શશકઃ કચ્છપો ગોધા શ્વાવિન્ મત્સ્યો ઽથ શલ્યકઃ ભક્ષ્યાશ્ ચૈતે તથા વર્જ્યૌ ગ્રામશૂકરકુક્કુટૌ
સસલું, કાચબો, ગોધા, કૂતરો, માછલી અને શલ્યક ખાઈ શકાય છે; ગામડાનું દૂક અને ઘરેલું કુકડું ટાળવું જોઈએ.
પિતૃદેવાદિશેષં ચ શ્રાદ્ધે બ્રાહ્મણકામ્યયા પ્રોક્ષિતં ચૌષધાર્થં ચ ખાદન્ માંસં ન દુષ્યતિ
પિતૃ, દેવ અને અન્ય માટે શ્રાદ્ધમાં બ્રાહ્મણોની ઇચ્છાથી છાંટેલું, અથવા ઔષધ માટે ખાવામાં આવતું માંસ અશુદ્ધ નથી.
શઙ્ખાશ્મસ્વર્ણરૂપ્યાણાં રજ્જૂનામ્ અથ વાસસામ્ શાકમૂલફલાનાં ચ તથા વિદલચર્મણામ્
શંખ, પથ્થર, સોનાં, ચાંદી, દોરા, વસ્ત્રો, શાકભાજી, મૂળ, ફળ અને વિભાજિત ચામડાં માટે, શૌચ વિધિ પ્રમાણે શુદ્ધિ થાય છે.
મણિવસ્ત્રપ્રવાલાનાં તથા મુક્તાફલસ્ય ચ પાત્રાણાં ચમસાનાં ચ અમ્બુના શૌચમ્ ઇષ્યતે
મણિ, વસ્ત્ર, પ્રવાળ, મુક્તા, પાત્રો અને પીવાના કમચ માટે, પાણીથી શુદ્ધિ માનવામાં આવે છે.
તથાશ્મકાનાં તોયેન અશ્મસંઘર્ષણેન ચ સસ્નેહાનાં ચ પાત્રાણાં શુદ્ધિર્ ઉષ્ણેન વારિણા
પથ્થરો પાણીથી, બીજા પથ્થર સાથે ઘસવાથી, અને તેલ લગાવેલા વાસણો ગરમ પાણીથી શુદ્ધ થાય છે.
શૂર્પાણામ્ અજિનાનાં ચ મુશલોલૂખલસ્ય ચ સંહતાનાં ચ વસ્ત્રાણાં પ્રોક્ષણાત્ સંચયસ્ય ચ
ચાળણી, પશુઓની ચામડી, ઓખળ-મુશળ અને ગાઢ વણાયેલા કપડાં, તેમજ અનાજના ઢગલા પાણી છાંટવાથી શુદ્ધ થાય છે.
વલ્કલાનામ્ અશેષાણામ્ અમ્બુમૃચ્છૌચમ્ ઇષ્યતે આવિકાનાં સમસ્તાનાં કેશાનાં ચૈવમ્ ઇષ્યતે
બદામના કપડાં, ઉનના વસ્ત્રો અને તમામ પ્રકારના વાળ પાણી અને માટીથી ધોઈને શુદ્ધ થાય છે.
સિદ્ધાર્થકાનાં કલ્કેન તિલકલ્કેન વા પુનઃ શોધનં ચૈવ ભવતિ ઉપઘાતવતાં સદા
સિદ્ધાર્થક અને તલના પેસ્ટથી બનેલા વસ્તુઓ, જો અશુદ્ધ થયાં હોય, તો ફરીથી તેમનાં જ પેસ્ટ લગાવીને હંમેશા શુદ્ધ થાય છે.
તથા કાર્પાસિકાનાં ચ શુદ્ધિઃ સ્યાજ્ જલભસ્મના દારુદન્તાસ્થિશૃઙ્ગાણાં તક્ષણાચ્ છુદ્ધિર્ ઇષ્યતે
કપાસના વસ્ત્રો પાણી અને राखથી શુદ્ધ થાય છે; લાકડાં, દાંત, હાડકાં અને શિંગ વાળી વસ્તુઓ ઘસવાથી શુદ્ધ થાય છે.
પુનઃ પાકેન ભાણ્ડાનાં પાર્થિવાનામ્ અમેધ્યતા શુદ્ધં ભૈક્ષ્યં કારુહસ્તઃ પણ્યં યોષિન્મુખં તથા
માટીના વાસણો ફરીથી ભઠ્ઠીમાં પકાવીને શુદ્ધ થાય છે; ભિક્ષામાં મળેલું ભોજન, કારીગરના હાથથી સ્પર્શિત માલ અને સ્ત્રીના મોઢેથી આવેલ વસ્તુઓ પણ એ રીતે શુદ્ધ થાય છે.
રથ્યાગમનવિજ્ઞાનં દાસવર્ગેણ સંસ્કૃતમ્ પ્રાક્પ્રશસ્તં ચિરાતીતમ્ અનેકાન્તરિતં લઘુ
રસ્તા પર ગયેલી, દાસો દ્વારા ઓળખાયેલી, પહેલાં વખાણેલી, લાંબા સમયથી વપરાયેલી, અથવા ઘણા અંતરથી અલગ પડેલી વસ્તુઓ સરળતાથી શુદ્ધ થાય છે.
