પરિવાદં ન કુર્વીત પરિહાસં ચ ભો દ્વિજાઃ ધવલામ્બરસંવીતઃ સિતપુષ્પવિભૂષિતઃ
હે દ્વિજજનો, કોઈની નinda કે મજાક ન કરો; સફેદ કપડા પહેરો અને સફેદ ફૂલો વડે શોભિત રહો.
સદા માઙ્ગલ્યવેષઃ સ્યાન્ ન વામાઙ્ગલ્યવાન્ ભવેત્ નોદ્ધતોન્મત્તમૂઢૈશ્ ચ નાવિનીતૈશ્ ચ પણ્ડિતઃ
સदैવ શુભ વસ્ત્રો પહેરો, અશુભ વસ્તુઓથી સજ્જ ન રહો; પંડિતે અહંकारी, પાગલ, મૂર્ખ અને અશિષ્ટ લોકો સાથે સંગત ન કરવી.
ગચ્છેન્ મૈત્રીમ્ અશીલેન ન વયોજાતિદૂષિતૈઃ ન ચાતિવ્યયશીલૈશ્ ચ પુરુષૈર્ નૈવ વૈરિભિઃ
મિત્રતા અશીલ વ્યક્તિઓ સાથે, ઉંમર કે જાતિથી બગડેલા, વધારે ખર્ચાળ અથવા દુશ્મન સાથે ન કરવી.
કાર્યાક્ષમૈર્ નિન્દિતૈર્ ન ન ચૈવ વિટસઙ્ગિભિઃ નિસ્વૈર્ ન વાદૈકપરૈર્ નરૈશ્ ચાન્યૈસ્ તથાધમૈઃ
કામ માટે અયોગ્ય, નિંદિત, વેશ્યાઓ સાથે રહેતા, કઠોર, ઝઘડાળુ કે અન્ય નીચ લોકો સાથે પણ મિત્રતા ન કરવી.
સુહૃદ્દીક્ષિતભૂપાલસ્નાતકશ્વશુરૈઃ સહ ઉત્તિષ્ઠેદ્ વિભવાચ્ ચૈનાન્ અર્ચયેદ્ ગૃહમ્ આગતાન્
મિત્રો, દીક્ષિત રાજા, સ્નાતક અને શ્વશુર આવે ત્યારે, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, બેઠા સ્થાનેથી ઊભા રહીને તેમનો સન્માન કરવો.
યથાવિભવતો વિપ્રાઃ પ્રતિસંવત્સરોષિતાન્ સમ્યગ્ ગૃહે ઽર્ચનં કૃત્વા યથાસ્થાનમ્ અનુક્રમાત્
પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, દર વર્ષે ઘરમાં રહેતા બ્રાહ્મણોનું યોગ્ય રીતે, ક્રમ અને સ્થાન પ્રમાણે, સન્માન કરવું.
સંપૂજયેત્ તથા વહ્નૌ પ્રદદ્યાચ્ ચાહુતીઃ ક્રમાત્ પ્રથમાં બ્રહ્મણે દદ્યાત્ પ્રજાનાં પતયે તતઃ
તેમને અગ્નિ પાસે પણ સન્માન કરવું, અને ક્રમ પ્રમાણે હવન કરવું: પ્રથમ બ્રહ્માને, પછી પ્રજાપતિને.
તૃતીયાં ચૈવ ગૃહ્યેભ્યઃ કશ્યપાય તથાપરામ્ તતો ઽનુમતયે દદ્યાદ્ દદ્યાદ્ બહુબલિં તતઃ
ત્રીજી આહુતિ ગૃહદેવતાઓ માટે, પછી કશ્યપ માટે, ત્યારબાદ અનુમતિ માટે અને પછી બહુબલિ માટે આપવી.
પૂર્વં ખ્યાતા મયા યા તુ નિત્યક્રમવિધૌ ક્રિયા વૈશ્વદેવં તતઃ કુર્યાદ્ વદત શૃણુત દ્વિજાઃ
જે ક્રિયા હું પહેલાં સમજાવી છે, રોજના ક્રમમાં, તેના પછી વૈશ્વદેવ વિધિ કરવી; બોલો અને સાંભળો, હે દ્વિજજનો.
યથાસ્થાનવિભાગં તુ દેવાન્ ઉદ્દિશ્ય વૈ પૃથક્ પર્જન્યાપોધરિત્રીણાં દદ્યાત્ તુ મણિકે ત્રયમ્
યોગ્ય સ્થાન અને વિભાજન પ્રમાણે, દેવતાઓ, પર્જન્ય, પાણી અને ધરતી માટે અલગ-અલગ ત્રણ દાણા અર્પણ કરવું.
વાયવે ચ પ્રતિદિશં દિગ્ભ્યઃ પ્રાચ્યાદિષુ ક્રમાત્ બ્રહ્મણે ચાન્તરિક્ષાય સૂર્યાય ચ યથાક્રમાત્
વાયુને દરેક દિશામાં, પૂર્વથી શરૂ કરીને, બ્રહ્મા, આકાશ અને સૂર્યને પણ ક્રમ પ્રમાણે અર્પણ કરવું.
વિશ્વેભ્યશ્ ચૈવ દેવેભ્યો વિશ્વભૂતેભ્ય એવ ચ ઉષસે ભૂતપતયે દદ્યાદ્ વોત્તરતઃ શુચિઃ
સૌ દેવતાઓ અને સર્વ ભૂતો, ઉષા અને ભૂતપતિ માટે, શુદ્ધ રહીને ઉત્તર દિશા તરફ મુખ કરીને અર્પણ કરવું.
