પ્રાવૃટ્કાલવહાઃ સન્તિ સદાકાલવહાશ્ ચ યાઃ મત્સ્યા મુકુટકુલ્યાશ્ ચ કુન્તલાઃ કાશિકોશલાઃ
કેટલીક નદીઓ વરસાદના સમયમાં વહે છે અને કેટલીક આખું વર્ષ વહે છે; માછ્યા, મુકુટકુલ્યા, કુંતલા અને કાશિકોશલા પણ છે.
અન્ધ્રકાશ્ ચ કલિઙ્ગાશ્ ચ શમકાશ્ ચ વૃકૈઃ સહ મધ્યદેશા જનપદાઃ પ્રાયશો ઽમી પ્રકીર્તિતાઃ
આંધ્ર, કલિંગ, શમક અને વૃક સાથે મધ્યદેશના લોકો પણ અહીં મોટાભાગે ઉલ્લેખાયા છે.
સહ્યસ્ય ચોત્તરે યસ્ તુ યત્ર ગોદાવરી નદી પૃથિવ્યામ્ અપિ કૃત્સ્નાયાં સ પ્રદેશો મનોરમઃ
સહ્યાદ્રિના ઉત્તર ભાગમાં, જ્યાં ગોદાવરી નદી વહે છે, એ પ્રદેશ સમગ્ર પૃથ્વી પર મનોહર ગણાય છે.
ગોવર્ધનપુરં રમ્યં ભાર્ગવસ્ય મહાત્મનઃ વાહીકરાટધાનાશ્ ચ સુતીરાઃ કાલતોયદાઃ
ગોવર્ધનપુર સુંદર છે, જે મહાત્મા ભાર્ગવનું છે; વાહીકરાટધાન, સુતીરા અને કાલતોયદા પણ છે.
અપરાન્તાશ્ ચ શૂદ્રાશ્ ચ વાહ્લિકાશ્ ચ સકેરલાઃ ગાન્ધારા યવનાશ્ ચૈવ સિન્ધુસૌવીરમદ્રકાઃ
અપરાંત, શૂદ્ર, વાહ્લિક, કેરળ, ગાંધાર, યવન, સિંધુ, સૌવીર અને મદ્રક પણ ઉલ્લેખાયા છે.
શતદ્રુહાઃ કલિઙ્ગાશ્ ચ પારદા હારભૂષિકાઃ માઠરાશ્ ચૈવ કનકાઃ કૈકેયા દમ્ભમાલિકાઃ
શતદ્રુ, કલિંગ, પારદ, હારભૂષિક, માઠર, કનક, કૈકેય અને દંભમાલિકા પણ યાદ કરવામાં આવ્યા છે.
ક્ષત્રિયોપમદેશાશ્ ચ વૈશ્યશૂદ્રકુલાનિ ચ કામ્બોજાશ્ ચૈવ વિપ્રેન્દ્રા બર્બરાશ્ ચ સલૌકિકાઃ
ક્ષત્રિય સમાન પ્રદેશો, વૈશ્ય અને શૂદ્ર કુટુંબો, કામ્બોજો, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, અને બરબરો તથા સામાન્ય લોકો.
વીરાશ્ ચૈવ તુષારાશ્ ચ પહ્લવાધાયતા નરાઃ આત્રેયાશ્ ચ ભરદ્વાજાઃ પુષ્કલાશ્ ચ દશેરકાઃ
વીર, તુષાર, પ્હલવોના વંશજ, આત્રેય, ભરદ્વાજ, પુષ્કલ અને દશેરક.
લમ્પકાઃ શુનશોકાશ્ ચ કુલિકા જાઙ્ગલૈઃ સહ ઔષધ્યશ્ ચલચન્દ્રા ચ કિરાતાનાં ચ જાતયઃ
લંપક, શુનશોક, કુલિકો સાથે જાંગલ, ઔષધ્ય, ચલચંદ્ર અને કિરાત જાતિઓ.
તોમરા હંસમાર્ગાશ્ ચ કાશ્મીરાઃ કરુણાસ્ તથા શૂલિકાઃ કુહકાશ્ ચૈવ માગધાશ્ ચ તથૈવ ચ
તોમર, હંસમાર્ગ, કાશ્મીરી, કરુણ, શૂલિક, કુહક અને માગધ.