અન્તઃ પ્રભૂતં બાલં ચ વૃદ્ધાન્તરવિચેષ્ટિતમ્ કર્માન્તાગારશાલાશ્ ચ સ્તનદ્વયં શુચિ સ્ત્રિયાઃ
ઘરમાં ઘણી વાર સ્પર્શાયેલી, બાળકો અને વૃદ્ધો દ્વારા સ્પર્શાયેલી, કામના રૂમ અને રસોડાં, અને સ્ત્રીના બંને સ્તન શુદ્ધ ગણાય છે.
શુચયશ્ ચ તથૈવાપઃ સ્રવન્ત્યો ગન્ધવર્જિતાઃ ભૂમિર્ વિશુધ્યતે કાલાદ્ દાહમાર્જનગોકુલૈઃ
પવિત્ર અને વહેતું, સુગંધ વગરનું પાણી હંમેશા શુદ્ધ હોય છે; જમીન સમય, દહન, ઝાડૂ અને ગાય દ્વારા શુદ્ધ થાય છે.
લેપાદ્ ઉલ્લેખનાત્ સેકાદ્ વેશ્મ સંમાર્જનાદિના કેશકીટાવપન્ને ચ ગોઘ્રાતે મક્ષિકાન્વિતે
ઘર લપસવાથી, ઘસવાથી, પાણી છાંટવાથી, ઝાડૂથી, અને જ્યારે વાળ કે જીવાત પડે, ગાયની વાસ આવે, કે માખીઓ હોય, ત્યારે શુદ્ધિ થાય છે.
મૃદમ્બુ ભસ્મ ચાપ્ય્ અન્ને પ્રક્ષેપ્તવ્યં વિશુદ્ધયે ઔદુમ્બરાણામ્ અમ્લેન વારિણા ત્રપુસીસયોઃ
ભોજન પર માટી, પાણી અને રાખ છાંટવી જોઈએ શુદ્ધિ માટે; ઉદુમ્બર વાસણો ખાટા પાણીથી, અને ટીન કે સીસાના વાસણો પણ એ રીતે શુદ્ધ થાય છે.
ભસ્મામ્બુભિશ્ ચ કાંસ્યાનાં શુદ્ધિઃ પ્લાવો દ્રવસ્ય ચ અમેધ્યાક્તસ્ય મૃત્તોયૈર્ ગન્ધાપહરણેન ચ
કાંસાના વાસણો રાખ અને પાણીથી શુદ્ધ થાય છે; પ્રવાહી છાંટવાથી, અને અશુદ્ધ માટીના વાસણો પાણીથી ધોઈ અને વાસ દૂર કરીને શુદ્ધ થાય છે.
અન્યેષાં ચૈવ દ્રવ્યાણાં વર્ણગન્ધાંશ્ ચ હારયેત્ શુચિ માંસં તુ ચાણ્ડાલક્રવ્યાદૈર્ વિનિપાતિતમ્
બીજી વસ્તુઓમાં રંગ અને વાસ દૂર કરવી જોઈએ; ચંડાળ કે શિકારીના કારણે પડેલું માંસ શુદ્ધ ગણાય છે.
રથ્યાગતં ચ તૈલાદિ શુચિ ગોતૃપ્તિદં પયઃ રજો ઽગ્નિર્ અશ્વગોછાયા રશ્મયઃ પવનો મહી
રસ્તા પર મળેલું તેલ વગેરે, ગાયને તૃપ્તિ આપતું દૂધ, ધૂળ, અગ્નિ, ઘોડાની છાંય, સૂર્યકિરણ, પવન અને ધરતી શુદ્ધ છે.
વિપ્લુષો મક્ષિકાદ્યાશ્ ચ દુષ્ટસઙ્ગાદ્ અદોષિણઃ અજાશ્વં મુખતો મેધ્યં ન ગોર્ વત્સસ્ય ચાનનમ્
માખી અને આવા જીવાતો અશુદ્ધ વસ્તુને સ્પર્શે છતાં પોતે અશુદ્ધ નથી; બકરી અને ઘોડાના મોઢા શુદ્ધ છે, પણ વાછરડાના મોઢા શુદ્ધ નથી.
માતુઃ પ્રસ્રવણે મેધ્યં શકુનિઃ ફલપાતને આસનં શયનં યાનં તટૌ નદ્યાસ્ તૃણાનિ ચ
માતાનો દૂધ વહેતી વખતે શુદ્ધ છે; પંખી ફળ પાડે ત્યારે શુદ્ધ છે; બેઠકો, પથારી, વાહન અને નદીના કિનારે ઘાસ પણ શુદ્ધ છે.
સોમસૂર્યાંશુપવનૈઃ શુધ્યન્તે તાનિ પણ્યવત્ રથ્યાપસર્પણે સ્નાને ક્ષુત્પાનાનાં ચ કર્મસુ
આ વસ્તુઓ ચાંદ્ર, સૂર્ય અને પવનના કિરણોથી, રસ્તા પર ખસવાથી, સ્નાનથી, છીંક અથવા પીવાથી શુદ્ધ થાય છે.
