સ્નેહેન તુલ્યમ્ અસ્માસુ માતા દેવ ન વર્તતે વિસૃજ્ય જ્યાયસં ભક્ત્યા કનીયાંસં બુભૂષતિ
દેવ, અમારી માતા અમને સમાન પ્રેમ આપતી નથી; મોટા પુત્રને છોડીને, નાના પર વધારે સ્નેહ દર્શાવે છે.
તસ્યાં મયોદ્યતઃ પાદો ન તુ દેહે નિપાતિતઃ બાલ્યાદ્ વા યદિ વા મોહાત્ તદ્ ભવાન્ ક્ષન્તુમ્ અર્હસિ
મારો પગ માત્ર ઉઠ્યો હતો, શરીરે મૂક્યો નહોતો; બાળપણ કે મોહથી એવું થયું હોય, ભગવાન, તમે માફ કરો.
શપ્તો ઽહં તાત કોપેન જનન્યા તનયો યતઃ તતો મન્યે ન જનનીમ્ ઇમાં વૈ તપતાં વર
પિતાજી, હું તો માતાના ગુસ્સાથી શાપિત થયો છું, કારણ કે હું એનો પુત્ર છું; તેથી, તપસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ, હું એને મારી માતા માનતો નથી.
તવ પ્રસાદાચ્ ચરણો ભગવન્ ન પતેદ્ યથા માતૃશાપાદ્ અયં મે ઽદ્ય તથા ચિન્તય ગોપતે
ભગવાન, તમારી કૃપાથી આજે મારા પગ પર માતાના શાપથી કંઈ ન થાય, એ રીતે વિચાર કરો, પૃથ્વીના રક્ષક.
અસંશયં મહત્ પુત્ર ભવિષ્યત્ય્ અત્ર કારણમ્ યેન ત્વામ્ આવિશત્ ક્રોધો ધર્મજ્ઞં ધર્મશીલિનમ્
પુત્ર, નિશ્ચયે જ કોઈ મોટું કારણ હશે, જેના કારણે ધર્મને જાણનારા અને પાળનારા તારા મનમાં ગુસ્સો આવ્યો.
સર્વેષામ્ એવ શાપાનાં પ્રતિઘાતો હિ વિદ્યતે ન તુ માત્રાભિશપ્તાનાં ક્વચિચ્ છાપનિવર્તનમ્
બધા શાપોનો ઉપાય હોય છે, પણ માતાના શાપનો કોઈ ઉપાય નથી, એ ક્યારેય પાછો ફેરવી શકાતો નથી.
ન શક્યમ્ એતન્ મિથ્યા તુ કર્તું માતુર્ વચસ્ તવ કિંચિત્ તે ઽહં વિધાસ્યામિ પુત્રસ્નેહાદ્ અનુગ્રહમ્
તમારી માતાના વચનને ખોટું કરવું શક્ય નથી; છતાં, પુત્ર તરીકે તુમારા પ્રત્યેના પ્રેમથી હું તને કોઈક આશીર્વાદ જરૂર આપીશ.
કૃમયો માંસમ્ આદાય પ્રયાસ્યન્તિ મહીતલમ્ કૃતં તસ્યા વચઃ સત્યં ત્વં ચ ત્રાતો ભવિષ્યસિ
કીડીઓ તારો માંસ લઈ જમીન પર જઈ જશે; આ રીતે તેની વાત સાચી થશે અને તું સુરક્ષિત રહીશ.
આદિત્યસ્ ત્વ્ અબ્રવીચ્ છાયાં કિમર્થં તનયેષુ વૈ તુલ્યેષ્વ્ અપ્ય્ અધિકઃ સ્નેહ એકં પ્રતિ કૃતસ્ ત્વયા
સૂર્યદેવીએ છાયાને પૂછ્યું: તારા બધા સંતાનો સમાન છે, તો પણ એક માટે તું વધારે પ્રેમ કેમ બતાવ્યો છે?
નૂનં નૈષાં ત્વં જનની સંજ્ઞા કાપિ ત્વમ્ આગતા નિર્ગુણેષ્વ્ અપ્ય્ અપત્યેષુ માતા શાપં ન દાસ્યતિ
નિશ્ચયે, તું તેમની સાચી માતા નથી; કોઈ બીજું સ્વરૂપ તારે ધારણ કર્યું છે. ગુણહીન સંતાનોમાં પણ સાચી માતા શાપ આપતી નથી.
સા તત્પરિહરન્તી ચ શાપાદ્ ભીતા તદા રવેઃ કથયામ્ આસ વૃત્તાન્તં સ શ્રુત્વા શ્વશુરં યયૌ
શાપથી ડરીને તે છાયા એ બધું ટાળવાનો પ્રયત્ન કર્યો અને પછી સૂર્યદેવને આખી વાત કહી. આ સાંભળી તેઓ પોતાના સસરા પાસે ગયા.
