વાઙ્મનઃકાયજૈર્ દોષૈર્ અભિભૂતાઃ પુનઃ પુનઃ નરાઃ પાપાન્ય્ અનુદિનં કરિષ્યન્ત્ય્ અલ્પમેધસઃ
મન, વાણી અને શરીરથી થતા દોષોથી વારંવાર ઘેરાયેલા, ઓછા બુદ્ધિવાળા લોકો રોજ પાપ કરશે.
નિઃસત્યાનામ્ અશૌચાનાં નિર્હ્રીકાણાં તથા દ્વિજાઃ યદ્ યદ્ દુઃખાય તત્ સર્વં કલિકાલે ભવિષ્યતિ
જેઓમાં સત્ય, શુદ્ધિ અને લાજ નથી, ખાસ કરીને દ્વિજોમાં, કળીયુગમાં બધું દુઃખદાયી જ થશે.
નિઃસ્વાધ્યાયવષટ્કારે સ્વધાસ્વાહાવિવર્જિતે તદા પ્રવિરલો વિપ્રઃ કશ્ચિલ્ લોકે ભવિષ્યતિ
જ્યારે અધ્યયન, યજ્ઞમાં વષટ્ બોલવું અને સ્વધા-સ્વાહા અર્પણ કરવું બંધ થઈ જશે, ત્યારે દુનિયામાં બહુ ઓછા બ્રાહ્મણો બચશે.
તત્રાલ્પેનૈવ કાલેન પુણ્યસ્કન્ધમ્ અનુત્તમમ્ કરોતિ યઃ કૃતયુગે ક્રિયતે તપસા હિ યઃ
એ સમયમાં બહુ ઓછા પ્રયત્નથી જે મહાન પુણ્ય મળે છે, તે કૃતયુગમાં તો માત્ર તપથી જ મળે છે.
કસ્મિન્ કાલે ઽલ્પકો ધર્મો દદાતિ સુમહાફલમ્ વક્તુમ્ અર્હસ્ય્ અશેષેણ શ્રોતું વાઞ્છા પ્રવર્તતે
કયા સમયમાં થોડું ધર્મકર્મ પણ મોટું ફળ આપે છે? તું આ બધું સ્પષ્ટ કહી, કેમ કે મને સાંભળવાની ઇચ્છા છે.
ધન્યે કલૌ ભવેદ્ વિપ્રાસ્ ત્વ્ અલ્પક્લેશૈર્ મહત્ ફલમ્ તથા ભવેતાં સ્ત્રીશૂદ્રૌ ધન્યૌ ચાન્યન્ નિબોધત
કળીયુગમાં બ્રાહ્મણો ઓછા કષ્ટથી મોટું ફળ મેળવે છે; એ જ રીતે સ્ત્રીઓ અને શૂદ્રો પણ ધન્ય બને છે—આ વિશે વધુ સાંભળ.
યત્ કૃતે દશભિર્ વર્ષૈસ્ ત્રેતાયાં હાયનેન તત્ દ્વાપરે તચ્ ચ માસેન અહોરાત્રેણ તત્ કલૌ
કૃતયુગમાં દસ વર્ષમાં જે મળે છે, તે ત્રેતામાં એક વર્ષમાં, દ્વાપરમાં એક મહિનામાં અને કળીયુગમાં એક દિવસ-રાતમાં મળે છે.
તપસો બ્રહ્મચર્યસ્ય જપાદેશ્ ચ ફલં દ્વિજાઃ પ્રાપ્નોતિ પુરુષસ્ તેન કલૌ સાધ્વ્ ઇતિ ભાષિતુમ્
તપ, બ્રહ્મચર્ય અને જપનું ફળ, હે દ્વિજો, કળીયુગમાં માણસને મળે છે, એટલે તેને શુભ કહેવાય છે.
ધ્યાયન્ કૃતે યજન્ યજ્ઞૈસ્ ત્રેતાયાં દ્વાપરે ઽર્ચયન્ યદ્ આપ્નોતિ તદ્ આપ્નોતિ કલૌ સંકીર્ત્ય કેશવમ્
કૃતયુગમાં ધ્યાનથી, ત્રેતામાં યજ્ઞથી, દ્વાપરમાં પૂજાથી જે ફળ મળે છે, કળીયુગમાં તે કેશવનું નામ ગાઈને મળે છે.
ધર્મોત્કર્ષમ્ અતીવાત્ર પ્રાપ્નોતિ પુરુષઃ કલૌ સ્વલ્પાયાસેન ધર્મજ્ઞાસ્ તેન તુષ્ટો ઽસ્મ્ય્ અહં કલૌ
કળીયુગમાં માણસ થોડા પ્રયત્નથી ધર્મમાં ઉત્તમતા મેળવે છે; તેથી કળીયુગના ધર્મજ્ઞોને હું પ્રસન્ન છું.
