ઇન્દ્રો વિવસ્વાન્ દીપ્તાંશુઃ શુચિઃ શૌરિઃ શનૈશ્ચરઃ બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ ચ રુદ્રશ્ ચ સ્કન્દો વૈશ્રવણો યમઃ
એ જ ઇન્દ્ર, વિવસ્વાન, તેજસ્વી, શુદ્ધ, શૌરી, શનૈશ્ચર, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, રુદ્ર, સ્કંદ, વૈશ્વરાણ અને યમ છે.
વૈદ્યુતો જાઠરશ્ ચાગ્નિર્ ઐન્ધનસ્ તેજસાં પતિઃ ધર્મધ્વજો વેદકર્તા વેદાઙ્ગો વેદવાહનઃ
એ જ વીજળી, જઠરાગ્નિ, ઇંધણથી પ્રજ્વલિત અગ્નિ, તેજનો સ્વામી, ધર્મધ્વજ, વેદનો સર્જક, વેદાંગ અને વેદવાહન છે.
કૃતં ત્રેતા દ્વાપરશ્ ચ કલિઃ સર્વામરાશ્રયઃ કલાકાષ્ઠામુહૂર્તાશ્ ચ ક્ષપા યામાસ્ તથા ક્ષણાઃ
એ જ કૃત, ત્રેત, દ્વાપર અને કળી છે; એ સર્વ દેવતાઓનો આશ્રય છે; એ જ કાળ, કાષ્ઠા, મુહૂર્ત, રાત, યામ અને ક્ષણ વગેરે સમયના ભાગ છે.
સંવત્સરકરો ઽશ્વત્થઃ કાલચક્રો વિભાવસુઃ પુરુષઃ શાશ્વતો યોગી વ્યક્તાવ્યક્તઃ સનાતનઃ
એ જ વર્ષનો રચયિતા, અશ્વત્થ વૃક્ષ, કાળચક્ર, અગ્નિ, શાશ્વત પુરુષ, યોગી, વ્યક્ત અને અવ્યક્ત, તથા સનાતન છે.
કાલાધ્યક્ષઃ પ્રજાધ્યક્ષો વિશ્વકર્મા તમોનુદઃ વરુણઃ સાગરો ઽંશશ્ ચ જીમૂતો જિવનો ઽરિહા
એ જ કાળના અધ્યક્ષ, પ્રજાના અધ્યક્ષ, વિશ્વકર્મા, અંધકારનો નાશક, વરુણ, સાગર, અંશ, મેઘ, જીવનદાતા અને શત્રુહંત છે.
ભૂતાશ્રયો ભૂતપતિઃ સર્વલોકનમસ્કૃતઃ સ્રષ્ટા સંવર્તકો વહ્નિઃ સર્વસ્યાદિર્ અલોલુપઃ
એ જ ભૂતોનો આધાર, ભૂતપતિ, સર્વ લોકોથી પૂજિત, સર્જનહાર, સંહારક, અગ્નિ, સર્વનો આરંભ અને લોભરહિત છે.
અનન્તઃ કપિલો ભાનુઃ કામદઃ સર્વતોમુખઃ જયો વિશાલો વરદઃ સર્વભૂતનિષેવિતઃ
એ જ અનંત, કપિલ, ભાનુ, ઇચ્છા આપનાર, સર્વ દિશામાં રહેનારો, વિજયી, વિશાળ, વર્દાતા અને સર્વ ભૂતો દ્વારા સેવા પામનાર છે.
મનઃ સુપર્ણો ભૂતાદિઃ શીઘ્રગઃ પ્રાણધારણઃ ધન્વન્તરિર્ ધૂમકેતુર્ આદિદેવો ઽદિતેઃ સુતઃ
એ જ મન, સુપર્ણ, ભૂતોનો આરંભ, ઝડપી ચાલનાર, પ્રાણધારક, ધન્વંતરી, ધૂમકેતુ, આદિદેવ અને અદિતિના પુત્ર છે.
