હરશ્ ચ બહુરૂપશ્ ચ ત્ર્યમ્બકશ્ ચાપરાજિતઃ વૃષાકપિશ્ ચ શંભુશ્ ચ કપર્દી રૈવતસ્ તથા
હર, બહુરૂપ, ત્ર્યંબક, અપરાજિત, વૃષાકપિ, શંભુ, કપર્દી અને રૈવત પણ.
મૃગવ્યાધશ્ ચ શર્વશ્ ચ કપાલી ચ દ્વિજોત્તમાઃ એકાદશૈતે વિખ્યાતા રુદ્રાસ્ ત્રિભુવનેશ્વરાઃ
મૃગવ્યાધ, શર્વ અને કપાલી, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજગણો; આ અગિયાર, રુદ્ર તરીકે પ્રસિદ્ધ છે અને ત્રણેય લોકના સ્વામી છે.
શતં ત્વ્ એવં સમાખ્યાતં રુદ્રાણામ્ અમિતૌજસામ્ પુરાણે મુનિશાર્દૂલા યૈર્ વ્યાપ્તં સચરાચરમ્
મુનિશ્રેષ્ઠ, પુરાણોમાં અમાપ શક્તિ ધરાવતા રુદ્રોના સો સંખ્યાનો વર્ણન થયું છે, જેમણે આખું ચાલતું અને અચળ જગત વ્યાપી લીધું છે.
દારાઞ્ શૃણુધ્વં વિપ્રેન્દ્રાઃ કશ્યપસ્ય પ્રજાપતેઃ અદિતિર્ દિતિર્ દનુશ્ ચૈવ અરિષ્ટા સુરસા ખસા
હવે, બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠો, કશ્યપ પ્રજાપતિની પત્નીઓનું નામ સાંભળો: અદિતિ, દિતિ, દનુ, અરીષ્ટા, સુરસા અને ખસા.
સુરભિર્ વિનતા ચૈવ તામ્રા ક્રોધવશા ઇરા કદ્રુર્ મુનિશ્ ચ ભો વિપ્રાસ્ તાસ્વ્ અપત્યાનિ બોધત
સુરભિ, વિનતા, તામ્રા, ક્રોધવશા, ઇરા, કદ્રૂ અને મુનિ—હે વિદ્વાનો, આ સ્ત્રીઓમાંથી જન્મેલા સંતાનોને જાણો.
પૂર્વમન્વન્તરે શ્રેષ્ઠા દ્વાદશાસન્ સુરોત્તમાઃ તુષિતા નામ તે ઽન્યોન્યમ્ ઊચુર્ વૈવસ્વતે ઽન્તરે
પહેલા મન્વંતરમાં, તુષિત નામના શ્રેષ્ઠ બાર દેવતાઓએ, વૈવસ્વત મન્વંતર આરંભે, પરસ્પર વાત કરી હતી.
ઉપસ્થિતે ઽતિયશસશ્ ચાક્ષુષસ્યાન્તરે મનોઃ હિતાર્થં સર્વલોકાનાં સમાગમ્ય પરસ્પરમ્
જ્યારે પ્રસિદ્ધ ચાક્ષુષ મનુનો સમય પૂર્ણ થયો, ત્યારે બધા લોકના હિત માટે તેઓ એકત્ર થયા.
આગચ્છત દ્રુતં દેવા અદિતિં સંપ્રવિશ્ય વૈ મન્વન્તરે પ્રસૂયામસ્ તન્ નઃ શ્રેયો ભવિષ્યતિ
'ચાલો, દેવો, ઝડપથી આવીને અદિતિમાં પ્રવેશીએ અને આવતા મન્વંતરમાં જન્મ લઈએ; એ આપણું કલ્યાણ લાવશે.'
એવમ્ ઉક્ત્વા તુ તે સર્વે ચાક્ષુષસ્યાન્તરે મનોઃ મારીચાત્ કશ્યપાજ્ જાતાસ્ ત્વ્ અદિત્યા દક્ષકન્યયા
આ રીતે બોલીને, ચાક્ષુષ મનુ પછીના સમયગાળામાં, બધા અદિતિ—જે દક્ષની પુત્રી હતી—અને મરીચિના પુત્ર કશ્યપમાંથી જન્મ્યા.
તત્ર વિષ્ણુશ્ ચ શક્રશ્ ચ જજ્ઞાતે પુનર્ એવ હિ અર્યમા ચૈવ ધાતા ચ ત્વષ્ટા પૂષા તથૈવ ચ
ત્યાં વિષ્ણુ અને શક્ર ફરી જન્મ્યા, તેમજ અર્યમા, ધાતા, ત્વષ્ટા અને પૂષા પણ.