વ્રતચર્યાપરૈર્ ગ્રાહ્યા વેદાઃ પૂર્વં દ્વિજાતિભિઃ તતસ્ તુ ધર્મસંપ્રાપ્તૈર્ યષ્ટવ્યં વિધિવદ્ ધનૈઃ
પહેલાં દ્વિજોએ વ્રતપાલનથી વેદ શીખવા હતા; પછી ધર્મમાં સ્થિર અને સંપત્તિ ધરાવતા લોકો નિયમ મુજબ યજ્ઞ કરવા હતા.
વૃથા કથા વૃથા ભોજ્યં વૃથા સ્વં ચ દ્વિજન્મનામ્ પતનાય તથા ભાવ્યં તૈસ્ તુ સંયતિભિઃ સહ
દ્વિજોના માટે ફોક વાતો, ફોક ખાવા અને ફોક સંપત્તિ પતન તરફ લઈ જાય છે; તેથી તેમને સંયમથી જીવવું જોઈએ.
અસમ્યક્કરણે દોષાસ્ તેષાં સર્વેષુ વસ્તુષુ ભોજ્યપેયાદિકં ચૈષાં નેચ્છાપ્રાપ્તિકરં દ્વિજાઃ
કામ યોગ્ય રીતે ન થાય તો બધાં વસ્તુઓમાં દોષ આવે છે; એમના માટે ખાવા-પીવા વગેરે પણ ઈચ્છિત ફળ આપતું નથી, હે બ્રાહ્મણો.
પારતન્ત્ર્યાત્ સમસ્તેષુ તેષાં કાર્યેષુ વૈ તતઃ લોકાન્ ક્લેશેન મહતા યજન્તિ વિનયાન્વિતાઃ
બધાં કામોમાં પરાધીનતાથી, તેઓ મોટાં કષ્ટ સાથે, વિનમ્રતા સાથે, લોકોની પૂજા કરે છે.
દ્વિજશુશ્રૂષણેનૈવ પાકયજ્ઞાધિકારવાન્ નિજં જયતિ વૈ લોકં શૂદ્રો ધન્યતરસ્ તતઃ
દ્વિજોની સેવા કરીને, શૂદ્ર પાકયજ્ઞમાં ભાગ લેવા લાયક બને છે અને પોતાનો લોક જીતે છે; તેથી તે વધુ ધન્ય ગણાય છે.
ભક્ષ્યાભક્ષ્યેષુ નાશાસ્તિ યેષાં પાપેષુ વા યતઃ નિયમો મુનિશાર્દૂલાસ્ તેનાસૌ સાધ્વ્ ઇતીરિતમ્
જેઓ માટે ખાવા-નખાવામાં કે પાપમાં કોઈ નિયંત્રણ નથી, એ માટે restraint જ સારા ગણાય છે, હે મુનિશ્રેષ્ઠ.
સ્વધર્મસ્યાવિરોધેન નરૈર્ લભ્યં ધનં સદા પ્રતિપાદનીયં પાત્રેષુ યષ્ટવ્યં ચ યથાવિધિ
પોતાના ધર્મને ભંગ કર્યા વિના, મનુષ્યોએ હંમેશા ધન મેળવવું જોઈએ; અને તે યોગ્ય પાત્રોને આપવું અને યજ્ઞમાં નિયમ પ્રમાણે અર્પણ કરવું જોઈએ.
તસ્યાર્જને મહાન્ ક્લેશઃ પાલનેન દ્વિજોત્તમાઃ તથા સદ્વિનિયોગાય વિજ્ઞેયં ગહનં નૃણામ્
તે ધન મેળવવામાં મોટો કષ્ટ છે, અને તેને સાચવવામાં પણ, હે દ્વિજોત્તમો; તેમ જ, તેનું યોગ્ય ઉપયોગ પણ મનુષ્ય માટે મુશ્કેલ છે.
એભિર્ અન્યૈસ્ તથા ક્લેશૈઃ પુરુષા દ્વિજસત્તમાઃ નિજાઞ્ જયન્તિ વૈ લોકાન્ પ્રાજાપત્યાદિકાન્ ક્રમાત્
આ અને અન્ય કષ્ટો દ્વારા, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો, મનુષ્યો પોતાના લોક જીતે છે અને ક્રમશઃ પ્રજાપતિ વગેરે લોક સુધી પહોંચે છે.
યોષિચ્ છુશ્રૂષણાદ્ ભર્તુઃ કર્મણા મનસા ગિરા એતદ્ વિષયમ્ આપ્નોતિ તત્સાલોક્યં યતો દ્વિજાઃ
પતિની સેવા—કર્મ, મન અને વાણીથી—કરવાથી સ્ત્રી એ લોકમાં પહોંચે છે; અને તેથી, હે દ્વિજો, તે પણ એ જ લોક પ્રાપ્ત કરે છે.
