સ તચ્ છ્રુત્વાથ સંસ્મૃત્ય ક્ષુધયા પીડિતો ઽપિ સન્ પ્રાહ ભદ્રે ન ગૃહ્ણામિ નિયમો હિ કૃતો મયા
આ સાંભળીને, અને પોતાનું વ્રત યાદ કરીને, ભલે ભૂખથી પીડાતો હતો, તેણે કહ્યું: 'હે સારા સ્ત્રી, હું આ સ્વીકારતો નથી, કેમ કે મેં વ્રત લીધું છે.'
પુરતઃ સિદ્ધવર્ગસ્ય ન ભોક્ષ્યે શકટં ત્વ્ ઇતિ પરિજ્ઞાનાર્થમ્ ઉર્વશ્યા દદસ્વાન્યસ્ય કસ્યચિત્
'સિદ્ધોના સમૂહની હાજરીમાં હું આ રથ નહીં ખાઉં; હે ઉર્વશી, સાચી ઓળખ માટે, આ બીજાને આપી દો.'
સાબ્રવીન્ નિયમો ભદ્ર કૃતઃ કાષ્ઠમયે ત્વયા નાસૌ કાષ્ઠમયો ભુઙ્ક્ષ્વ ક્ષુધયા ચાતિપીડિતઃ
એ સ્ત્રીએ કહ્યું: 'હે સારા, તમારું વ્રત લાકડાના રથ માટે હતું; આ લાકડાનું નથી—તમે તો બહુ ભૂખ્યા છો, ખાઈ લો.'
તાં બ્રાહ્મણઃ પ્રત્યુવાચ ન મયા તદ્ વિશેષણમ્ કૃતં ભદ્રે ઽથ નિયમઃ સામાન્યેનૈવ મે કૃતઃ
બ્રાહ્મણે જવાબ આપ્યો: 'હે સારા સ્ત્રી, મેં એવું કોઈ વિશેષણ કર્યું નથી; મારું વ્રત તો સામાન્ય રીતે લીધું છે.'
તં ભૂયઃ પ્રાહ સા તન્વી ન ચેદ્ ભોક્ષ્યસિ બ્રાહ્મણ ગૃહં ગૃહીત્વા ગચ્છસ્વ કુટુમ્બં તવ ભોક્ષ્યતિ
પછી એ પાતળી સ્ત્રીએ ફરી કહ્યું: 'જો તમે નહીં ખાઓ, હે બ્રાહ્મણ, તો આ ઘરે લઈ જાઓ; તમારું કુટુંબ ખાશે.'
સ તામ્ ઉવાચ સુદતિ ન તાવદ્ યામિ મન્દિરમ્ ઇહાયાતા વરારોહા ત્રૈલોક્યે ઽપ્ય્ અધિકા ગુણૈઃ
તે બ્રાહ્મણે કહ્યું: 'હે સુંદર, હું હજુ ઘર નહીં જાઉં; તમે તો અતિ ઉત્તમ રૂપવાળી અહીં આવી છો, ત્રણેય લોક કરતાં પણ વધુ ગુણવાળી.'
સા મયા મદનાર્તેન પ્રાર્થિતાશ્વાસિતસ્ તયા સ્થીયતાં ક્ષણમ્ ઇત્ય્ એવં સ્થાસ્યામીતિ મયોદિતમ્
'પ્રેમથી વ્યાકુળ થઈને, મેં તેને વિનંતી કરી અને તેણે મને આશ્વાસન આપ્યું; તેણે કહ્યું, "થોડું રાહ જુઓ," અને મેં કહ્યું, "હું રાહ જોઈશ."'
માસમાત્રં ગતાયાસ્ તુ તસ્યા ભદ્રે સ્થિતસ્ય ચ મમ સત્યાનુરક્તસ્ય સંગમાય ધૃતવ્રતે
એના માટે અને મારા માટે પણ, એક મહિનો વીતી ગયો; હું સત્યમાં સ્થિર રહીને અને મિલન માટે તત્પર રહીને વ્રત પાળતો રહ્યો.
તસ્ય સા વચનં શ્રુત્વા કૃત્વા સ્વં રૂપમ્ ઉત્તમમ્ વિહસ્ય ભાવગમ્ભીરમ્ ઉર્વશી પ્રાહ તં દ્વિજમ્
એના શબ્દો સાંભળીને, ઉર્વશીએ પોતાનું સુંદર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું, ગંભીર હાસ્ય કર્યું અને એ બ્રાહ્મણને કહ્યું.
સાધુ સત્યં ત્વયા વિપ્ર વ્રતં નિષ્ઠિતચેતસા નિષ્પાદિતં હઠાદ્ એવ મમ દર્શનમ્ ઇચ્છતા
'શાબાશ! હે બ્રાહ્મણ, તું સત્યમાં સ્થિર મનથી વ્રત પૂર્ણ કર્યું છે—even મારા દર્શન માટે જોરપૂર્વક ઇચ્છા રાખી.'