વિવસ્વાન્ સવિતા ચૈવ મિત્રો વરુણ એવ ચ અંશો ભગશ્ ચાતિતેજા આદિત્યા દ્વાદશ સ્મૃતાઃ
વિવસ્વાન, સવિતા, મિત્ર, વરુણ, અંશ અને તેજસ્વી ભગા—આ બારને આદિત્ય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
સપ્તવિંશતિ યાઃ પ્રોક્તાઃ સોમપત્ન્યો મહાવ્રતાઃ તાસામ્ અપત્યાન્ય્ અભવન્ દીપ્તાન્ય્ અમિતતેજસઃ
સોમની સત્તાવીસ પત્નીઓ, જેઓ મહાન વ્રતવાળી હતી, તેમના સંતાનો તેજસ્વી અને અપરિમિત શક્તિ ધરાવતા હતા.
અરિષ્ટનેમિપત્નીનામ્ અપત્યાનીહ ષોડશ બહુપુત્રસ્ય વિદુષશ્ ચતસ્રો વિદ્યુતઃ સ્મૃતાઃ
અરિષ્ટનેમિની પત્નીઓમાંથી, જે વિદ્વાન અને બહુ સંતાનવાળા હતા, છદસ સંતાનો થયા; તેમાથી ચારને વિદ્યુત (વીજળી) કહેવાય છે.
ચાક્ષુષસ્યાન્તરે પૂર્વે ઋચો બ્રહ્મર્ષિસત્કૃતાઃ કૃશાશ્વસ્ય ચ દેવર્ષેર્ દેવપ્રહરણાઃ સ્મૃતાઃ
ચાક્ષુષ મનુ પછીના સમયગાળામાં, બ્રહ્મર્ષિ દ્વારા માન્ય ઋગ્વેદના મંત્રો અને દેવર્ષિ કૃશાશ્વના શસ્ત્રો યાદ કરવામાં આવે છે.
એતે યુગસહસ્રાન્તે જાયન્તે પુનર્ એવ હિ સર્વે દેવગણાશ્ ચાત્ર ત્રયસ્ત્રિંશત્ તુ કામજાઃ
હજારો યુગના અંતે, આ બધા ત્રયસ્ત્રીશ (ત્રેતીસ) દેવગણ ફરીથી જન્મે છે, અને તેઓ કામથી ઉત્પન્ન થાય છે.
તેષામ્ અપિ ચ ભો વિપ્રા નિરોધોત્પત્તિર્ ઉચ્યતે યથા સૂર્યસ્ય ગગન ઉદયાસ્તમયાવ્ ઇહ
હે વિદ્વાન બ્રાહ્મણો, તેમા પણ ઉત્પત્તિ અને લયનું વર્ણન થાય છે, જેમ કે આકાશમાં સૂર્ય ઉગે અને અસ્ત જાય છે.
એવં દેવનિકાયાસ્ તે સંભવન્તિ યુગે યુગે દિત્યાઃ પુત્રદ્વયં જજ્ઞે કશ્યપાદ્ ઇતિ નઃ શ્રુતમ્
આ રીતે, દરેક યુગમાં આ દેવગણ જન્મે છે; અને એવું કહેવાય છે કે દિતીએ કશ્યપથી બે પુત્રો જન્માવ્યા.
હિરણ્યકશિપુશ્ ચૈવ હિરણ્યાક્ષશ્ ચ વીર્યવાન્ સિંહિકા ચાભવત્ કન્યા વિપ્રચિત્તેઃ પરિગ્રહઃ
હિરણ્યકશિપુ અને શક્તિશાળી હિરણ્યાક્ષ, અને એક પુત્રી સિંહિકા, જે વિપ્રચિત્તિના પત્ની બની.
સૈંહિકેયા ઇતિ ખ્યાતા યસ્યાઃ પુત્રા મહાબલાઃ હિરણ્યકશિપોઃ પુત્રાશ્ ચત્વારઃ પ્રથિતૌજસઃ
સિંહિકાના પુત્રો 'સૈંહિકેય' તરીકે પ્રસિદ્ધ છે અને તેઓ મહાબળવાન હતા; હિરણ્યકશિપુના ચાર પુત્રો હતા, જે પોતાની વિરુદ્ધતાથી જાણીતા હતા.
હ્રાદશ્ ચ અનુહ્રાદશ્ ચ પ્રહ્રાદશ્ ચૈવ વીર્યવાન્ સંહ્રાદશ્ ચ ચતુર્થો ઽભૂદ્ ધ્રાદપુત્રો હ્રદસ્ તથા
હ્રાદ, અનુહ્રાદ, શક્તિશાળી પ્રહ્રાદ અને ચોથો સંહ્રાદ; હ્રાદનો પુત્ર પણ હ્રદ હતો.