સ ચાપિ તં યથાન્યાયમ્ અર્ચયિત્વા તદા રવિમ્ નિર્દગ્ધુકામં રોષેણ સાન્ત્વયાનસ્ તમ્ અબ્રવીત્
ત્યારે સસરાએ યોગ્ય રીતે સૂર્યદેવનું સન્માન કર્યું અને ગુસ્સામાં બળતા તેમને શાંત પાડતા મીઠા શબ્દો કહ્યા.
તવાતિતેજસા વ્યાપ્તમ્ ઇદં રૂપં સુદુઃસહમ્ અસહન્તી તુ તત્ સંજ્ઞા વને ચરતિ વૈ તપઃ
તમારી અતિશય તેજસ્વી કાયાથી બધું વ્યાપ્ત છે, જે સહન કરવું ખૂબ જ મુશ્કેલ છે; એથી સંજ્ઞા એ સહન ન થઈ અને વનમાં જઈ તપ કરી રહી છે.
દ્રક્ષ્યતે તાં ભવાન્ અદ્ય સ્વાં ભાર્યાં શુભચારિણીમ્ રૂપાર્થં ભવતો ઽરણ્યે ચરન્તીં સુમહત્ તપઃ
આજે તમે તમારી પવિત્ર પત્ની સંજ્ઞાને વનમાં, તમારા રૂપ માટે મહાન તપ કરતા જોઈ શકશો.
શ્રુતં મે બ્રહ્મણો વાક્યં તવ તેજોવરોધને રૂપં નિર્વર્તયામ્ય્ અદ્ય તવ કાન્તં દિવસ્પતે
મને બ્રહ્માજીના શબ્દો સાંભળ્યા છે કે તમારું તેજ ઓછું કરવું જોઈએ; આજે, દિવસના સ્વામી, હું તમારા માટે મનગમતું રૂપ બનાવીશ.
તતસ્ તથેતિ તં પ્રાહ ત્વષ્ટારં ભગવાન્ રવિઃ તતો વિવસ્વતો રૂપં પ્રાગ્ આસીત્ પરિમણ્ડલમ્
પછી ભગવાન સૂર્યદેવે ત્વષ્ટાને 'તેથી જ થાઓ' એમ કહ્યું. ત્યારબાદ વિવસ્વાનનું રૂપ વધુ સુંદર અને નમણું બની ગયું.
વિશ્વકર્મા ત્વ્ અનુજ્ઞાતઃ શાકદ્વીપે વિવસ્વતા ભ્રમિમ્ આરોપ્ય તત્તેજઃશાતનાયોપચક્રમે
વિશ્વકર્માએ વિવસ્વાનની મંજૂરી લઈને શાકદ્વીપમાં ચક્ર ફેરવીને તેમનું તેજ ઓછું કરવાનું શરૂ કર્યું.
ભ્રમતાશેષજગતાં નાભિભૂતેન ભાસ્વતા સમુદ્રાદ્રિવનોપેતા ત્વ્ આરુરોહ મહી નભઃ
બધા લોકોએ ચક્ર ફેરવ્યું છતાં પણ એ તેજને કોઈ હરાવી શક્યું નહીં; એ તેજથી ધરતી, સમુદ્ર, પર્વતો અને આકાશ બધું ઊંચે ચડી ગયું.
ગગનં ચાખિલં વિપ્રાઃ સચન્દ્રગ્રહતારકમ્ અધોગતં મહાભાગા બભૂવાક્ષિપ્તમ્ આકુલમ્
હે વિદ્વાન મુનિઓ, આખું આકાશ, ચંદ્ર, ગ્રહો અને તારાઓ સાથે, નીચે ધકેલાઈ ગયું અને ખૂબ ગભરાટથી ભરાઈ ગયું.
વિક્ષિપ્તસલિલાઃ સર્વે બભૂવુશ્ ચ તથાર્ણવાઃ વ્યભિદ્યન્ત મહાશૈલાઃ શીર્ણસાનુનિબન્ધનાઃ
બધા સમુદ્રો ઉથલપાથલ થઈ ગયા અને મહાપર્વતોના શિખરો અને પાયા તૂટી પડ્યા.
ધ્રુવાધારાણ્ય્ અશેષાણિ ધિષ્ણ્યાનિ મુનિસત્તમાઃ ત્રુટ્યદ્રશ્મિનિબન્ધીનિ બન્ધનાનિ અધો યયુઃ
હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, બધા સ્થિર આધાર અને લોક, જે રશ્મિથી બંધાયેલા હતા, તૂટીને નીચે પડી ગયા.