નાતિક્લેશેન મહતા તાન્ એવ પુરુષો યથા તૃતીયં વ્યાહૃતં તેન મયા સાધ્વ્ ઇતિ યોષિતઃ
મોટા કષ્ટ વિના, મનુષ્ય એ જ લોક પ્રાપ્ત કરે છે, જેમ મેં સ્ત્રીઓ માટે કહ્યું છે, ત્રીજી વ્યાહૃતિ પ્રમાણે.
એતદ્ વઃ કથિતં વિપ્રા યન્નિમિત્તમ્ ઇહાગતાઃ તત્ પૃચ્છધ્વં યથાકામમ્ અહં વક્ષ્યામિ વઃ સ્ફુટમ્
હે વિદ્વાન બ્રાહ્મણો, જે માટે તમે અહીં આવ્યા છો, તે મેં કહ્યુ છે; હવે તમે જે ઇચ્છો તે પૂછો, હું સ્પષ્ટ રીતે કહું.
અલ્પેનૈવ પ્રયત્નેન ધર્મઃ સિધ્યતિ વૈ કલૌ નરૈર્ આત્મગુણામ્ભોભિઃ ક્ષાલિતાખિલકિલ્બિષૈઃ
કળીયુગમાં, થોડા પ્રયત્નથી જ ધર્મ સિદ્ધ થાય છે, એ મનુષ્યો માટે, જેમના દોષો પોતાના ગુણોથી ધોઈ ગયા છે.
શૂદ્રૈશ્ ચ દ્વિજશુશ્રૂષાતત્પરૈર્ મુનિસત્તમાઃ તથા સ્ત્રીભિર્ અનાયાસાત્ પતિશુશ્રૂષયૈવ હિ
તેમ જ, હે મુનિશ્રેષ્ઠ, દ્વિજોની સેવા માટે તત્પર શૂદ્રો અને સ્ત્રીઓ, સરળતાથી, માત્ર પતિની સેવા કરીને ધર્મ પ્રાપ્ત કરે છે.
તતસ્ ત્રિતયમ્ અપ્ય્ એતન્ મમ ધન્યતમં મતમ્ ધર્મસંરાધને ક્લેશો દ્વિજાતીનાં કૃતાદિષુ
આ ત્રણેયને હું સૌથી ધન્ય માનું છું; દ્વિજાતીઓ માટે ધર્મ પાળવામાં કષ્ટ તો પૂર્વ યુગોમાં હતો.
તથા સ્વલ્પેન તપસા સિદ્ધિં યાસ્યન્તિ માનવાઃ ધન્યા ધર્મં ચરિષ્યન્તિ યુગાન્તે મુનિસત્તમાઃ
તેથી, થોડા તપથી જ મનુષ્યો સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરશે; યુગના અંતે ધર્મ પાળનાર ધન્ય છે, હે મુનિશ્રેષ્ઠ.
ભવદ્ભિર્ યદ્ અભિપ્રેતં તદ્ એતત્ કથિતં મયા અપૃષ્ટેનાપિ ધર્મજ્ઞાઃ કિમ્ અન્યત્ ક્રિયતાં દ્વિજાઃ
હે ધર્મજ્ઞ બ્રાહ્મણો, જે તમે ઇચ્છતા હતા, તે મેં પૂછ્યા વિના જ કહ્યુ છે; હવે, હે દ્વિજો, બીજું શું કરવું?
આસન્નં વિપ્રકૃષ્ટં વા યદિ કાલં ન વિદ્મહે તતો દ્વાપરવિધ્વંસં યુગાન્તં સ્પૃહયામહે
અંત નજીક છે કે દૂર, જો સમય ખબર નથી, તો અમે દ્વાપર યુગના અંત અને યુગવિનાશની ઇચ્છા રાખીએ છીએ.
પ્રાપ્તા વયં હિ તત્ કાલમ્ અનયા ધર્મતૃષ્ણયા આદદ્યામ પરં ધર્મં સુખમ્ અલ્પેન કર્મણા
અમે એ સમય પર આવી ગયા છીએ, આ ધર્મની તરસથી; હવે, ઓછા કર્મથી, શ્રેષ્ઠ ધર્મ અને સુખ ગ્રહણ કરીએ.
સંત્રાસોદ્વેગજનનં યુગાન્તં સમુપસ્થિતમ્ પ્રનષ્ટધર્મં ધર્મજ્ઞ નિમિત્તૈર્ વક્તુમ્ અર્હસિ
યુગનો અંત આવી ગયો છે, જે ભય અને ઉદ્વેગ પેદા કરે છે; હે ધર્મજ્ઞ, ગુમ થયેલા ધર્મના લક્ષણો તમે જણાવો.