દ્વે ચૈવ બહુપુત્રાય દ્વે ચૈવાઙ્ગિરસે તથા દ્વે કૃશાશ્વાય વિદુષે તાસાં નામાનિ મે શૃણુ
બહુપુત્રને બે, અંગિરસને બે અને કૃશાશ્વને પણ બે દીકરીઓ આપી. હવે હું તમને તેમની નામાવલી સંભળાવું છું.
અરુન્ધતી વસુર્ યામી લમ્બા ભાનુર્ મરુત્વતી સંકલ્પા ચ મુહૂર્તા ચ સાધ્યા વિશ્વા ચ ભો દ્વિજાઃ
અરુંધતી, વસુ, યામી, લંબા, ભાનુ, મરુત્વતી, સંકલ્પા, મુહૂર્તા, સાધ્યા અને વિશ્વા, હે દ્વિજો.
ધર્મપત્ન્યો દશ ત્વ્ એતાસ્ તાસ્વ્ અપત્યાનિ બોધત વિશ્વેદેવાસ્ તુ વિશ્વાયાઃ સાધ્યા સાધ્યાન્ વ્યજાયત
આ દસ ધર્મની પત્નીઓ છે; હવે તેમના સંતાનો જાણો. વિશ્વાથી વિશ્વદેવો અને સાધ્યાથી સાધ્યો ઉત્પન્ન થયા.
મરુત્વત્યાં મરુત્વન્તો વસોસ્ તુ વસવઃ સુતાઃ ભાનોસ્ તુ ભાનવઃ પુત્રા મુહૂર્તાસ્ તુ મુહૂર્તજાઃ
મરુત્વતીમાંથી મરુતો, વસુમાંથી વસુઓ, ભાનુમાંથી ભાનુઓ અને મુહૂર્તામાંથી મુહૂર્તાઓ ઉત્પન્ન થયા.
લમ્બાયાશ્ ચૈવ ઘોષો ઽથ નાગવીથી ચ યામિજા પૃથિવી વિષયં સર્વમ્ અરુન્ધત્યાં વ્યજાયત
લંબા માંથી ઘોષ જન્મ્યા, અને નાગવીથી માંથી યામિજા; આખી પૃથ્વીનો વિસ્તાર અરુંધતિ માં પ્રગટ થયો.
સંકલ્પાયાસ્ તુ વિશ્વાત્મા જજ્ઞે સંકલ્પ એવ હિ નાગવીથ્યાં ચ યામિન્યાં વૃષલશ્ ચ વ્યજાયત
સંકલ્પા માંથી વિશ્વાત્મા પેદા થયા, કારણ કે સંકલ્પ જ તેમનો સ્વરૂપ છે; અને નાગવીથી તથા યામિની માંથી વૃશલ જન્મ્યા.
પરા યાઃ સોમપત્નીશ્ ચ દક્ષઃ પ્રાચેતસો દદૌ સર્વા નક્ષત્રનામ્ન્યસ્ તા જ્યોતિષે પરિકીર્તિતાઃ
પરા નામની જે સોમની પત્નીઓ છે, તે પ્રાચેતસ દક્ષએ આપી હતી; આ બધાં તારાઓના નામે જાણીતા છે અને જ્યોતિષમાં પ્રસિદ્ધ છે.
યે ત્વ્ અન્યે ખ્યાતિમન્તો વૈ દેવા જ્યોતિષ્પુરોગમાઃ વસવો ઽષ્ટૌ સમાખ્યાતાસ્ તેષાં વક્ષ્યામિ વિસ્તરમ્
હવે, અન્ય પ્રસિદ્ધ દેવતાઓ, જેમના આગેવાન પ્રકાશપુંજ છે, તે આઠ વસુઓ છે; હું હવે તેમનો વિગતવાર વર્ણન કરું છું.
આપો ધ્રુવશ્ ચ સોમશ્ ચ ધવશ્ ચૈવાનિલો ઽનલઃ પ્રત્યૂષશ્ ચ પ્રભાસશ્ ચ વસવો નામભિઃ સ્મૃતાઃ
આપ, ધ્રુવ, સોમ, ધવ, અનિલ, અનલ, પ્રતિઉષ અને પ્રભાસ—આ વસુઓ તરીકે નામે ઓળખાય છે.
આપસ્ય પુત્રો વૈતણ્ડ્યઃ શ્રમઃ શ્રાન્તો મુનિસ્ તથા ધ્રુવસ્ય પુત્રો ભગવાન્ કાલો લોકપ્રકાલનઃ
આપના પુત્ર વૈતંડ્ય, જેમને શ્રમ અને શ્રાંત પણ કહે છે, તે એક મુનિ છે; ધ્રુવના પુત્ર ભગવાન કાળ છે, જે લોકમાપક છે.