એતે દેશા ઉદીચ્યાસ્ તુ પ્રાચ્યાન્ દેશાન્ નિબોધત અન્ધા વામઙ્કુરાકાશ્ ચ વલ્લકાશ્ ચ મખાન્તકાઃ
આ બધા ઉત્તર પ્રદેશો છે; હવે પૂર્વના પ્રદેશો સાંભળો: અંધ, વામાંકુર, વલ્લક અને મખાંતક.
તથાપરે ઽઙ્ગા વઙ્ગાશ્ ચ મલદા માલવર્તિકાઃ ભદ્રતુઙ્ગાઃ પ્રતિજયા ભાર્યાઙ્ગાશ્ ચાપમર્દકાઃ
એમજ, અંગ, વંગ, મલદ, માલવર્તિક, ભદ્રતુંગ, પ્રતિજય, ભાર્યંગ અને આપમર્દક.
પ્રાગ્જ્યોતિષાશ્ ચ મદ્રાશ્ ચ વિદેહાસ્ તામ્રલિપ્તકાઃ મલ્લા મગધકા નન્દાઃ પ્રાચ્યા જનપદાસ્ તથા
પ્રાગજ્યોતિષ, મદ્ર, વિદેહ, તામ્રલિપ્તક, મલ્લ, માગધ, નંદ અને એ જ રીતે પૂર્વના લોકો.
અથાપરે જનપદા દક્ષિણાપથવાસિનઃ પૂર્ણાશ્ ચ કેવલાશ્ ચૈવ ગોલાઙ્ગૂલાસ્ તથૈવ ચ
પછી દક્ષિણના અન્ય લોકો: પૂર્ણ, કેવલ અને ગોલાંગુળ.
ઋષિકા મુષિકાશ્ ચૈવ કુમારા રામઠાઃ શકાઃ મહારાષ્ટ્રા માહિષકાઃ કલિઙ્ગાશ્ ચૈવ સર્વશઃ
ઋષિક, મુષિક, કુમાર, રામઠ, શક, મહારાષ્ટ્ર, માહિષક અને કળિંગ, બધા.
આભીરાઃ સહ વૈશિક્યા અટવ્યાઃ સરવાશ્ ચ યે પુલિન્દાશ્ ચૈવ મૌલેયા વૈદર્ભા દણ્ડકૈઃ સહ
આભીર અને વૈશિક સાથે, બધા અટવીવાસી, પુલિંદ, મૌલેય, વૈદર્ભ અને દંડક.
પૌલિકા મૌલિકાશ્ ચૈવ અશ્મકા ભોજવર્ધનાઃ કૌલિકાઃ કુન્તલાશ્ ચૈવ દમ્ભકા નીલકાલકાઃ
પૌલિક, મૌલિક, અશ્વક, ભોજવર્ધન, કૌલિક, કુંતલ, દંભક અને નીલકાલક.
દાક્ષિણાત્યાસ્ ત્વ્ અમી દેશા અપરાન્તાન્ નિબોધત શૂર્પારકાઃ કાલિધના લોલાસ્ તાલકટૈઃ સહ
આ દક્ષિણ પ્રદેશો છે; હવે પશ્ચિમના દેશો સાંભળો: શૂર્પારક, કાલિધન, લોલ અને તાલકટ સાથે.
ઇત્ય્ એતે હ્ય્ અપરાન્તાશ્ ચ શૃણુધ્વં વિન્ધ્યવાસિનઃ મલજાઃ કર્કશાશ્ ચૈવ મેલકાશ્ ચોલકૈઃ સહ
આ બધા પશ્ચિમના લોકો છે; હવે વિંધ્યમાં વસતા લોકો સાંભળો: મલજ, કર્કશ, મેલક અને ચોલક સાથે.
ઉત્તમાર્ણા દશાર્ણાશ્ ચ ભોજાઃ કિષ્કિન્ધકૈઃ સહ તોષલાઃ કોશલાશ્ ચૈવ ત્રૈપુરા વૈદિશાસ્ તથા
ઉત્તમર્ણ, દશાર્ન, ભોજ, કિષ્કિંધક, તોષલ, કોશલ, ત્રૈપુર અને વૈદિશ.
તુમ્બુરાસ્ તુ ચરાશ્ ચૈવ યવનાઃ પવનૈઃ સહ અભયા રુણ્ડિકેરાશ્ ચ ચર્ચરા હોત્રધર્તયઃ
તુંબુર, ચલ, યવન, પવન સાથે, અભય, રૂંડિકેર, ચરચર અને હોત્રધર્ત.