દ્વાદશાત્મા રવિર્ દક્ષઃ પિતા માતા પિતામહઃ સ્વર્ગદ્વારં પ્રજાદ્વારં મોક્ષદ્વારં ત્રિવિષ્ટપમ્
એ જ બાર સ્વરૂપ ધરાવનારો, રવિ, દક્ષ, પિતા, માતા, પિતામહ, સ્વર્ગના દ્વાર, સંતાનના દ્વાર, મોક્ષના દ્વાર અને ત્રિવિષ્ટપ છે.
દેહકર્તા પ્રશાન્તાત્મા વિશ્વાત્મા વિશ્વતોમુખઃ ચરાચરાત્મા સૂક્ષ્માત્મા મૈત્રેયઃ કરુણાન્વિતઃ
એ જ શરીર રચનાર, શાંત આત્માવાળો, વિશ્વાત્મા, સર્વ દિશામાં રહેનારો, ચરાચરનો આત્મા, સૂક્ષ્મ આત્મા, મૈત્રેય અને કરુણાથી ભરપૂર છે.
એતદ્ વૈ કીર્તનીયસ્ય સૂર્યસ્યામિતતેજસઃ નામ્નામ્ અષ્ટશતં રમ્યં મયા પ્રોક્તં દ્વિજોત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, અમિત તેજવાળા સૂર્યના આ આઠસો સુંદર નામો છે, જેનું કીર્તન કરવું જોઈએ, તે મેં અહીં કહ્યાં છે.
સુરગણપિતૃયક્ષસેવિતં હ્ય્ અસુરનિશાકરસિદ્ધવન્દિતમ્ વરકનકહુતાશનપ્રભં પ્રણિપતિતો ઽસ્મિ હિતાય ભાસ્કરમ્
હું સર્વના કલ્યાણ માટે ભાસ્કરને વંદન કરું છું, જે દેવો, પિતૃઓ અને યક્ષો દ્વારા સેવા પામે છે, અસુરો, રાત્રિચર અને સિદ્ધો દ્વારા પૂજાય છે, અને જેના તેજ સોનાં તથા અગ્નિ જેવું છે.
સૂર્યોદયે યઃ સુસમાહિતઃ પઠેત્ સ પુત્રદારાન્ ધનરત્નસંચયાન્ લભેત જાતિસ્મરતાં નરઃ સ તુ સ્મૃતિં ચ મેધાં ચ સ વિન્દતે પરામ્
જે મનુષ્ય સૂર્યોદયે એકાગ્ર ચિત્તે આનું પઠન કરે છે, તેને પુત્ર, પત્ની, ધન અને રત્ન મળે છે; એવો મનુષ્ય જન્મજન્માંત્રની સ્મૃતિ, શ્રેષ્ઠ સ્મૃતિ અને બુદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે.
ઇમં સ્તવં દેવવરસ્ય યો નરઃ પ્રકીર્તયેચ્ છુદ્ધમનાઃ સમાહિતઃ વિમુચ્યતે શોકદવાગ્નિસાગરાલ્ લભેત કામાન્ મનસા યથેપ્સિતાન્
જે મનુષ્ય શુદ્ધ મન અને એકાગ્રતાથી દેવોમાં શ્રેષ્ઠના આ સ્તોત્રનું પઠન કરે છે, તે દુઃખરૂપ અગ્નિના સાગરથી મુક્ત થાય છે અને મનથી ઇચ્છેલાં સર્વ કામો પ્રાપ્ત કરે છે.
યો ઽસૌ સર્વગતો દેવસ્ ત્રિપુરારિસ્ ત્રિલોચનઃ ઉમાપ્રિયકરો રુદ્રશ્ ચન્દ્રાર્ધકૃતશેખરઃ
જે સર્વવ્યાપી દેવ છે, ત્રિપુરાના શત્રુ, ત્રિનેત્રધારી, ઉમાના પ્રિય, રુદ્ર અને ચંદ્રાર્ધ શોભિત શિખરવાળા છે.