વેગભ્રમણસંપાતવાયુક્ષિપ્તાઃ સહસ્રશઃ વ્યશીર્યન્ત મહામેઘા ઘોરારાવવિરાવિણઃ
હજારો મહામેઘો વાવાઝોડાની ઝડપથી ફેંકાઈ ગયા અને ભયાનક અવાજ સાથે વિખેરાઈ ગયા.
ભાસ્વદ્ભ્રમણવિભ્રાન્તભૂમ્યાકાશરસાતલમ્ જગદ્ આકુલમ્ અત્યર્થં તદાસીન્ મુનિસત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, તેજના ચક્રથી ધરતી, આકાશ અને પાતાળ બધું ગભરાઈ ગયું અને અતિશય અશાંત બની ગયું.
ત્રૈલોક્યમ્ આકુલં વીક્ષ્ય ભ્રમમાણં સુરર્ષયઃ દેવાશ્ ચ બ્રહ્મણા સાર્ધં ભાસ્વન્તમ્ અભિતુષ્ટુવુઃ
ત્રણે લોકમાં આ અશાંતિ અને ગભરાટ જોઈ, દેવમુનિઓ અને દેવતાઓએ બ્રહ્માજી સાથે મળીને તેજસ્વી સૂર્યદેવની સ્તુતિ કરી.
આદિદેવો ઽસિ દેવાનાં જાતસ્ ત્વં ભૂતયે ભુવઃ સર્ગસ્થિત્યન્તકાલેષુ ત્રિધા ભેદેન તિષ્ઠસિ
તમે દેવોમાં પ્રાચીન દેવ છો, જગતના કલ્યાણ માટે જન્મેલા છો. સર્જન, પાલન અને વિલયના સમયે, તમે ત્રણ રૂપે અલગ-અલગ રીતે વિરાજો છો.
સ્વસ્તિ તે ઽસ્તુ જગન્નાથ ઘર્મવર્ષદિવાકર ઇન્દ્રાદયસ્ તદા દેવા લિખ્યમાનમ્ અથાસ્તુવન્
હે જગન્નાથ, તમને સુખ-શાંતિ મળે. તમે જ તાપ અને વરસાદ લાવનારા સૂર્ય છો. ત્યારે ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓએ, જ્યારે તમારી છબી દોરાતી હતી, ત્યારે તમારી સ્તુતિ કરી.
જય દેવ જગત્સ્વામિઞ્ જયાશેષજગત્પતે ઋષયશ્ ચ તતઃ સપ્ત વસિષ્ઠાત્રિપુરોગમાઃ
જય હો દેવ, હે જગતના સ્વામી! જય હો, સર્વ જગતના અધિપતિ! ત્યારબાદ વશિષ્ઠ, અત્રિ વગેરે સાત ઋષિઓએ પણ તમારી પ્રશંસા કરી.
તુષ્ટુવુર્ વિવિધૈઃ સ્તોત્રૈઃ સ્વસ્તિ સ્વસ્તીતિવાદિનઃ વેદોક્તિભિર્ અથાગ્ર્યાભિર્ વાલખિલ્યાશ્ ચ તુષ્ટુવુઃ
તેમણે વિવિધ સ્તોત્રો દ્વારા, શુભ અને કલ્યાણકારી શબ્દો ઉચ્ચારી, શ્રેષ્ઠ વેદોક્તિઓથી તમારી સ્તુતિ કરી. વાલખિલ્ય ઋષિઓએ પણ તમારી પ્રશંસા કરી.
અગ્નિર્ આદ્યાશ્ ચ ભાસ્વન્તં લિખ્યમાનં મુદા યુતાઃ ત્વં નાથ મોક્ષિણાં મોક્ષો ધ્યેયસ્ ત્વં ધ્યાનિનાં પરઃ
અગ્નિ અને બીજા દેવતાઓએ આનંદપૂર્વક પ્રકાશમાનあなたની છબીની પ્રસંસા કરી. હે નાથ, તમે મુક્તિ ઇચ્છનારાઓ માટે મુક્તિ છો અને ધ્યાન કરનારાઓ માટે સર્વોચ્ચ ધ્યાનના વિષય છો.
ત્વં ગતિઃ સર્વભૂતાનાં કર્મકાણ્ડવિવર્તિનામ્ સંપૂજ્યસ્ ત્વં તુ દેવેશ શં નો ઽસ્તુ જગતાં પતે
તમે સર્વ જીવાત્માઓ માટે કર્મના ચક્રમાં ફરનારાઓને માર્ગ દર્શાવનાર છો. હે દેવેશ, તમે પૂજનીય છો. હે જગતના પતિ, અમને શાંતિ મળે.