સા તત્પરિહરન્તી ચ શાપાદ્ ભીતા તદા રવેઃ કથયામ્ આસ વૃત્તાન્તં સ શ્રુત્વા શ્વશુરં યયૌ
શાપથી ડરીને તે છાયા એ બધું ટાળવાનો પ્રયત્ન કર્યો અને પછી સૂર્યદેવને આખી વાત કહી. આ સાંભળી તેઓ પોતાના સસરા પાસે ગયા.
સ ચાપિ તં યથાન્યાયમ્ અર્ચયિત્વા તદા રવિમ્ નિર્દગ્ધુકામં રોષેણ સાન્ત્વયાનસ્ તમ્ અબ્રવીત્
ત્યારે સસરાએ યોગ્ય રીતે સૂર્યદેવનું સન્માન કર્યું અને ગુસ્સામાં બળતા તેમને શાંત પાડતા મીઠા શબ્દો કહ્યા.
તવાતિતેજસા વ્યાપ્તમ્ ઇદં રૂપં સુદુઃસહમ્ અસહન્તી તુ તત્ સંજ્ઞા વને ચરતિ વૈ તપઃ
તમારી અતિશય તેજસ્વી કાયાથી બધું વ્યાપ્ત છે, જે સહન કરવું ખૂબ જ મુશ્કેલ છે; એથી સંજ્ઞા એ સહન ન થઈ અને વનમાં જઈ તપ કરી રહી છે.
દ્રક્ષ્યતે તાં ભવાન્ અદ્ય સ્વાં ભાર્યાં શુભચારિણીમ્ રૂપાર્થં ભવતો ઽરણ્યે ચરન્તીં સુમહત્ તપઃ
આજે તમે તમારી પવિત્ર પત્ની સંજ્ઞાને વનમાં, તમારા રૂપ માટે મહાન તપ કરતા જોઈ શકશો.
શ્રુતં મે બ્રહ્મણો વાક્યં તવ તેજોવરોધને રૂપં નિર્વર્તયામ્ય્ અદ્ય તવ કાન્તં દિવસ્પતે
મને બ્રહ્માજીના શબ્દો સાંભળ્યા છે કે તમારું તેજ ઓછું કરવું જોઈએ; આજે, દિવસના સ્વામી, હું તમારા માટે મનગમતું રૂપ બનાવીશ.
તતસ્ તથેતિ તં પ્રાહ ત્વષ્ટારં ભગવાન્ રવિઃ તતો વિવસ્વતો રૂપં પ્રાગ્ આસીત્ પરિમણ્ડલમ્
પછી ભગવાન સૂર્યદેવે ત્વષ્ટાને 'તેથી જ થાઓ' એમ કહ્યું. ત્યારબાદ વિવસ્વાનનું રૂપ વધુ સુંદર અને નમણું બની ગયું.
વિશ્વકર્મા ત્વ્ અનુજ્ઞાતઃ શાકદ્વીપે વિવસ્વતા ભ્રમિમ્ આરોપ્ય તત્તેજઃશાતનાયોપચક્રમે
વિશ્વકર્માએ વિવસ્વાનની મંજૂરી લઈને શાકદ્વીપમાં ચક્ર ફેરવીને તેમનું તેજ ઓછું કરવાનું શરૂ કર્યું.
ભ્રમતાશેષજગતાં નાભિભૂતેન ભાસ્વતા સમુદ્રાદ્રિવનોપેતા ત્વ્ આરુરોહ મહી નભઃ
બધા લોકોએ ચક્ર ફેરવ્યું છતાં પણ એ તેજને કોઈ હરાવી શક્યું નહીં; એ તેજથી ધરતી, સમુદ્ર, પર્વતો અને આકાશ બધું ઊંચે ચડી ગયું.
ગગનં ચાખિલં વિપ્રાઃ સચન્દ્રગ્રહતારકમ્ અધોગતં મહાભાગા બભૂવાક્ષિપ્તમ્ આકુલમ્
હે વિદ્વાન મુનિઓ, આખું આકાશ, ચંદ્ર, ગ્રહો અને તારાઓ સાથે, નીચે ધકેલાઈ ગયું અને ખૂબ ગભરાટથી ભરાઈ ગયું.
વિક્ષિપ્તસલિલાઃ સર્વે બભૂવુશ્ ચ તથાર્ણવાઃ વ્યભિદ્યન્ત મહાશૈલાઃ શીર્ણસાનુનિબન્ધનાઃ
બધા સમુદ્રો ઉથલપાથલ થઈ ગયા અને મહાપર્વતોના શિખરો અને પાયા તૂટી પડ્યા.