વિદ્રાવ્ય વિબુધાન્ સર્વાન્ સિદ્ધવિદ્યાધરાન્ ઋષીન્ ગન્ધર્વયક્ષનાગાંશ્ ચ તથાન્યાંશ્ ચ સમાગતાન્
એમણે સર્વ દેવો, સિદ્ધો, વિદ્યા ધરાવનારા, ઋષિઓ, ગંધર્વો, યક્ષો, નાગો અને અન્ય એકત્ર થયેલાં બધાને હંકાર્યા.
જઘાન પૂર્વં દક્ષસ્ય યજતો ધરણીતલે યજ્ઞં સમૃદ્ધં રત્નાઢ્યં સર્વસંભારસંભૃતમ્
પહેલાં ધરતી પર દક્ષે જે યજ્ઞ કર્યો હતો, એ ભરપૂર ધન-માણિકથી ભરેલો અને સર્વ સામગ્રીથી સજ્જ હતો, તેને શિવે નાશ કર્યો.
યસ્ય પ્રતાપસંત્રસ્તાઃ શક્રાદ્યાસ્ ત્રિદિવૌકસઃ શાન્તિં ન લેભિરે વિપ્રાઃ કૈલાસં શરણં ગતાઃ
જેનાં તેજથી ઇન્દ્ર અને સ્વર્ગના બધા દેવતાઓ ડરી ગયા હતા, અને બ્રાહ્મણો શાંતિ ન પામી શક્યા, તેઓએ કૈલાસ પર આશરો લીધો.
સ આસ્તે તત્ર વરદઃ શૂલપાણિર્ વૃષધ્વજઃ પિનાકપાણિર્ ભગવાન્ દક્ષયજ્ઞવિનાશનઃ
ત્યાં વરદાન આપનાર, ત્રિશૂલધારી, વૃષભધ્વજ, પિનાકધારી, દક્ષના યજ્ઞનો વિનાશક ભગવાન શિવ નિવાસ કરે છે.
મહાદેવો ઽકલે દેશે કૃત્તિવાસા વૃષધ્વજઃ એકામ્રકે મુનિશ્રેષ્ઠાઃ સર્વકામપ્રદો હરઃ
મહાદેવ, ચામડાં પહેરનાર, વૃષભધ્વજ, એ અનાદિ સ્થાને, એક આમ્રવૃક્ષ નીચે, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરનાર હર છે.
કિમર્થં સ ભવો દેવઃ સર્વભૂતહિતે રતઃ જઘાન યજ્ઞં દક્ષસ્ય દેવૈઃ સર્વૈર્ અલંકૃતમ્
સર્વ જીવોના કલ્યાણમાં રત એવા ભવદેવે, બધા દેવતાઓએ શોભિત દક્ષના યજ્ઞને શા માટે નષ્ટ કર્યો?
ન હ્ય્ અલ્પં કારણં તત્ર પ્રભો મન્યામહે વયમ્ શ્રોતુમ્ ઇચ્છામહે બ્રૂહિ પરં કૌતૂહલં હિ નઃ
હે પ્રભુ, અમને એનું કારણ સામાન્ય લાગતું નથી; અમને સાંભળવાની ઇચ્છા છે—કૃપા કરીને કહો, કેમ કે અમારો ઉત્સુકતા ખૂબ છે.
દક્ષસ્યાસન્ન્ અષ્ટ કન્યા યાશ્ ચૈવં પતિસંગતાઃ સ્વેભ્યો ગૃહેભ્યશ્ ચાનીય તાઃ પિતાભ્યર્ચયદ્ ગૃહે
દક્ષની આઠ દીકરીઓ હતી, જે પતિઓ સાથે જોડાઈ પોતાના ઘરોમાંથી લાવવામાં આવી, અને પિતાએ પોતાના ઘરમાં તેમનું સન્માન કર્યું.