આચામેત યથાન્યાયં વાસસઃ પરિધાપને સ્પૃષ્ટાનામ્ અથ સંસ્પર્શૈર્ દ્વિરથ્યાકર્દમામ્ભસિ
કપડાં પહેરતી વખતે, બીજાને સ્પર્શ કર્યા પછી, અથવા રસ્તા પર કાદવમાં પગ મુક્યા પછી, નિયમ મુજબ આચમન કરવું જોઈએ.
પક્વેષ્ટકચિતાનાં ચ મેધ્યતા વાયુસંશ્રયાત્ પ્રભૂતોપહતાદ્ અન્નાદ્ અગ્રમ્ ઉદ્ધૃત્ય સંત્યજેત્
પકવ ઈંટથી બનેલા ખોરાકમાં કે વધારે પવનથી બગડેલા, અથવા જે ખોરાક બહુ બગડી ગયો હોય, એના ઉપરના અશુદ્ધ ભાગને દૂર કરીને ફેંકી દેવો જોઈએ.
શેષસ્ય પ્રોક્ષણં કુર્યાદ્ આચમ્યાદ્ભિસ્ તથા મૃદા ઉપવાસસ્ ત્રિરાત્રં તુ દુષ્ટભક્તાશિનો ભવેત્
બાકી રહેલા ખોરાક પર પાણી અને માટીથી છાંટવું જોઈએ, અને જો બગડેલા ભોજન ખાધું હોય તો ત્રણ દિવસ ઉપવાસ રાખવો જોઈએ.
અજ્ઞાને જ્ઞાનપૂર્વે તુ તદ્દોષોપશમે ન તુ ઉદક્યાં વાવલગ્નાં ચ સૂતિકાન્ત્યાવસાયિનઃ
અજાણતાં થયેલી ભૂલ, જો જાણ્યા પછી થઈ હોય, તો તેનું પ્રાયશ્ચિત માન્ય છે; પણ પાણી લાવનાર, નવજાત સ્ત્રીઓ, અને અંત્યક્રિયા કરનાર માટે એ માન્ય નથી.
સ્પૃષ્ટ્વા સ્નાયીત શૌચાર્થં તથૈવ મૃતહારિણઃ નારં સ્પૃષ્ટ્વાસ્થિ સસ્નેહં સ્નાત્વા વિપ્રો વિશુધ્યતિ
સ્પર્શ કર્યા પછી શુદ્ધિ માટે સ્નાન કરવું જોઈએ; મૃતદેહ વહન કર્યા પછી પણ એ જ રીતે. બ્રાહ્મણ હાડકાંમાં મજ્જા હોય તે સ્પર્શે તો સ્નાનથી શુદ્ધ થાય.
આચમ્યૈવ તુ નિઃસ્નેહં ગામ્ આલભ્યાર્કમ્ ઈક્ષ્ય વા ન લઙ્ઘયેત્ તથૈવાથ ષ્ઠીવનોદ્વર્તનાનિ ચ
પાણી પીને પછી, તેલ વગર ગાયને સ્પર્શ કરી શકાય, કે સૂર્યને જોઈ શકાય, પણ એને ઓળંગવું નહીં; એ જ રીતે થૂકવું કે શરીર ઘસવું પણ ટાળવું.
ગૃહાદ્ ઉચ્છિષ્ટવિણ્મૂત્રં પાદામ્ભસ્ તત્ ક્ષિપેદ્ બહિઃ પઞ્ચપિણ્ડાન્ અનુદ્ધૃત્ય ન સ્નાયાત્ પરવારિણિ
ઘરમાંથી બચેલું ખોરાક, મૂત્ર, વિસર્જન અને પગ ધોવાનો પાણી બહાર ફેંકવું જોઈએ; પાંચ ગાંઠો દૂર કર્યા વિના બીજાના પાણીમાં સ્નાન ન કરવું.
સ્નાયીત દેવખાતેષુ ગઙ્ગાહ્રદસરિત્સુ ચ નોદ્યાનાદૌ વિકાલેષુ પ્રાજ્ઞસ્ તિષ્ઠેત્ કદાચન
દેવસ્થાનના કૂવામાં, ગંગા, તળાવ અને નદીમાં સ્નાન કરવું; પણ બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ બગીચામાં કે અયોગ્ય સમયે ક્યારેય ઊભા ન રહેવું.
નાલપેજ્ જનવિદ્વિષ્ટાન્ વીરહીનાસ્ તથા સ્ત્રિયઃ દેવતાપિતૃસચ્છાસ્ત્રયજ્વિસંન્યાસિનિન્દકૈઃ
જે લોકો જનમાટે અપ્રિય છે, બિનશૂરવીર, સ્ત્રીઓ, કે જે દેવતા, પિતૃ, સાચા શાસ્ત્ર, યજ્ઞ કે સંન્યાસીને અપમાન કરે, એમની સાથે વાતચીત ન કરવી.