અહમ્ એવોર્વશી વિપ્ર ત્વાં જિજ્ઞાસાર્થમ્ આગતા પરીક્ષિતો નિશ્ચિતવાન્ ભવાન્ સત્યતપા ઋષિઃ
'હું જ ઉર્વશી છું, હે બ્રાહ્મણ, તારી પરીક્ષા લેવા અહીં આવી હતી; તું પરીક્ષામાં ઊતર્યો છે અને સાચા તપસ્વી ઋષિ તરીકે ઓળખાયો છે.'
ગચ્છ શૂકરવોદ્દેશં રૂપતીર્થેતિ વિશ્રુતમ્ સિદ્ધિં યાસ્યસિ વિપ્રેન્દ્ર તતસ્ ત્વં મામ્ અવાપ્સ્યસિ
'હવે તું શૂકરવોદ્દેશ નામના સ્થળે જા, જે રૂપતીર્થ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે; ત્યાં તને સિદ્ધિ મળશે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, અને પછી તું મને પ્રાપ્ત કરશે.'
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા દિવમ્ ઉત્પત્ય સા જગામોર્વશી દ્વિજાઃ સ ચ સત્યતપા વિપ્રો રૂપતીર્થં જગામ હ
આ રીતે કહ્યું પછી, ઉર્વશી આકાશમાં ઉડી ગઈ, અને સત્યતપા એ, સારા બ્રાહ્મણ, રૂપતીર્થમાં ગયો.
તત્ર શાન્તિપરો ભૂત્વા નિયમવ્રતધૃક્ શુચિઃ દેહોત્સર્ગે જગામાસૌ ગાન્ધર્વં લોકમ્ ઉત્તમમ્
ત્યાં એ શાંતિમાં તલિન રહી, નિયમ અને વ્રત પાળ્યા, શુદ્ધ રહી; અને શરીર છોડતી વખતે, એ ઉત્તમ ગાંધર્વ લોકમાં પહોંચી ગયો.
તત્ર મન્વન્તરશતં ભોગાન્ ભુક્ત્વા યથાર્થતઃ બભૂવ સુકુલે રાજા પ્રજારઞ્જનતત્પરઃ
ત્યાં એ મન્વંતરનાં સો ચક્ર જેટલા આનંદ માણ્યા, પછી એ ઉત્તમ કુળમાં રાજા બની, પ્રજાને ખુશ રાખવામાં તલિન રહ્યો.
સ યજ્વા વિવિધૈર્ યજ્ઞૈઃ સમાપ્તવરદક્ષિણૈઃ પુત્રેષુ રાજ્યં નિક્ષિપ્ય યયૌ શૌકરવં પુનઃ
એ યજ્ઞ કરનાર, અનેક યજ્ઞો અને મોટી દક્ષિણા પૂરી કરી, પોતાના પુત્રોને રાજ્ય સોંપી, ફરી શૌરવ લોકમાં ગયો.
રૂપતીર્થે મૃતો ભૂયઃ શક્રલોકમ્ ઉપાગતઃ તત્ર મન્વન્તરશતં ભોગાન્ ભુક્ત્વા તતશ્ ચ્યુતઃ
રૂપતીર્થમાં મૃત્યુ પામીને, એ ફરી શકરલોકમાં ગયો; ત્યાં મન્વંતરનાં સો ચક્ર જેટલા આનંદ માણ્યા, પછી ત્યાંથી નીચે પડ્યો.
પ્રતિષ્ઠાને પુરવરે બુધપુત્રઃ પુરૂરવાઃ બભૂવ તત્ર ચોર્વશ્યાઃ સંગમાય તપોધનાઃ
પ્રતિષ્ઠાન નામની ઉત્તમ નગરીમાં, બુધપુત્ર પુરુરવસ જન્મ્યો; ત્યાં, તપસ્વીઓ, એ ઉર્વશી સાથે મિલન કર્યો.
એવં પુરા સત્યતપા દ્વિજાતિસ્ તીર્થે પ્રસિદ્ધે સ હિ રૂપસંજ્ઞે આરાધ્ય જન્મન્ય્ અથ ચાર્ચ્ય વિષ્ણુમ્ અવાપ્ય ભોગાન્ અથ મુક્તિમ્ એતિ
આ રીતે, પહેલાં, સત્યતપા નામના દ્વિજ, પ્રસિદ્ધ રૂપ નામના તીર્થમાં, એ જન્મમાં વિષ્ણુની આરાધના અને પૂજા કરી, આનંદ અને પછી મુક્તિ પ્રાપ્ત કરી.
શ્રુતં ફલં ગીતિકાયા અસ્માભિઃ સુપ્રજાગરે કૃષ્ણસ્ય યેન ચાણ્ડાલો ગતો ઽસૌ પરમાં ગતિમ્
અમે આ શુભ રાતે ગીતિકાનું ફળ સાંભળ્યું, જેના દ્વારા—even ચંડાલે કૃષ્ણના કારણે પરમ ગતિ મેળવી.