સોમસ્ય ભગવાન્ વર્ચા વર્ચસ્વી યેન જાયતે ધવસ્ય પુત્રો દ્રવિણો હુતહવ્યવહસ્ તથા મનોહરાયાઃ શિશિરઃ પ્રાણો ઽથ રમણસ્ તથા
સોમના પુત્ર તેજસ્વી વર્ચા છે, જેમમાંથી તેજ જન્મે છે; ધવના પુત્ર દ્રવિણ છે, જે હવનના હવ્યો વહન કરે છે; મનોહરાથી શિશિર, પ્રાણ અને રમણ પણ જન્મ્યા.
અનિલસ્ય શિવા ભાર્યા તસ્યાઃ પુત્રો મનોજવઃ અવિજ્ઞાતગતિશ્ ચૈવ દ્વૌ પુત્રાવ્ અનિલસ્ય ચ
અનિલની પત્ની શિવા છે, અને તેમનો પુત્ર મનોજવ છે; અનિલના બીજા પુત્ર અવિજ્ઞાતગતિ છે—એ રીતે અનિલના બે પુત્રો છે.
અગ્નિપુત્રઃ કુમારસ્ તુ શરસ્તમ્બે શ્રિયા વૃતઃ તસ્ય શાખો વિશાખશ્ ચ નૈગમેયશ્ ચ પૃષ્ઠજઃ
અગ્નિના પુત્ર કુમાર છે, જે શરસ્તંભ પર તેજથી શોભે છે; તેમના ભાઈઓમાં શાખ, વિશાખ અને પૃષ્ઠથી જન્મેલો નૈગમેય છે.
અપત્યં કૃત્તિકાનાં તુ કાર્ત્તિકેય ઇતિ સ્મૃતઃ પ્રત્યૂષસ્ય વિદુઃ પુત્રમ્ ઋષિં નામ્નાથ દેવલમ્
કૃત્તિકાઓનું સંતાન કાર્તિકેય તરીકે ઓળખાય છે; પ્રતિઉષનો પુત્ર ઋષિ દેવલ છે.
દ્વૌ પુત્રૌ દેવલસ્યાપિ ક્ષમાવન્તૌ મનીષિણૌ બૃહસ્પતેસ્ તુ ભગિની વરસ્ત્રી બ્રહ્મવાદિની
દેવલના બે પુત્રો હતા, જે ધીર અને વિદ્વાન હતા; બૃહસ્પતિની બહેન એક ઉત્તમ સ્ત્રી હતી, જે બ્રહ્મવિદ્યા જાણતી હતી.
યોગસિદ્ધા જગત્ કૃત્સ્નમ્ અસક્તા વિચચાર હ પ્રભાસસ્ય તુ સા ભાર્યા વસૂનામ્ અષ્ટમસ્ય તુ
યોગમાં સિદ્ધિ પામીને, તે આખા જગતમાં અસક્ત રહી ભમતી હતી; તે પ્રભાસ, એટલે વસુઓમાં આઠમા, ની પત્ની હતી.
વિશ્વકર્મા મહાભાગો યસ્યાં જજ્ઞે પ્રજાપતિઃ કર્તા શિલ્પસહસ્રાણાં ત્રિદશાનાં ચ વાર્ધકિઃ
વિશ્વકર્મા, જે બહુ ભાગ્યશાળી છે, તેમનો જન્મ એ સ્ત્રીમાંથી થયો—તેઓ પ્રજાપતિ, હજારો કળાઓના સર્જક અને દેવતાઓના મુખ્ય વાસ્તુકાર છે.
ભૂષણાનાં ચ સર્વેષાં કર્તા શિલ્પવતાં વરઃ યઃ સર્વેષાં વિમાનાનિ દૈવતાનાં ચકાર હ
તેઓ બધા આભૂષણો બનાવનારા, કળાવાનોમાં શ્રેષ્ઠ અને દેવતાઓના બધા વિમાનોના સર્જક છે.
માનુષાશ્ ચોપજીવન્તિ યસ્ય શિલ્પં મહાત્મનઃ સુરભી કશ્યપાદ્ રુદ્રાન્ એકાદશ વિનિર્મમે
આ મહાત્માની કળાથી માનવો પણ પોતાનું જીવન ચલાવે છે; સુરભીએ કશ્યપથી અગિયાર રુદ્રોને જન્મ આપ્યા.
મહાદેવપ્રસાદેન તપસા ભાવિતા સતી અજૈકપાદ્ અહિર્બુધ્ન્યસ્ ત્વષ્ટા રુદ્રશ્ ચ વીર્યવાન્
મહાદેવની કૃપાથી અને તપથી શુદ્ધ થયેલી એ સ્ત્રીમાંથી અજએકપાદ, અહિર્બુધ્ન્ય, ત્વષ્ટા અને પરાક્રમી રુદ્ર જન્મ્યા.