ધ્રુવાધારાણ્ય્ અશેષાણિ ધિષ્ણ્યાનિ મુનિસત્તમાઃ ત્રુટ્યદ્રશ્મિનિબન્ધીનિ બન્ધનાનિ અધો યયુઃ
હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, બધા સ્થિર આધાર અને લોક, જે રશ્મિથી બંધાયેલા હતા, તૂટીને નીચે પડી ગયા.
વેગભ્રમણસંપાતવાયુક્ષિપ્તાઃ સહસ્રશઃ વ્યશીર્યન્ત મહામેઘા ઘોરારાવવિરાવિણઃ
હજારો મહામેઘો વાવાઝોડાની ઝડપથી ફેંકાઈ ગયા અને ભયાનક અવાજ સાથે વિખેરાઈ ગયા.
ભાસ્વદ્ભ્રમણવિભ્રાન્તભૂમ્યાકાશરસાતલમ્ જગદ્ આકુલમ્ અત્યર્થં તદાસીન્ મુનિસત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, તેજના ચક્રથી ધરતી, આકાશ અને પાતાળ બધું ગભરાઈ ગયું અને અતિશય અશાંત બની ગયું.
ત્રૈલોક્યમ્ આકુલં વીક્ષ્ય ભ્રમમાણં સુરર્ષયઃ દેવાશ્ ચ બ્રહ્મણા સાર્ધં ભાસ્વન્તમ્ અભિતુષ્ટુવુઃ
ત્રણે લોકમાં આ અશાંતિ અને ગભરાટ જોઈ, દેવમુનિઓ અને દેવતાઓએ બ્રહ્માજી સાથે મળીને તેજસ્વી સૂર્યદેવની સ્તુતિ કરી.
આદિદેવો ઽસિ દેવાનાં જાતસ્ ત્વં ભૂતયે ભુવઃ સર્ગસ્થિત્યન્તકાલેષુ ત્રિધા ભેદેન તિષ્ઠસિ
તમે દેવોમાં પ્રાચીન દેવ છો, જગતના કલ્યાણ માટે જન્મેલા છો. સર્જન, પાલન અને વિલયના સમયે, તમે ત્રણ રૂપે અલગ-અલગ રીતે વિરાજો છો.
સ્વસ્તિ તે ઽસ્તુ જગન્નાથ ઘર્મવર્ષદિવાકર ઇન્દ્રાદયસ્ તદા દેવા લિખ્યમાનમ્ અથાસ્તુવન્
હે જગન્નાથ, તમને સુખ-શાંતિ મળે. તમે જ તાપ અને વરસાદ લાવનારા સૂર્ય છો. ત્યારે ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓએ, જ્યારે તમારી છબી દોરાતી હતી, ત્યારે તમારી સ્તુતિ કરી.
જય દેવ જગત્સ્વામિઞ્ જયાશેષજગત્પતે ઋષયશ્ ચ તતઃ સપ્ત વસિષ્ઠાત્રિપુરોગમાઃ
જય હો દેવ, હે જગતના સ્વામી! જય હો, સર્વ જગતના અધિપતિ! ત્યારબાદ વશિષ્ઠ, અત્રિ વગેરે સાત ઋષિઓએ પણ તમારી પ્રશંસા કરી.
તુષ્ટુવુર્ વિવિધૈઃ સ્તોત્રૈઃ સ્વસ્તિ સ્વસ્તીતિવાદિનઃ વેદોક્તિભિર્ અથાગ્ર્યાભિર્ વાલખિલ્યાશ્ ચ તુષ્ટુવુઃ
તેમણે વિવિધ સ્તોત્રો દ્વારા, શુભ અને કલ્યાણકારી શબ્દો ઉચ્ચારી, શ્રેષ્ઠ વેદોક્તિઓથી તમારી સ્તુતિ કરી. વાલખિલ્ય ઋષિઓએ પણ તમારી પ્રશંસા કરી.
અગ્નિર્ આદ્યાશ્ ચ ભાસ્વન્તં લિખ્યમાનં મુદા યુતાઃ ત્વં નાથ મોક્ષિણાં મોક્ષો ધ્યેયસ્ ત્વં ધ્યાનિનાં પરઃ
અગ્નિ અને બીજા દેવતાઓએ આનંદપૂર્વક પ્રકાશમાનあなたની છબીની પ્રસંસા કરી. હે નાથ, તમે મુક્તિ ઇચ્છનારાઓ માટે મુક્તિ છો અને ધ્યાન કરનારાઓ માટે સર્વોચ્ચ ધ્યાનના વિષય છો.
ત્વં ગતિઃ સર્વભૂતાનાં કર્મકાણ્ડવિવર્તિનામ્ સંપૂજ્યસ્ ત્વં તુ દેવેશ શં નો ઽસ્તુ જગતાં પતે
તમે સર્વ જીવાત્માઓ માટે કર્મના ચક્રમાં ફરનારાઓને માર્ગ દર્શાવનાર છો. હે દેવેશ, તમે પૂજનીય છો. હે જગતના પતિ, અમને શાંતિ મળે.
