સોમાત્ સઙ્ગાનુકર્ષાણાં ધ્વજિનાં સવરૂથિનામ્ રથાનાં મેઘઘોષાણાં સહસ્રાણિ દશૈવ તુ
સોમથી ધ્વજવાળા, સેનાવાળા, રથવાળા, મેઘગર્જના જેવા દસ હજાર સૈન્યોએ જન્મ લીધો.
રૌપ્યકાઞ્ચનકક્ષાણાં સહસ્રાણ્ય્ એકવિંશતિઃ તાવત્ય્ એવ સહસ્રાણિ ઉત્તરસ્યાં તથા દિશિ
રજત અને સોનાના કવચધારી એકવીસ હજાર, એટલાં જ ઉત્તર દિશામાં પણ હતા.
આભૂમિપાલા ભોજાસ્ તુ સન્તિ જ્યાકિઙ્કિણીકિનઃ આહુઃ કિં ચાપ્ય્ અવન્તિભ્યઃ સ્વસારં દદુર્ અન્ધકાઃ
ભોજો ધરતીના રક્ષક છે, ધનુષ્ય અને ઘંટિયાળી કમરપટ્ટા ધારણ કરતા; કહેવાય છે કે અંધકોએ પોતાની બહેન અવંતિઓને આપી.
આહુકસ્ય તુ કાશ્યાયાં દ્વૌ પુત્રૌ સંબભૂવતુઃ દેવકશ્ ચોગ્રસેનશ્ ચ દેવગર્ભસમાવ્ ઉભૌ
આહુક અને કાશ્યા પાસે બે પુત્રો થયા: દેવક અને ઉગ્રસેન, બંને દેવશક્તિથી ભરપૂર હતા.
દેવકસ્યાભવન્ પુત્રાશ્ ચત્વારસ્ ત્રિદશોપમાઃ દેવવાન્ ઉપદેવશ્ ચ સંદેવો દેવરક્ષિતઃ
દેવકાને દેવતાજેવા ચાર પુત્રો થયા: દેવવાન, ઉપદેવ, સંદેવ અને દેવરક્ષિત.
કુમાર્યઃ સપ્ત ચાસ્યાથ વસુદેવાય તા દદૌ દેવકી શાન્તિદેવા ચ સુદેવા દેવરક્ષિતા
દેવકીની સાત દિકરીઓ હતી, જે તેણે વસુદેવને આપી: શાંતિદેવી, સુદેવી, દેવરક્ષિતા,
વૃકદેવ્ય્ ઉપદેવી ચ સુનામ્ની ચૈવ સપ્તમી નવોગ્રસેનસ્ય સુતાસ્ તેષાં કંસસ્ તુ પૂર્વજઃ
વૃકાદેવી, ઉપદેવી, સુનામ્ની અને સાતમી નવોગ્રા—આ ઉગ્રસેનની દિકરીઓ હતી; તેમાં કંસ સૌથી મોટો હતો.
ન્યગ્રોધશ્ ચ સુનામા ચ તથા કઙ્કઃ સુભૂષણઃ રાષ્ટ્રપાલો ઽથ સુતનુર્ અનાવૃષ્ટિસ્ તુ પુષ્ટિમાન્
ન્યગ્રોધ, સુનામા, કંક, સુભૂષણ, રાષ્ટ્રપાલ, સુતનુ, અનાવૃષ્ટિ અને પુષ્ટિમાન—
તેષાં સ્વસારઃ પઞ્ચાસન્ કંસા કંસવતી તથા સુતનૂ રાષ્ટ્રપાલી ચ કઙ્કા ચૈવ વરાઙ્ગના
તેમની પાંચ બહેનો હતી: કંસા, કંસવતી, સુતનૂ, રાષ્ટ્રપાલી અને કંકા—all શ્રેષ્ઠ ગુણવાળી સ્ત્રીઓ.
ઉગ્રસેનઃ સહાપત્યો વ્યાખ્યાતઃ કુકુરોદ્ભવઃ કુકુરાણામ્ ઇમં વંશં ધારયન્ન્ અમિતૌજસામ્
ઉગ્રસેન અને તેના પુત્રોનું વર્ણન થયું; તે કુકુર વંશમાં જન્મેલા અને શક્તિશાળી કુકુરોનો વંશ આગળ વધારનાર છે.