હ્રદસ્ય પુત્રૌ દ્વૌ વીરૌ શિવઃ કાલસ્ તથૈવ ચ વિરોચનશ્ ચ પ્રાહ્રાદિર્ બલિર્ જજ્ઞે વિરોચનાત્
હ્રદના બે વીર પુત્રો હતા: શિવ અને કાળ. પ્રહ્રાદનો પુત્ર વિરોચન અને વિરોચનથી બલી જન્મ્યો.
બલેઃ પુત્રશતમ્ આસીદ્ બાણજ્યેષ્ઠં તપોધનાઃ ધૃતરાષ્ટ્રશ્ ચ સૂર્યશ્ ચ ચન્દ્રમાશ્ ચન્દ્રતાપનઃ
બલિના સો પુત્રો હતા, જેમાં બાણ સૌથી મોટો અને બધાજ તપશ્ચર્યામાં સમૃદ્ધ હતા. ધૃતરાષ્ટ્ર, સૂર્ય, ચંદ્ર અને ચંદ્રતાપન પણ તેમાં હતા.
કુમ્ભનાભો ગર્દભાક્ષઃ કુક્ષિર્ ઇત્ય્ એવમાદયઃ બાણસ્ તેષામ્ અતિબલો જ્યેષ્ઠઃ પશુપતેઃ પ્રિયઃ
કુંભનાભ, ગર્દભાક્ષ, કુક્ષિ વગેરે પણ તેમાં હતા. બાણ સૌથી મોટો, અત્યંત બલવાન અને પશુપતિને પ્રિય હતો.
પુરા કલ્પે તુ બાણેન પ્રસાદ્યોમાપતિં પ્રભુમ્ પાર્શ્વતો વિહરિષ્યામિ ઇત્ય્ એવં યાચિતો વરઃ
પહેલા કલ્પમાં બાણે ઉમાપતિને પ્રસન્ન કરીને, તેની પાસે રહેવાનો વર માંગ્યો અને મેળવ્યો હતો.
હિરણ્યાક્ષસુતાશ્ ચૈવ વિદ્વાંસશ્ ચ મહાબલાઃ ભર્ભરઃ શકુનિશ્ ચૈવ ભૂતસંતાપનસ્ તથા
હિરણ્યાક્ષના પુત્રો જ્ઞાનવાન અને મહાબલવાન હતા: ભરભર, શકુનિ અને ભૂતસંતાપન પણ તેમાં હતા.
મહાનાભશ્ ચ વિક્રાન્તઃ કાલનાભસ્ તથૈવ ચ અભવન્ દનુપુત્રાશ્ ચ શતં તીવ્રપરાક્રમાઃ
મહાનાભ અને કાલનાભ પણ તેમાં હતા. દાનુના સો પુત્રો પણ હતા, જે અત્યંત પરાક્રમી હતા.
તપસ્વિનો મહાવીર્યાઃ પ્રાધાન્યેન બ્રવીમિ તાન્ દ્વિમૂર્ધા શઙ્કુકર્ણશ્ ચ તથા હયશિરા વિભુઃ
મહાન તપસ્વી અને બલવાન એવા મુખ્ય પુત્રો: દ્વિમૂર્ધા, શંકુકર્ણ અને વિખ્યાત હયશિરા હતા.
અયોમુખઃ શમ્બરશ્ ચ કપિલો વામનસ્ તથા મારીચિર્ મઘવાંશ્ ચૈવ ઇલ્વલઃ સ્વસૃમસ્ તથા
અયોમુખ, શમ્બર, કપિલ, વામન, મારીચિ, મઘવાન, ઇલ્વલ અને સ્વસૃમ પણ તેમાં હતા.
વિક્ષોભણશ્ ચ કેતુશ્ ચ કેતુવીર્યશતહ્રદૌ ઇન્દ્રજિત્ સર્વજિચ્ ચૈવ વજ્રનાભસ્ તથૈવ ચ
વિક્ષોભણ, કેતુ, કેતુવીર્યશતહ્રદ, ઇન્દ્રજિત, સર્વજિત અને વજ્રનાભ પણ તેમાં હતા.
એકચક્રો મહાબાહુસ્ તારકશ્ ચ મહાબલઃ વૈશ્વાનરઃ પુલોમા ચ વિદ્રાવણમહાશિરાઃ
એકચક્ર, મહાબાહુ, તારક મહાબલવાન, વૈશ્વાનર, પુલોમા અને વિદ્રાવણમહાશિરા પણ હતા.