ચૌરો વિમોહે પતતિ મર્યાદાદૂષકસ્ તથા દેવદ્વિજપિતૃદ્વેષ્ટા રત્નદૂષયિતા ચ યઃ
ચોર વિમોહન નરકમાં પડે છે; જે સીમા તોડે, દેવ, બ્રાહ્મણ કે પિતૃઓનો દ્વેષ કરે અથવા રત્ન બગાડે—
સ યાતિ કૃમિભક્ષ્યે વૈ કૃમીશે તુ દુરિષ્ટિકૃત્ પિતૃદેવાતિથીન્ યસ્ તુ પર્યશ્નાતિ નરાધમઃ
એ કૃમિભક્ષણ નરકમાં જાય છે; પણ જે ભારે પાપ કરે અથવા પિતૃ, દેવતા કે અતિથિની પૂજા કર્યા વિના જમણારે, હે નરાધમ—
લાલાભક્ષ્યે સ યાત્ય્ ઉગ્રે શરકર્તા ચ વેધકે કરોતિ કર્ણિનો યશ્ ચ યશ્ ચ ખડ્ગાદિકૃન્ નરઃ
એ લાલાભક્ષ નરકમાં જાય છે; જે તીરો વડે ઘાયલ કરે, છિદ્ર કરે, કાન કાપે અથવા તલવાર ચલાવે—
પ્રયાન્ત્ય્ એતે વિશસને નરકે ભૃશદારુણે અસત્પ્રતિગ્રહીતા ચ નરકે યાત્ય્ અધોમુખે
આ બધા વિશાસન નામના અત્યંત ભયાનક નરકમાં જાય છે; અને જે અયોગ્ય દાન સ્વીકાર કરે, તે ઉંધા મોઢે નરકમાં જાય છે.
અયાજ્યયાજકસ્ તત્ર તથા નક્ષત્રસૂચકઃ કૃમિપૂયે નરશ્ ચૈકો યાતિ મિષ્ટાન્નભુક્ સદા
જે અયોગ્યને યજ્ઞ કરાવે, નક્ષત્રથી શુક-અપશુક કહે અથવા હંમેશાં શ્રેષ્ઠ ભોજન જમે, એ માણસ એકલો જ કૃમિ અને પૂયવાળા નરકમાં જાય છે.
લાક્ષામાંસરસાનાં ચ તિલાનાં લવણસ્ય ચ વિક્રેતા બ્રાહ્મણો યાતિ તમ્ એવ નરકં દ્વિજાઃ
જે બ્રાહ્મણ લાખ, માંસ, રસ, તિલ કે મીઠું વેચે, હે દ્વિજો, એ પણ એ જ નરકમાં જાય છે.
માર્જારકુક્કુટચ્છાગશ્વવરાહવિહંગમાન્ પોષયન્ નરકં યાતિ તમ્ એવ દ્વિજસત્તમાઃ
જે વ્યક્તિ બિલાડી, કૂકડી, બકરો, ઘોડો, વરાહ અથવા પંખીઓને પાળે છે, એ શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, એ નરકમાં જાય છે.
રઙ્ગોપજીવી કૈવર્તઃ કુણ્ડાશી ગરદસ્ તથા સૂચી માહિષિકશ્ ચૈવ પર્વગામી ચ યો દ્વિજઃ
જુઆ રમનાર, માછીમાર, ખાડામાંથી ખાવાવાળો, ઝેર આપનાર, સોઇ બનાવનાર, ભેંસો રાખનાર અને તહેવારના દિવસે મુસાફરી કરનાર દ્વિજ—
અગારદાહી મિત્રઘ્નઃ શકુનિગ્રામયાજકઃ રુધિરાન્ધે પતન્ત્ય્ એતે સોમં વિક્રીણતે ચ યે
ઘર સળગાવનાર, મિત્રનો વધ કરનાર, પક્ષી પકડનાર, ગામનો યજમાન, લોહીથી અંધ થયેલા અને સોમરસ વેચનાર—આ બધા પાપમાં પડે છે.
મધુહા ગ્રામહન્તા ચ યાતિ વૈતરણીં નરઃ રેતઃપાનાદિકર્તારો મર્યાદાભેદિનશ્ ચ યે
મધ ચોર, ગામ નાશક, વીરસ્રાવ પીવનારો અને સીમા તોડનાર—all એ લોકો વૈતરણી નદીમાં જાય છે.
