નરકો ઽયં મહાભાગ ગર્તરૂપેણ સંસ્થિતઃ ત્વં ચાપિ વીરણસ્તમ્બસ્ ત્વયિ લમ્બામહે વયમ્
હે ભાગ્યશાળી, આ ખાડા રૂપે નર્ક છે. તું જ એ વીરાણાનો થાંભલો છે, અને અમે તારા પર લટક્યા છીએ.
યાવત્ ત્વં જીવસે વિપ્ર તાવદ્ એવ વયં સ્થિતાઃ મૃતે ત્વયિ ગમિષ્યામો નરકં પાપચેતસઃ
હે બ્રાહ્મણ, જેટલો સમય તું જીવશે, તેટલો સમય અમે અહીં રહીશું. તારા મૃત્યુ પછી, પાપી મનથી અમે નર્કમાં જઈશું.
યદિ ત્વં દારસંયોગં કૃત્વાપત્યં ગુણોત્તરમ્ ઉત્પાદયસિ તેનાસ્માન્ મુચ્યેમ વયમ્ એનસઃ
જો તું પત્ની સાથે સંયોગ કરીને સારા ગુણવાળો પુત્ર ઉત્પન્ન કરેશે, તો એથી અમે પાપમાંથી મુક્ત થઈ જઈશું.
નાન્યેન તપસા પુત્ર તીર્થાનાં ચ ફલેન ચ એતત્ કુરુ મહાબુદ્ધે તારયસ્વ પિતૄન્ ભયાત્
હે પુત્ર, બીજા કોઈ તપથી કે તીર્થફળથી એ શક્ય નથી. હે બુદ્ધિશાળી, આ કર અને તારા પિતૃઓને ભયમાંથી છોડાવ.
સ તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય આરાધ્ય વૃષભધ્વજમ્ પિતૄન્ ગર્તાત્ સમુદ્ધૃત્ય ગણપાન્ પ્રચકાર હ
એ બ્રાહ્મણે 'એવું જ કરું' એમ વચન આપીને વૃષભધ્વજની પૂજા કરી, પિતૃઓને ખાડામાંથી બહાર કાઢ્યા અને ગણપતિ બન્યો.
સ્વયં રુદ્રસ્ય દયિતઃ સુવેશો નામ નામતઃ સંમતો બલવાંશ્ ચૈવ રુદ્રસ્ય ગણપો ઽભવત્
એ સ્વયં રુદ્રનો પ્રિય, સુવેશ નામે પ્રસિદ્ધ અને બળવાન, રુદ્રના ગણપતિ થયો.
તસ્માત્ કૃત્વા તપો ઘોરમ્ અપત્યં ગુણવદ્ ભૃશમ્ ઉત્પાદયસ્વ શૈલેન્દ્ર સુતાં ત્વં વરવર્ણિનીમ્
એથી, હે પર્વતરાજ, તું ઘોર તપ કરીને તારી સુંદર કન્યાથી ઉત્તમ ગુણવાળો પુત્ર ઉત્પન્ન કર.
સ એવમ્ ઉક્ત્વા ઋષિણા શૈલેન્દ્રો નિયમસ્થિતઃ તપશ્ ચકારાપ્ય્ અતુલં યેન તુષ્ટિર્ અભૂન્ મમ
ઋષિએ આમ કહ્યાબાદ, પર્વતરાજે નિયમમાં સ્થિર રહી અતુલ્ય તપ કર્યું, જેના કારણે હું પ્રસન્ન થયો.
તદા તમ્ ઉત્પપાતાહં વરદો ઽસ્મીતિ ચાબ્રવમ્ બ્રૂહિ તુષ્ટો ઽસ્મિ શૈલેન્દ્ર તપસાનેન સુવ્રત
પછી હું તેના સામે પ્રગટ થયો અને કહ્યું: 'હું તને ઇચ્છિત વર આપનાર છું. શૈલરાજ, તારી તપસ્યાથી હું પ્રસન્ન થયો છું, શું ઈચ્છે છે, કહો, સુવ્રત.'
ભગવન્ પુત્રમ્ ઇચ્છામિ ગુણૈઃ સર્વૈર્ અલંકૃતમ્ એવં વરં પ્રયચ્છસ્વ યદિ તુષ્ટો ઽસિ મે પ્રભો
હે ભગવાન, હું સર્વ ગુણોથી યુક્ત પુત્રની ઇચ્છા રાખું છું. જો તમે મારા પર પ્રસન્ન હોવ, તો મને એ વર આપો, હે પ્રભુ.