આત્મનો વિપુલં વંશં પ્રજાવાન્ આપ્નુયાન્ નરઃ
જે પુરુષને અનેક સંતાન થાય છે, તે પોતાનો મોટો વંશ પ્રાપ્ત કરે છે.
ભજમાનસ્ય પુત્રો ઽથ રથમુખ્યો વિદૂરથઃ રાજાધિદેવઃ શૂરસ્ તુ વિદૂરથસુતો ઽભવત્
ભજમાનનો પુત્ર રથમુખ્ય થયો; તેનો પુત્ર વિદૂરથ હતો. રાજાધિદેવ રાજા થયો અને વિદૂરથનો પુત્ર શૂર હતો.
રાજાધિદેવસ્ય સુતા જજ્ઞિરે વીર્યવત્તરાઃ દત્તાતિદત્તૌ બલિનૌ શોણાશ્વઃ શ્વેતવાહનઃ
રાજાધિદેવના પુત્રો ખૂબ બળવાન અને શક્તિશાળી હતા: દત્તાતિદત્ત, શોણાશ્વ અને શ્વેતવાહન.
શમી ચ દણ્ડશર્મા ચ દન્તશત્રુશ્ ચ શત્રુજિત્ શ્રવણા ચ શ્રવિષ્ઠા ચ સ્વસારૌ સંબભૂવતુઃ
શમી, દંડશર્મા, દંતશત્રુ, શત્રુજિત, શ્રવણા અને શ્રવિષ્ઠા—આ બે બહેનો હતી.
શમિપુત્રઃ પ્રતિક્ષત્રઃ પ્રતિક્ષત્રસ્ય ચાત્મજઃ સ્વયંભોજઃ સ્વયંભોજાદ્ ભદિકઃ સંબભૂવ હ
શમીનો પુત્ર પ્રતિક્ષત્ર થયો અને પ્રતિક્ષત્રનો પુત્ર સ્વયંભોજ; સ્વયંભોજથી ભદિક જન્મ્યો.
તસ્ય પુત્રા બભૂવુર્ હિ સર્વે ભીમપરાક્રમાઃ કૃતવર્માગ્રજસ્ તેષાં શતધન્વા તુ મધ્યમઃ
ભદિકના બધા પુત્રો ભયંકર પરાક્રમી હતા; તેમા કૃતવર્મા મોટો અને શતધન્વા મધ્યમ હતો.
દેવાન્તશ્ ચ નરાન્તશ્ ચ ભિષગ્વૈતરણશ્ ચ યઃ સુદાન્તશ્ ચાતિદાન્તશ્ ચ નિકાશ્યઃ કામદમ્ભકઃ
દેવાંત, નરાંત, ભિષગ્વૈતરણે, સુદંત, અતિદંત, નિકાશ્ય અને કામદંભક—
દેવાન્તસ્યાભવત્ પુત્રો વિદ્વાન્ કમ્બલબર્હિષઃ અસમૌજાઃ સુતસ્ તસ્ય નાસમૌજાશ્ ચ તાવ્ ઉભૌ
દેવાંતનો પુત્ર વિદ્વાન કમ્બલબર્હિષ હતો; તેનો પુત્ર અસમૌજ અને નસમૌજ—બન્ને પુત્રો હતા.
અજાતપુત્રાય સુતાન્ પ્રદદાવ્ અસમૌજસે સુદંષ્ટ્રશ્ ચ સુચારુશ્ ચ કૃષ્ણ ઇત્ય્ અન્ધકાઃ સ્મૃતાઃ
અજાતપુત્ર અસમૌજને પુત્રરૂપે અપાયા: સુદંષ્ટ્ર, સુચારુ અને કૃષ્ણ—આને અંધક કહેવામાં આવે છે.
ગાન્ધારી ચૈવ માદ્રી ચ ક્રોષ્ટુભાર્યે બભૂવતુઃ ગાન્ધારી જનયામ્ આસ અનમિત્રં મહાબલમ્
ગાંધારી અને માદ્રી ક્રોષ્ટુની પત્નીઓ બની; ગાંધારીએ મહાબલી અનમિત્રને જન્મ આપ્યો.
માદ્રી યુધાજિતં પુત્રં તતો વૈ દેવમીધુષમ્ અનમિત્રમ્ અમિત્રાણાં જેતારમ્ અપરાજિતમ્
માદ્રીએ યુધાજિત અને પછી દેવમિધુષ નામના પુત્રોને જન્મ આપ્યો; અનમિત્ર દુશ્મનોને હરાવનાર અને અપરાજિત હતો.