તે કૃચ્છ્રે યાન્ત્ય્ અશૌચાશ્ ચ કુહકાજીવિનશ્ ચ યે અસિપત્ત્રવનં યાતિ વનચ્છેદી વૃથૈવ યઃ
અશુદ્ધ, છેતરપિંડીથી જીવન ગુજરાન કરનાર અને જે વ્યર્થ જંગલ કાપે છે, એ બધા મુશ્કેલીથી અસિપત્રવનમાં જાય છે.
ઔરભ્રિકા મૃગવ્યાધા વહ્નિજ્વાલે પતન્તિ વૈ યાન્તિ તત્રૈવ તે વિપ્રા યશ્ ચાપાકેષુ વહ્નિદઃ
ભેંસો રાખનાર, શિકારી અને આગ લગાવનાર અગ્નિમાં પડે છે; અને જે બ્રાહ્મણ બીજાના ઘરમાં આગ લગાવે છે, એ પણ ત્યાં જાય છે.
વ્રતોપલોપકો યશ્ ચ સ્વાશ્રમાદ્ વિચ્યુતશ્ ચ યઃ સંદંશયાતનામધ્યે પતતસ્ તાવ્ ઉભાવ્ અપિ
જે વ્રતમાં વિઘ્ન લાવે છે અને જે પોતાનાં આશ્રમમાંથી પડી જાય છે, એ બંને દાંતથી કટકટાવાની યાતનામાં પડે છે.
દિવા સ્વપ્નેષુ સ્યન્દન્તે યે નરા બ્રહ્મચારિણઃ પુત્રૈર્ અધ્યાપિતા યે તુ તે પતન્તિ શ્વભોજને
જે બ્રહ્મચારી દિવસે સ્વપ્નમાં વીરસ્રાવ કરે છે અને જે પિતાને પુત્ર પાઠ ભણાવે છે, એ બધા શ્વાનભોજનમાં પડે છે.
એતે ચાન્યે ચ નરકાઃ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ યેષુ દુષ્કૃતકર્માણઃ પચ્યન્તે યાતનાગતાઃ
આ ઉપરાંત，还有 અનેક શતાબ્દી અને હજારો નરકો છે, જેમાં દુષ્કર્મ કરનાર લોકો યાતનામાં પકવાય છે.
તથૈવ પાપાન્ય્ એતાનિ તથાન્યાનિ સહસ્રશઃ ભુજ્યન્તે જાતિપુરુષૈર્ નરકાન્તરગોચરૈઃ
આ રીતે, જાતિ અને પુરુષ પ્રમાણે, આ અને હજારો બીજા પાપો નરકમાં રહેતા લોકો ભોગવે છે.
વર્ણાશ્રમવિરુદ્ધં ચ કર્મ કુર્વન્તિ યે નરાઃ કર્મણા મનસા વાચા નિરયેષુ પતન્તિ તે
જે લોકો જાતિ અને આશ્રમના ધર્મ વિરુદ્ધ કર્મ કરે છે—કર્મથી, મનથી કે વાણીથી—એ બધા નરકમાં પડે છે.
અધઃશિરોભિર્ દૃશ્યન્તે નારકૈર્ દિવિ દેવતાઃ દેવાશ્ ચાધોમુખાન્ સર્વાન્ અધઃ પશ્યન્તિ નારકાન્
નરકવાસીઓ દેવતાઓને ઉપરથી તલકટા જોઈ શકે છે અને દેવતાઓ પણ બધા નરકવાસીઓને નીચે જોઈ શકે છે.
સ્થાવરાઃ કૃમયો ઽજ્વાશ્ ચ પક્ષિણઃ પશવો નરાઃ ધાર્મિકાસ્ ત્રિદશાસ્ તદ્વન્ મોક્ષિણશ્ ચ યથાક્રમમ્
સ્થાવર, જંતુ, બકરા, પક્ષીઓ, પશુઓ, મનુષ્યો, ધર્મી, દેવતાઓ અને મુક્ત—all પોતપોતાના ક્રમમાં રહે છે.
સહસ્રભાગઃ પ્રથમાદ્ દ્વિતીયો ઽનુક્રમાત્ તથા સર્વે હ્ય્ એતે મહાભાગા યાવન્ મુક્તિસમાશ્રયાઃ
પ્રથમમાંથી બીજાને હજારમું ભાગ મળે છે; આ બધા મહાન આત્માઓ મુક્તિ સુધી રહે છે.