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા ગિરિરાજસ્ય ભો દ્વિજાઃ તદા તસ્મૈ વરં ચાહં દત્તવાન્ મનસેપ્સિતમ્
હે દ્વિજગણો, શૈલરાજના એ વચન સાંભળી, મેં તેને મનમાં ઈચ્છેલો વર આપ્યો.
કન્યા ભવિત્રી શૈલેન્દ્ર તપસાનેન સુવ્રત યસ્યાઃ પ્રભાવાત્ સર્વત્ર કીર્તિમ્ આપ્સ્યસિ શોભનામ્
હે શૈલરાજ, તારી તપસ્યાથી તને એક પુત્રી થશે, અને એની મહિમાથી તું સર્વત્ર સુંદર કીર્તિ પ્રાપ્ત કરશે.
અર્ચિતઃ સર્વદેવાનાં તીર્થકોટિસમાવૃતઃ પાવનશ્ ચૈવ પુણ્યેન દેવાનામ્ અપિ સર્વતઃ
એ પુત્રી સર્વ દેવતાઓ દ્વારા પૂજ્ય, અનંત તીર્થો વડે ઘેરાયેલી અને પુણ્યથી પવિત્ર બની, સર્વત્ર દેવતાઓને પણ પવિત્રતા આપનાર થશે.
જ્યેષ્ઠા ચ સા ભવિત્રી તે અન્યે ચાત્ર તતઃ શુભે
એ તારી મોટી પુત્રી થશે અને પછી બીજી પુત્રીઓ પણ જન્મશે, હે શુભે.
સો ઽપિ કાલેન શૈલેન્દ્રો મેનાયામ્ ઉદપાદયત્ અપર્ણામ્ એકપર્ણાં ચ તથા ચૈવૈકપાટલામ્
સમય આવતાં શૈલરાજે મેનામાંથી અપર્ણા, એકપર્ણા અને એ જ રીતે એકપાટલા નામની પુત્રીઓ જન્માવ્યાં.
ન્યગ્રોધમ્ એકપર્ણં તુ પાટલં ચૈકપાટલામ્ અશિત્વા ત્વ્ એકપર્ણાં તુ અનિકેતસ્ તપો ઽચરત્
ન્યગ્રોધા, એકપર્ણા અને પાટલા તથા એકપાટલા—એમ ચાર પુત્રીઓ. એકપર્ણા માત્ર એક પર્ણ ખાઈને તપ કરે છે અને અનિકેતા પણ તપમાં લીન રહી.
શતં વર્ષસહસ્રાણાં દુશ્ચરં દેવદાનવૈઃ આહારમ્ એકપર્ણં તુ એકપર્ણા સમાચરત્
એકપર્ણાએ લાખ વર્ષ સુધી, જે દેવ-દૈત્યો માટે પણ અઘરું છે, માત્ર એક પર્ણ જ ખાઈને તપ કર્યું.
પાટલેન તથૈકેન વિદધે ચૈકપાટલા પૂર્ણે વર્ષસહસ્રે તુ આહારં તાઃ પ્રચક્રતુઃ
એકપાટલાએ પણ એ જ રીતે એક પાટલાનું પર્ણ જ ખાઈને તપ કર્યું. જ્યારે હજારો વર્ષ પૂર્ણ થયા, ત્યારે એ બધા એ જ રીતે આહાર લેતા.
અપર્ણા તુ નિરાહારા તાં માતા પ્રત્યભાષત નિષેધયન્તી ચો મેતિ માતૃસ્નેહેન દુઃખિતા
પણ અપર્ણા તો બિલકુલ નિરાહાર રહી. એની માતાએ તેને પ્રેમથી સમજાવ્યું: 'બેટી, ખાવા લે,' એમ કહીને દુઃખી થઈ.
સા તથોક્તા તયા માત્રા દેવી દુશ્ચરચારિણી તેનૈવ નામ્ના લોકેષુ વિખ્યાતા સુરપૂજિતા
માતાએ એમ કહીને, એ દુષ્કર તપ કરનારી દેવી એ નામથી જ લોકમાં પ્રસિદ્ધ થઈ અને દેવતાઓએ પણ તેની પૂજા કરી.