હરશ્ ચ બહુરૂપશ્ ચ ત્ર્યમ્બકશ્ ચાપરાજિતઃ વૃષાકપિશ્ ચ શંભુશ્ ચ કપર્દી રૈવતસ્ તથા
હર, બહુરૂપ, ત્ર્યંબક, અપરાજિત, વૃષાકપિ, શંભુ, કપર્દી અને રૈવત પણ.
મૃગવ્યાધશ્ ચ શર્વશ્ ચ કપાલી ચ દ્વિજોત્તમાઃ એકાદશૈતે વિખ્યાતા રુદ્રાસ્ ત્રિભુવનેશ્વરાઃ
મૃગવ્યાધ, શર્વ અને કપાલી, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજગણો; આ અગિયાર, રુદ્ર તરીકે પ્રસિદ્ધ છે અને ત્રણેય લોકના સ્વામી છે.
શતં ત્વ્ એવં સમાખ્યાતં રુદ્રાણામ્ અમિતૌજસામ્ પુરાણે મુનિશાર્દૂલા યૈર્ વ્યાપ્તં સચરાચરમ્
મુનિશ્રેષ્ઠ, પુરાણોમાં અમાપ શક્તિ ધરાવતા રુદ્રોના સો સંખ્યાનો વર્ણન થયું છે, જેમણે આખું ચાલતું અને અચળ જગત વ્યાપી લીધું છે.
દારાઞ્ શૃણુધ્વં વિપ્રેન્દ્રાઃ કશ્યપસ્ય પ્રજાપતેઃ અદિતિર્ દિતિર્ દનુશ્ ચૈવ અરિષ્ટા સુરસા ખસા
હવે, બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠો, કશ્યપ પ્રજાપતિની પત્નીઓનું નામ સાંભળો: અદિતિ, દિતિ, દનુ, અરીષ્ટા, સુરસા અને ખસા.
સુરભિર્ વિનતા ચૈવ તામ્રા ક્રોધવશા ઇરા કદ્રુર્ મુનિશ્ ચ ભો વિપ્રાસ્ તાસ્વ્ અપત્યાનિ બોધત
સુરભિ, વિનતા, તામ્રા, ક્રોધવશા, ઇરા, કદ્રૂ અને મુનિ—હે વિદ્વાનો, આ સ્ત્રીઓમાંથી જન્મેલા સંતાનોને જાણો.
પૂર્વમન્વન્તરે શ્રેષ્ઠા દ્વાદશાસન્ સુરોત્તમાઃ તુષિતા નામ તે ઽન્યોન્યમ્ ઊચુર્ વૈવસ્વતે ઽન્તરે
પહેલા મન્વંતરમાં, તુષિત નામના શ્રેષ્ઠ બાર દેવતાઓએ, વૈવસ્વત મન્વંતર આરંભે, પરસ્પર વાત કરી હતી.
ઉપસ્થિતે ઽતિયશસશ્ ચાક્ષુષસ્યાન્તરે મનોઃ હિતાર્થં સર્વલોકાનાં સમાગમ્ય પરસ્પરમ્
જ્યારે પ્રસિદ્ધ ચાક્ષુષ મનુનો સમય પૂર્ણ થયો, ત્યારે બધા લોકના હિત માટે તેઓ એકત્ર થયા.
આગચ્છત દ્રુતં દેવા અદિતિં સંપ્રવિશ્ય વૈ મન્વન્તરે પ્રસૂયામસ્ તન્ નઃ શ્રેયો ભવિષ્યતિ
'ચાલો, દેવો, ઝડપથી આવીને અદિતિમાં પ્રવેશીએ અને આવતા મન્વંતરમાં જન્મ લઈએ; એ આપણું કલ્યાણ લાવશે.'
એવમ્ ઉક્ત્વા તુ તે સર્વે ચાક્ષુષસ્યાન્તરે મનોઃ મારીચાત્ કશ્યપાજ્ જાતાસ્ ત્વ્ અદિત્યા દક્ષકન્યયા
આ રીતે બોલીને, ચાક્ષુષ મનુ પછીના સમયગાળામાં, બધા અદિતિ—જે દક્ષની પુત્રી હતી—અને મરીચિના પુત્ર કશ્યપમાંથી જન્મ્યા.
તત્ર વિષ્ણુશ્ ચ શક્રશ્ ચ જજ્ઞાતે પુનર્ એવ હિ અર્યમા ચૈવ ધાતા ચ ત્વષ્ટા પૂષા તથૈવ ચ
ત્યાં વિષ્ણુ અને શક્ર ફરી જન્મ્યા, તેમજ અર્યમા, ધાતા, ત્વષ્ટા અને પૂષા પણ.