અનમિત્રસુતો નિઘ્નો નિઘ્નતો દ્વૌ બભૂવતુઃ પ્રસેનશ્ ચાથ સત્રાજિચ્ છત્રુસેનાજિતાવ્ ઉભૌ
અનમિત્રનો પુત્ર નિઘ્ન હતો; નિઘ્નના બે પુત્રો: પ્રસેન અને સત્રાજિત, બંને દુશ્મનોને જીતનારા હતા.
પ્રસેનો દ્વારવત્યાં તુ નિવસન્ યો મહામણિમ્ દિવ્યં સ્યમન્તકં નામ સ સૂર્યાદ્ ઉપલબ્ધવાન્
પ્રસેન દ્વારકામાં રહેતો હતો અને તેણે સૂર્યદેવ પાસેથી દિવ્ય, મહાન શ્યામંતક મણિ મેળવ્યો હતો.
તસ્ય સત્રાજિતઃ સૂર્યઃ સખા પ્રાણસમો ઽભવત્ સ કદાચિન્ નિશાપાયે રથેન રથિનાં વરઃ
સત્રાજિત, જેને સૂર્યદેવ મિત્ર અને પ્રાણસમાન હતા, એક દિવસ રાત્રિ પૂર્ણ થયા પછી, શ્રેષ્ઠ રથસ્વાર તરીકે પોતાના રથમાં નીકળી પડ્યો.
તોયકૂલમ્ અપઃ સ્પ્રષ્ટુમ્ ઉપસ્થાતું યયૌ રવિમ્ તસ્યોપતિષ્ઠતઃ સૂર્યં વિવસ્વાન્ અગ્રતઃ સ્થિતઃ
પાણીના કિનારે જઇને પાણી સ્પર્શવા માટે તે ગયો અને જ્યારે તે નજીક પહોંચ્યો ત્યારે વિવસ્વાન સૂર્યદેવ તેના સામે ઉભા રહ્યા.
વિસ્પષ્ટમૂર્તિર્ ભગવાંસ્ તેજોમણ્ડલવાન્ વિભુઃ અથ રાજા વિવસ્વન્તમ્ ઉવાચ સ્થિતમ્ અગ્રતઃ
ભગવાન સ્પષ્ટ રૂપે તેજથી ચમકતા અને પ્રકાશમંડળથી ઘેરાયેલા દેખાયા; પછી રાજાએ સામે ઊભેલા વિવસ્વાનને કહ્યું.
યથૈવ વ્યોમ્નિ પશ્યામિ સદા ત્વાં જ્યોતિષાં પતે તેજોમણ્ડલિનં દેવં તથૈવ પુરતઃ સ્થિતમ્
'જેમ હું હંમેશાં આકાશમાં તમને પ્રકાશમંડળવાળા દેવ તરીકે જોઉં છું, તેમ આજે પણ તમને મારા સામે ઊભેલા જોઈ રહ્યો છું.'
કો વિશેષો ઽસ્તિ મે ત્વત્તઃ સખ્યેનોપગતસ્ય વૈ એતચ્ છ્રુત્વા તુ ભગવાન્ મણિરત્નં સ્યમન્તકમ્
'હું તો મિત્રતાથી તમારી પાસે આવ્યો છું, તો મારા માટે શું વિશેષ છે?' આવું સાંભળીને ભગવાને શ્યામંતક મણિ લીધો.
સ્વકણ્ઠાદ્ અવમુચ્યાથ એકાન્તે ન્યસ્તવાન્ વિભુઃ તતો વિગ્રહવન્તં તં દદર્શ નૃપતિસ્ તદા
પછી ભગવાને પોતાના ગળેથી શ્યામંતક મણિ ઉતારી એકાંતમાં મૂકી દીધો; ત્યારબાદ રાજાએ તેમને દેહધારી સ્વરૂપે જોયા.
પ્રીતિમાન્ અથ તં દૃષ્ટ્વા મુહૂર્તં કૃતવાન્ કથામ્ તમ્ અભિપ્રસ્થિતં ભૂયો વિવસ્વન્તં સ સત્રજિત્
તેમને જોઈને રાજા આનંદિત થયો અને થોડો સમય વાતચીત કરી; વિવસ્વાન જવા લાગ્યા ત્યારે સત્રાજિતે ફરી તેમને સંબોધ્યા.