એતત્ તુ ત્રિકુમારીકં જગત્ સ્થાવરજઙ્ગમમ્ એતાસાં તપસાં વૃત્તં યાવદ્ ભૂમિર્ ધરિષ્યતિ
આ છે ત્રણ કન્યાઓનું વર્ણન, જેમનું તપ જ્યાં સુધી પૃથ્વી પર સ્થાવર-જંગમ જીવ રહેશે, ત્યાં સુધી યાદ રહેશે.
તપઃશરીરાસ્ તાઃ સર્વાસ્ તિસ્રો યોગં સમાશ્રિતાઃ સર્વાશ્ ચૈવ મહાભાગાસ્ તથા ચ સ્થિરયૌવનાઃ
બધી ત્રણેયે તપથી શરીર પામ્યું, યોગમાં સ્થિર રહી, અને એ બધી મહાભાગ્યવતી તથા કદી ન વયમાં ઓછી થતી નથી.
તા લોકમાતરશ્ ચૈવ બ્રહ્મચારિણ્ય એવ ચ અનુગૃહ્ણન્તિ લોકાંશ્ ચ તપસા સ્વેન સર્વદા
એ લોકમાતાઓ છે અને સદા બ્રહ્મચારિણી છે; પોતાની તપસ્યાથી સર્વ લોકને હંમેશા પોષે છે.
ઉમા તાસાં વરિષ્ઠા ચ જ્યેષ્ઠા ચ વરવર્ણિની મહાયોગબલોપેતા મહાદેવમ્ ઉપસ્થિતા
એમાં ઉમા સર્વથી શ્રેષ્ઠ, મોટી અને સુંદર કાયાવાળી છે, મહાયોગબળથી યુક્ત છે અને મહાદેવની સેવા માટે ગઈ.
દત્તકશ્ ચોશના તસ્ય પુત્રઃ સ ભૃગુનન્દનઃ આસીત્ તસ્યૈકપર્ણા તુ દેવલં સુષુવે સુતમ્
દત્તક અને ઉશના એનો પુત્ર થયો, હે ભૃગુનંદન. એકપર્ણાએ દેવલ નામના પુત્રને જન્મ આપ્યો.
યા તુ તાસાં કુમારીણાં તૃતીયા હ્ય્ એકપાટલા પુત્રં સા તમ્ અલર્કસ્ય જૈગીષવ્યમ્ ઉપસ્થિતા
એ કન્યાઓમાં ત્રીજી એકપાટલાએ અલર્કના પુત્ર, જે જૈગીષવ્ય તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો, તેને જન્મ આપ્યો.
તસ્યાશ્ ચ શઙ્ખલિખિતૌ સ્મૃતૌ પુત્રાવ્ અયોનિજૌ ઉમા તુ યા મયા તુભ્યં કીર્તિતા વરવર્ણિની
તેને બે પુત્રો, શંખ અને લિખિત, ગર્ભ વિના જન્મ્યા હતા; અને જે ઉમા, સુંદર રૂપાળી, મેં તને વર્ણવી છે.
અથ તસ્યાસ્ તપોયોગાત્ ત્રૈલોક્યમ્ અખિલં તદા પ્રધૂપિતમ્ ઇહાલક્ષ્ય વચસ્ તામ્ અહમ્ અબ્રવમ્
પછી તેની તપશ્ચર્યાથી ત્રણેય લોકમાં બધે જ આગ ફાટી નીકળી; આ જોઈને મેં તેને કહ્યું.
દેવિ કિં તપસા લોકાંસ્ તાપયિષ્યસિ શોભને ત્વયા સૃષ્ટમ્ ઇદં સર્વં મા કૃત્વા તદ્ વિનાશય
હે દેવી, તું તપ કરીને લોકોએ શા માટે દુઃખ આપી રહી છે? આ બધું તું જ સર્જ્યું છે; એ બધું નાશ ન કર.
ત્વં હિ ધારયસે લોકાન્ ઇમાન્ સર્વાન્ સ્વતેજસા બ્રૂહિ કિં તે જગન્માતઃ પ્રાર્થિતં સંપ્રતીહ નઃ
તારું તેજ જ બધા લોકને ટકાવી રાખે છે; હે જગતજનની, હવે તારે અમારે પાસેથી શું ઈચ્છા છે, એ મને કહો.