શં નો ઽસ્તુ દ્વિપદે નિત્યં શં નશ્ ચાસ્તુ ચતુષ્પદે તતો વિદ્યાધરગણા યક્ષરાક્ષસપન્નગાઃ
અમને, બે પગવાળાઓને હંમેશાં શાંતિ મળે અને ચાર પગવાળાઓને પણ શાંતિ મળે. ત્યારબાદ વિદ્યાધર, યક્ષ, રાક્ષસ અને સાપોના સમૂહો—
કૃતાઞ્જલિપુટાઃ સર્વે શિરોભિઃ પ્રણતા રવિમ્ ઊચુસ્ તે વિવિધા વાચો મનઃશ્રોત્રસુખાવહાઃ
બધાએ હાથ જોડીને, માથું નમાવીને સૂર્યને વંદન કર્યું અને મન અને કાનને આનંદ આપે એવા વિવિધ મધુર શબ્દો ઉચ્ચાર્યા.
સહ્યં ભવતુ તેજસ્ તે ભૂતાનાં ભૂતભાવન તતો હાહાહૂહૂશ્ ચૈવ નારદસ્ તુમ્બુરુસ્ તથા
હે ભૂતોના પોષક, તમારું તેજ સર્વ જીવાત્માઓ માટે સહન કરી શકાય એવું રહે. ત્યારબાદ હાહા, હૂહૂ, નારદ અને તુંબુરુ—
ઉપગાયિતુમ્ આરબ્ધા ગાન્ધર્વકુશલા રવિમ્ ષડ્જમધ્યમગાન્ધારગાનત્રયવિશારદાઃ
ગાંધીર્વ સંગીતમાં નિપુણ એવા લોકોએ, ષડ્જ, મધ્યમ અને ગાંધાર ત્રણ સ્વરમાં પારંગત રહીને, સૂર્યની સ્તુતિમાં ગાન શરૂ કર્યું.
મૂર્છનાભિશ્ ચ તાલૈશ્ ચ સંપ્રયોગૈઃ સુખપ્રદમ્ વિશ્વાચી ચ ઘૃતાચી ચ ઉર્વશ્ય્ અથ તિલોત્તમાઃ
મૂર્ચના, તાલ અને સુમેળથી ભરપૂર સંગીતથી આનંદ પેદા કર્યો. વિશ્વાચી, ઘૃતાચી, ઉર્વશી અને તિલોત્તમા—
મેનકા સહજન્યા ચ રમ્ભા ચાપ્સરસાં વરા નનૃતુર્ જગતામ્ ઈશે લિખ્યમાને વિભાવસૌ
મેનકા, સહજન્યા અને રંભા, અપ્સરાઓમાં શ્રેષ્ઠ, જગતના ઈશ્વર સમક્ષ, જ્યારે સૂર્યની છબી દોરાતી હતી, ત્યારે નૃત્ય કરવા લાગી.
ભાવહાવવિલાસાદ્યાન્ કુર્વત્યો ઽભિનયાન્ બહૂન્ પ્રાવાદ્યન્ત તતસ્ તત્ર વીણા વેણ્વાદિઝર્ઝરાઃ
તેમણે ભાવ, હાવ અને વિલાસ જેવા અનેક અભિનય કરીને ગીત ગાયું. ત્યારબાદ ત્યાં વીણા, વાંસળી અને બીજા વાદ્યો વાગવા લાગ્યા.
પણવાઃ પુષ્કરાશ્ ચૈવ મૃદઙ્ગાઃ પટહાનકાઃ દેવદુન્દુભયઃ શઙ્ખાઃ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ
પખાવજ, તાળ, મૃદંગ, પટહ અને અનક જેવા વાદ્યો, દેવદુંદુભિ અને શંખો સૈંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં વાગી ઉઠ્યા.
ગાયદ્ભિશ્ ચૈવ નૃત્યદ્ભિર્ ગન્ધર્વૈર્ અપ્સરોગણૈઃ તૂર્યવાદિત્રઘોષૈશ્ ચ સર્વં કોલાહલીકૃતમ્
ગાંધીર્વો અને અપ્સરાઓના ગાન અને નૃત્ય સાથે, વિવિધ વાદ્યોના ઘોષથી આખું સ્થળ ધ્વનિથી ગુંજી ઉઠ્યું.
તતઃ કૃતાઞ્જલિપુટા ભક્તિનમ્રાત્મમૂર્તયઃ લિખ્યમાનં સહસ્રાંશું પ્રણેમુઃ સર્વદેવતાઃ
પછી, ભક્તિપૂર્વક હાથ જોડીને અને શરીર નમાવીને, સર્વ દેવતાઓએ દોરાતા હજાર કિરણવાળા સૂર્યને વંદન કર્યું.