તતસ્ ત્વ્ અભ્યર્ચિતા વિપ્રા ન્યવસંસ્ તાઃ પિતુર્ ગૃહે તાસાં જ્યેષ્ઠા સતી નામ પત્ની યા ત્ર્યમ્બકસ્ય વૈ
પછી, જ્યારે તેમનું સન્માન થયું, ત્યારે બ્રાહ્મણો પિતાના ઘરમાં રહ્યા; તેમાં સૌથી મોટી દીકરીનું નામ સતી હતું, જે ત્ર્યંબકની પત્ની હતી.
નાજુહાવાત્મજાં તાં વૈ દક્ષો રુદ્રમ્ અભિદ્વિષન્ અકરોત્ સંનતિં દક્ષે ન ચ કાંચિન્ મહેશ્વરઃ
દક્ષે રુદ્ર પ્રત્યે દ્વેષ રાખી પોતાની દીકરીને બોલાવી નહોતી; દક્ષને તો નમન કર્યું, પણ મહેશ્વરને કોઈ માન આપ્યો નહીં.
જામાતા શ્વશુરે તસ્મિન્ સ્વભાવાત્ તેજસિ સ્થિતઃ તતો જ્ઞાત્વા સતી સર્વાસ્ તાસ્ તુ પ્રાપ્તાઃ પિતુર્ ગૃહમ્
જામાઈ પોતાની સ્વભાવ અને તેજમાં સ્થિર રહ્યો; પછી સતી એ જાણીને, બધી બહેનો સાથે પિતાના ઘરમાં પહોંચી.
જગામ સાપ્ય્ અનાહૂતા સતી તુ સ્વપિતુર્ ગૃહમ્ તાભ્યો હીનાં પિતા ચક્રે સત્યાઃ પૂજામ્ અસંમતામ્ તતો ઽબ્રવીત્ સા પિતરં દેવી ક્રોધસમાકુલા
સતી આમંત્રણ વિના પણ પિતાના ઘરમાં ગઈ; પિતાએ બધી દીકરીઓનું પૂજન કર્યું, પણ સતીનું નહોતું કર્યું, જેને તે અસ્વીકાર્ય માનતી હતી. પછી દેવી ક્રોધથી ભરાઈ પિતાને બોલી.
યવીયસીભ્યઃ શ્રેષ્ઠાહં કિં ન પૂજસિ માં પ્રભો અસત્કૃતામ્ અવસ્થાં યઃ કૃતવાન્ અસિ ગર્હિતામ્ અહં જ્યેષ્ઠા વરિષ્ઠા ચ માં ત્વં સત્કર્તુમ્ અર્હસિ
હું નાની બહેનો કરતાં શ્રેષ્ઠ છું—તો પછી, હે પ્રભુ, તમે મને કેમ માન આપતા નથી? તમે મને અપમાનજનક સ્થિતિમાં મૂકી, નિંદનીય કામ કર્યું છે. હું મોટી અને શ્રેષ્ઠ છું, તમે મને માન આપવો જોઈએ.
એવમ્ ઉક્તો ઽબ્રવીદ્ એનાં દક્ષઃ સંરક્તલોચનઃ
આ રીતે સાંભળીને, દક્ષ લાલ આંખે સતીને બોલ્યો.
ત્વત્તઃ શ્રેષ્ઠા વરિષ્ઠાશ્ ચ પૂજ્યા બાલાઃ સુતા મમ તાસાં યે ચૈવ ભર્તારસ્ તે મે બહુમતાઃ સતિ
મારી જે દીકરીઓ શ્રેષ્ઠ અને મહાન છે, અને તેમના પતિઓ પણ, હે સતી, તેઓ બધા મારા માટે માનનીય છે.