યથા વિષ્ણૌ ભવેદ્ ભક્તિસ્ તન્ નો બ્રૂહિ મહામતે તપસા કર્મણા યેન શ્રોતુમ્ ઇચ્છામ સાંપ્રતમ્
મહાન બુદ્ધિશાળી, અમને કહો કે કેવી રીતે વિષ્ણુમાં ભક્તિ થાય—કયા તપ કે કર્મથી—અમે હવે એ સાંભળવા ઈચ્છીએ છીએ.
શૃણુધ્વં મુનિશાર્દૂલાઃ પ્રવક્ષ્યામ્ય્ અનુપૂર્વશઃ યથા કૃષ્ણે ભવેદ્ ભક્તિઃ પુરુષસ્ય મહાફલા
મુનિશ્રેષ્ઠો, સાંભળો; હું ક્રમવાર સમજાવું છું કે કેવી રીતે પુરુષમાં કૃષ્ણ પ્રત્યે મહાન ફળ આપતી ભક્તિ થાય છે.
સંસારે ઽસ્મિન્ મહાઘોરે સર્વભૂતભયાવહે મહામોહકરે નૄણાં નાનાદુઃખશતાકુલે
આ ભયંકર સંસારમાં, જે સર્વ જીવમાં ભય લાવે છે, જે મોટું મોહ પેદા કરે છે અને અનેક દુઃખોથી ભરેલું છે—
તિર્યગ્યોનિસહસ્રેષુ જાયમાનઃ પુનઃ પુનઃ કથંચિલ્ લભતે જન્મ દેહી માનુષ્યકં દ્વિજાઃ
અનેક પ્રાણીની યોનિમાં વારંવાર જન્મ લેતા, કોઈ રીતે, દ્વિજો, embodied જીવ માનવ જન્મ પામે છે.
માનુષત્વે ઽપિ વિપ્રત્વં વિપ્રત્વે ઽપિ વિવેકિતા વિવેકાદ્ ધર્મબુદ્ધિસ્ તુ બુદ્ધ્યા તુ શ્રેયસાં ગ્રહઃ
માનવ જન્મમાં પણ, બ્રાહ્મણપદ મળે; બ્રાહ્મણોમાં પણ, વિવેક મળે; વિવેકથી ધર્મની સમજ આવે છે, અને સમજથી શ્રેયસ (સાચા કલ્યાણ) પકડી શકાય છે.
યાવત્ પાપક્ષયં પુંસાં ન ભવેજ્ જન્મ સંચિતમ્ તાવન્ ન જાયતે ભક્તિર્ વાસુદેવે જગન્મયે
જ્યાં સુધી પુરુષના સંચિત પાપોનો નાશ ન થાય, ત્યાં સુધી જગતરૂપ વાસુદેવમાં ભક્તિ ઉત્પન્ન થતી નથી.
તસ્માદ્ વક્ષ્યામિ ભો વિપ્રા ભક્તિઃ કૃષ્ણે યથા ભવેત્ અન્યદેવેષુ યા ભક્તિઃ પુરુષસ્યેહ જાયતે
એથી, બ્રાહ્મણો, હું સમજાવું છું કે કૃષ્ણમાં કેવી રીતે ભક્તિ થાય, અને અન્ય દેવોમાં જે ભક્તિ થાય, એ અહીં કેવી રીતે થાય છે.
કર્મણા મનસા વાચા તદ્ગતેનાન્તરાત્મના તેન તસ્ય ભવેદ્ ભક્તિર્ યજને મુનિસત્તમાઃ
કર્મ, મન, વાણી અને અંદરથી એમાં તલિન રહીને, એ રીતે યજ્ઞમાં ભક્તિ થાય છે, મુનિશ્રેષ્ઠો.
સ કરોતિ તતો વિપ્રા ભક્તિં ચાગ્નેઃ સમાહિતઃ તુષ્ટે હુતાશને તસ્ય ભક્તિર્ ભવતિ ભાસ્કરે
પછી એ, બ્રાહ્મણો, એકાગ્રતાથી અગ્નિમાં ભક્તિ કરે છે; જ્યારે અગ્નિ પ્રસન્ન થાય, ત્યારે એની ભક્તિ સૂર્ય તરફ વળે છે.
પૂજાં કરોતિ સતતમ્ આદિત્યસ્ય તતો દ્વિજાઃ પ્રસન્ને ભાસ્કરે તસ્ય ભક્તિર્ ભવતિ શંકરે
એ સતત સૂર્યની પૂજા કરે છે, દ્વિજો; જ્યારે સૂર્ય પ્રસન્ન થાય, ત્યારે એની ભક્તિ શંકર તરફ વળે છે.