એતે જનપદાઃ સર્વે તત્ર વિન્ધ્યનિવાસિનઃ અતો દેશાન્ પ્રવક્ષ્યામિ પર્વતાશ્રયિણશ્ ચ યે
આ બધા લોકો વિંધ્ય પ્રદેશમાં રહે છે; હવે હું પર્વતોમાં વસતા લોકોના દેશો કહું છું.
નીહારાસ્ તુષમાર્ગાશ્ ચ કુરવસ્ તુઙ્ગણાઃ ખસાઃ કર્ણપ્રાવરણાશ્ ચૈવ ઊર્ણા દર્ઘાઃ સકુન્તકાઃ
નિહાર, તુષમાર્ગ, કુરવ, તુંગણ, ખસ, કર્ણપ્રાવરણ, ઊર્ણ, દર્ગ અને શકુંતક.
ચિત્રમાર્ગા માલવાશ્ ચ કિરાતાસ્ તોમરૈઃ સહ કૃતત્રેતાદિકશ્ ચાત્ર ચતુર્યુગકૃતો વિધિઃ
ચિત્રમાર્ગ, માલવ, કિરાત તોમર સાથે; અહીં કૃત, ત્રેતાથી શરૂ થતા ચાર યુગો માટેનો નિયમ પણ છે.
એવં તુ ભારતં વર્ષં નવસંસ્થાનસંસ્થિતમ્ દક્ષિણે પરતો યસ્ય પૂર્વે ચૈવ મહોદધિઃ
આ રીતે, ભારતખંડ નવ ભાગોમાં વહેંચાયેલો છે, દક્ષિણ, પૂર્વ અને પશ્ચિમ તરફ તેની સીમાએ વિશાળ સમુદ્ર ફેલાયેલો છે.
હિમવાન્ ઉત્તરેણાસ્ય કાર્મુકસ્ય યથા ગુણઃ તદ્ એતદ્ ભારતં વર્ષં સર્વબીજં દ્વિજોત્તમાઃ
ઉત્તર તરફ હિમાલય પર્વત ધનુષ જેવો આકાર ધરાવે છે; હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, આ ભારતભૂમિ સર્વ પ્રકારના જીવનનું મૂળ છે.
બ્રહ્મત્વમ્ અમરેશત્વં દેવત્વં મરુતાં તથા મૃગયક્ષાપ્સરોયોનિં તદ્વત્ સર્પસરીસૃપાઃ
બ્રહ્મા બનવું, દેવોમાં રાજા થવું, દેવત્વ, મારુતો, શિકારી, યક્ષ, અપ્સરા, અને એ જ રીતે સાપ તથા અન્ય રેંગતાં પ્રાણીઓનું જન્મ પણ અહીંથી થાય છે.
સ્થાવરાણાં ચ સર્વેષાં મિતો વિપ્રાઃ શુભાશુભૈઃ પ્રયાન્તિ કર્મભૂર્ વિપ્રા નાન્યા લોકેષુ વિદ્યતે
અને બધા સ્થાવર પ્રાણીઓ પણ, હે વિદ્વાનો, પોતાના કર્મ અનુસાર શુભ કે અશુભ ફળ મેળવે છે; આવી બીજી કોઈ જગ્યા નથી.
દેવાનામ્ અપિ ભો વિપ્રાઃ સદૈવૈષ મનોરથઃ અપિ માનુષ્યમ્ આપ્સ્યામો દેવત્વાત્ પ્રચ્યુતાઃ ક્ષિતૌ
દેવતાઓ પણ હંમેશા આ ઈચ્છા રાખે છે, હે વિદ્વાનો: 'અમે માનવ જન્મ પામીએ, જો દેવત્વમાંથી પૃથ્વી પર આવી ગયા હોઈએ.'
મનુષ્યઃ કુરુતે યત્ તુ તન્ ન શક્યં સુરાસુરૈઃ તત્કર્મનિગડગ્રસ્તૈસ્ તત્કર્મક્ષપણોન્મુખૈઃ
માનવ જે કાર્ય કરે છે, તે દેવો કે દાનવો પણ કરી શકતા નથી, કારણ કે તેઓ કર્મના બંધનમાં બંધાયેલા છે અને પોતાના કર્મો ખપાવા આતુર છે.