યાવન્તો જન્તવઃ સ્વર્ગે તાવન્તો નરકૌકસઃ પાપકૃદ્ યાતિ નરકં પ્રાયશ્ચિત્તપરાઙ્મુખઃ
જેટલા જીવ સ્વર્ગમાં છે, એટલાં જ નરકમાં પણ છે; પાપી વ્યક્તિ પ્રાયશ્ચિત્તથી મુખ ફેરવે તો નરકમાં જાય છે.
પાપાનામ્ અનુરૂપાણિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ યદ્ યથા તથા તથૈવ સંસ્મૃત્ય પ્રોક્તાનિ પરમર્ષિભિઃ
પાપ પ્રમાણે પ્રાયશ્ચિત્ત પણ છે, એમ મહાન ઋષિઓએ યાદ કરીને કહ્યું છે.
પાપે ગુરૂણિ ગુરુણિ સ્વલ્પાન્ય્ અલ્પે ચ તદ્વિદઃ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ વિપ્રેન્દ્રા જગુઃ સ્વાયંભુવાદયઃ
મોટા પાપ માટે મોટું પ્રાયશ્ચિત્ત, નાના માટે નાનું—એવું જ્ઞાનીજનોએ કહ્યું છે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.
પ્રાયશ્ચિત્તાન્ય્ અશેષાણિ તપઃકર્માત્મકાનિ વૈ યાનિ તેષામ્ અશેષાણાં કૃષ્ણાનુસ્મરણં પરમ્
બધાં પ્રાયશ્ચિત્તો તપસ્વી કર્મ છે; પણ એ બધામાં શ્રીકૃષ્ણનું સ્મરણ સર્વોચ્ચ છે.
કૃતે પાપે ઽનુતાપો વૈ યસ્ય પુંસઃ પ્રજાયતે પ્રાયશ્ચિત્તં તુ તસ્યૈકં હરિસંસ્મરણં પરમ્
જે મનુષ્ય પાપ કર્યા પછી સાચો પસ્તાવો કરે છે, તેના માટે શ્રેષ્ઠ પ્રાયશ્ચિત્ત તો માત્ર હરિનું સ્મરણ જ છે.
પ્રાતર્ નિશિ તથા સંધ્યામધ્યાહ્નાદિષુ સંસ્મરન્ નારાયણમ્ અવાપ્નોતિ સદ્યઃ પાપક્ષયાન્ નરઃ
જે મનુષ્ય સવારે, રાત્રે, સંધ્યાકાળે, મધ્યાહ્ને અને અન્ય સમયે નારાયણનું સ્મરણ કરે છે, તે તરત જ પોતાના પાપોનો નાશ પામે છે.
વિષ્ણુસંસ્મરણાત્ ક્ષીણસમસ્તક્લેશસંચયઃ મુક્તિં પ્રયાતિ ભો વિપ્રા વિષ્ણોસ્ તસ્યાનુકીર્તનાત્
વિષ્ણુનું સ્મરણ કરતાં, જ્યારે બધા દુઃખો ઓગળી જાય છે, ત્યારે મનુષ્ય મુક્તિ પામે છે, હે વિદ્વાનો, અને વિષ્ણુની વારંવાર સ્તુતિ કરવાથી પણ મુક્તિ મળે છે.
વાસુદેવે મનો યસ્ય જપહોમાર્ચનાદિષુ તસ્યાન્તરાયો વિપ્રેન્દ્રા દેવેન્દ્રત્વાદિકં ફલમ્
જેનું મન જપ, હવન, પૂજા અને આવા કાર્યોમાં વાસુદેવમાં સ્થિર રહે છે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, તેને કોઈ અવરોધ આવતો નથી અને તે ઇન્દ્રપદ વગેરે ફળ પામે છે.
ક્વ નાકપૃષ્ઠગમનં પુનરાવૃત્તિલક્ષણમ્ ક્વ જપો વાસુદેવેતિ મુક્તિબીજમ્ અનુત્તમમ્
સ્વર્ગમાં જવું, જ્યાંથી પાછા આવવું પડે છે, અને 'વાસુદેવ' નામનું શ્રેષ્ઠ મુક્તિનું બીજ — આ બંનેમાં શું તુલના છે?
તસ્માદ્ અહર્નિશં વિષ્ણું સંસ્મરન્ પુરુષો દ્વિજઃ ન યાતિ નરકં શુદ્ધઃ સંક્ષીણાખિલપાતકઃ
આથી, જે દ્વિજ દિવસ-રાત વિષ્ણુનું સ્મરણ કરે છે, તે શુદ્ધ બનીને, સર્વ પાપો ઓછા કરીને, ક્યારેય નરકમાં નથી જતો.