હ ભવતાં ચાનુકૂલ્યાય યદિ શ્રોતુમ્ ઇહેચ્છથ મહદ્ એતદ્ અધિષ્ઠાનં પુરાણે તદ્ અધિષ્ઠિતમ્
હું હવે વૈવસ્વત મનુના વંશનો વિસ્તૃત વર્ણન કરું છું, જો તમે સાંભળવા ઇચ્છો તો. આ પુરાણમાં સ્થાપિત થયેલું મહાન આધાર છે.
વિસ્તરેણ પૃથોર્ જન્મ લોમહર્ષણ કીર્તય યથા મહાત્મના તેન દુગ્ધા વેયં વસુંધરા
લોહિતર્ષણ, પૃથુના જન્મની વિગતવાર કથા કહો અને મહાત્મા પૃથુએ કેવી રીતે ધરતીને દૂધવાડી એ પણ વર્ણવો.
યથા વાપિ નૃભિર્ દુગ્ધા યથા દેવૈર્ મહર્ષિભિઃ યથા દૈત્યૈશ્ ચ નાગૈશ્ ચ યથા યક્ષૈર્ યથા દ્રુમૈઃ
મનુષ્યો, દેવો, મહર્ષિઓ, દૈત્યો, નાગો, યક્ષો અને વૃક્ષોએ પણ કેવી રીતે ધરતીને દૂધવાડી, તે પણ કહો.
યથા શૈલૈઃ પિશાચૈશ્ ચ ગન્ધર્વૈશ્ ચ દ્વિજોત્તમૈઃ રાક્ષસૈશ્ ચ મહાસત્ત્વૈર્ યથા દુગ્ધા વસુંધરા
પર્વતો, પિશાચો, ગંધર્વો, શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, રાક્ષસો અને મહાન પ્રાણીઓએ પણ કેવી રીતે ધરતીને દૂધવાડી, તે પણ વર્ણવો.
તેષાં પાત્રવિશેષાંશ્ ચ વક્તુમ્ અર્હસિ સુવ્રત વત્સક્ષીરવિશેષાંશ્ ચ દોગ્ધારં ચાનુપૂર્વશઃ
હે સુવ્રત, તેઓએ કયા પ્રકારના પાત્રો વાપર્યા, કયા પ્રકારનું વાછરડાનું દૂધ હતું અને કોણે દૂધ કાઢ્યું તે ક્રમવાર કહો.
યસ્માચ્ ચ કારણાત્ પાણિર્ વેણસ્ય મથિતઃ પુરા ક્રુદ્ધૈર્ મહર્ષિભિસ્ તાત કારણં તચ્ ચ કીર્તય
અને, પૂર્વે મહર્ષિઓના ક્રોધથી વેણના હાથને શા માટે મથવામાં આવ્યો હતો, એ કારણ પણ કહો, હે પ્રિય.
શૃણુધ્વં કીર્તયિષ્યામિ પૃથોર્ વૈણ્યસ્ય વિસ્તરમ્ એકાગ્રાઃ પ્રયતાશ્ ચૈવ પુણ્યાર્થં વૈ દ્વિજર્ષભાઃ
હવે હું વેણપુત્ર પૃથુની વિગતવાર કથા કહું છું, તમે સૌ એકાગ્ર અને શ્રદ્ધાપૂર્વક પુણ્ય માટે સાંભળો, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.
નાશુચેઃ ક્ષુદ્રમનસો નાશિષ્યસ્યાવ્રતસ્ય ચ કીર્તયેયમ્ ઇદં વિપ્રાઃ કૃતઘ્નાયાહિતાય ચ
હે વિદ્વાનો, હું આ કથા અશુદ્ધ, નાની બુદ્ધિ ધરાવનાર, શિષ્ય ન હોય, અવ્રતી, કૃતઘ્ન કે દુશ્મન વ્યક્તિને ક્યારેય કહું નહીં.
સ્વર્ગ્યં યશસ્યમ્ આયુષ્યં ધન્યં વેદૈશ્ ચ સંમિતમ્ રહસ્યમ્ ઋષિભિઃ પ્રોક્તં શૃણુધ્વં વૈ યથાતથમ્
આ કથા સ્વર્ગ આપનારી, યશસ્વી, આયુષ્યવર્ધક, ધન્ય અને વેદોથી માન્ય છે; ઋષિઓએ ગુપ્ત રીતે શીખવેલી છે—તમે સાચી રીતે સાંભળો.
યશ્ ચેમં કીર્તયેન્ નિત્યં પૃથોર્ વૈણ્યસ્ય વિસ્તરમ્ બ્રાહ્મણેભ્યો નમસ્કૃત્ય ન સ શોચેત્ કૃતાકૃતમ્
જે વ્યક્તિ પૃથુ વેણપુત્રની આ કથા નિયમિતપણે બ્રાહ્મણોને વંદન કરીને કહે છે, તે ક્યારેય કરેલું કે ના કરેલું માટે દુઃખી થતો નથી.
આસીદ્ ધર્મસ્ય સંગોપ્તા પૂર્વમ્ અત્રિસમઃ પ્રભુઃ અત્રિવંશે સમુત્પન્નસ્ ત્વ્ અઙ્ગો નામ પ્રજાપતિઃ
પૂર્વકાળમાં એક ધર્મના રક્ષક, અત્રિ સમાન પ્રભુ, અત્રિ વંશમાં જન્મેલા, અંગ નામના પ્રજાપતિ થયા.
તસ્ય પુત્રો ઽભવદ્ વેણો નાત્યર્થં ધર્મકોવિદઃ જાતો મૃત્યુસુતાયાં વૈ સુનીથાયાં પ્રજાપતિઃ
તેમના પુત્ર વેણ થયા, જે ખાસ ધર્મજ્ઞ નહોતા; તેઓ મૃત્યુપુત્રી સુનીથાથી જન્મેલા હતા, હે પ્રજાપતિ.
સ માતામહદોષેણ તેન કાલાત્મજાત્મજઃ સ્વધર્મં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા કામલોભેષ્વ્ અવર્તત
માતામાના દોષથી, આ કાળપુત્રીનો પુત્ર પોતાનું ધર્મ છોડીને કામ અને લોભમાં પ્રવૃત્ત થયો.
મર્યાદાં ભેદયામ્ આસ ધર્મોપેતાં સ પાર્થિવઃ વેદધર્માન્ અતિક્રમ્ય સો ઽધર્મનિરતો ઽભવત્
એ રાજાએ ધર્મયુક્ત મર્યાદા તોડી, વેદના ધર્મોનું ઉલ્લંઘન કર્યું અને અધર્મમાં લાગ્યો.