સ્વધા ચ નમ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પિતૃભ્યશ્ ચૈવ દક્ષિણે કૃત્વાપસવ્યં વાયવ્યાં યક્ષ્મૈતત્ તૈતિ સંવદન્
'સ્વધા' અને 'નમઃ' કહીને, દક્ષિણ દિશા તરફ પિતૃઓને અર્પણ કરવું; પશ્ચિમ-ઉત્તર દિશામાં ડાબી તરફ હસ્ત ચલાવી 'યક્ષ્મૈત તૈતિ' બોલવું.
અન્નાવશેષમિશ્રં વૈ તોયં દદ્યાદ્ યથાવિધિ દેવાનાં ચ તતઃ કુર્યાદ્ બ્રાહ્મણાનાં નમસ્ક્રિયામ્
જેમ વિધિ છે તેમ, અન્નના અવશેષ સાથે પાણી દેવતાઓને અર્પણ કરવું, અને પછી બ્રાહ્મણો માટે નમસ્કાર વિધિ કરવી.
અઙ્ગુષ્ઠોત્તરતો રેખા પાણેર્ યા દક્ષિણસ્ય ચ એતદ્ બ્રાહ્મમ્ ઇતિ ખ્યાતં તીર્થમ્ આચમનાય વૈ
જમણા હાથના અંગૂઠા ઉપરની રેખા 'બ્રાહ્મ તીર્થ' તરીકે ઓળખાય છે, જેનાથી આચમન માટે પાણી પીવામાં આવે છે.
તર્જન્યઙ્ગુષ્ઠયોર્ અન્તઃ પિત્ર્યં તીર્થમ્ ઉદાહૃતમ્ પિતૄણાં તેન તોયાનિ દદ્યાન્ નાન્દીમુખાદ્ ઋતે
તर्जની અને અંગૂઠા વચ્ચેનું સ્થાન 'પિતૃ તીર્થ' કહેવાય છે; તેના વડે પિતૃઓને પાણી અર્પણ કરવું, પણ નંદીમુખ વિધિ સિવાય.
અઙ્ગુલ્યગ્રે તથા દૈવં તેન દિવ્યક્રિયાવિધિઃ તીર્થં કનિષ્ઠિકામૂલે કાયં તત્ર પ્રજાપતેઃ
અંગળીના ટોચે દેવક્રીયા થાય છે; કનિષ્ઠા અંગળીના મૂળે તીર્થનું જળ લેવાય છે; એ જ જગ્યાએ શરીર પ્રજાપતિને અર્પણ કરાય છે.
એવમ્ એભિઃ સદા તીર્થૈર્ વિધાનં પિતૃભિઃ સહ સદા કાર્યાણિ કુર્વીત નાન્યતીર્થઃ કદાચન
એ રીતે, હંમેશા પિતૃઓ સાથે આ તીર્થના જળથી વિધિ કરવી જોઈએ; ક્યારેય બીજું તીર્થનું જળ ઉપયોગ ન કરવું.
બ્રાહ્મેણાચમનં શસ્તં પૈત્ર્યં પિત્ર્યેણ સર્વદા દેવતીર્થેન દેવાનાં પ્રાજાપત્યં જિતેન ચ
બ્રાહ્મ તીર્થ આચમન માટે, પિતૃ તીર્થ પિતૃકર્મ માટે, દેવ તીર્થ દેવતાઓ માટે, અને પ્રજાપત્ય તીર્થ પ્રજાપતિ માટે નિર્ધારિત છે.
નાન્દીમુખાનાં કુર્વીત પ્રાજ્ઞઃ પિણ્ડોદકક્રિયામ્ પ્રાજાપત્યેન તીર્થેન યચ્ ચ કિંચિત્ પ્રજાપતેઃ
નંદીમુખ પિતૃઓને પિંડ અને જળ અર્પણ કરવા, તથા પ્રજાપતિ સંબંધિત કોઈ પણ વિધિ માટે, વિવેકી વ્યક્તિએ પ્રજાપત્ય તીર્થ જ ઉપયોગ કરવું.
યુગપજ્ જલમ્ અગ્નિં ચ બિભૃયાન્ ન વિચક્ષણઃ ગુરુદેવપિતૄન્ વિપ્રાન્ ન ચ પાદૌ પ્રસારયેત્
અવિવેકી વ્યક્તિએ એક સાથે જળ અને અગ્નિ ન રાખવું જોઈએ; ગુરુ, દેવ, પિતૃ અને બ્રાહ્મણ સામે પગ લંબાવવું પણ ન જોઈએ.
નાચક્ષીત ધયન્તીં ગાં જલં નાઞ્જલિના પિબેત્ શૌચકાલેષુ સર્વેષુ ગુરુષ્વ્ અલ્પેષુ વા પુનઃ ન વિલમ્બેત મેધાવી ન મુખેનાનલં ધમેત્
ગાયને મૂત્ર કરતી જોઈને જોવું નહીં; હાથમાં જળ લઈ પીવું નહીં; શૌચ સમયે, મોટા કે નાના, વિવેકી વ્યક્તિએ વિલંબ ન કરવો અને મુખથી અગ્નિ ફૂંકવું નહીં.
તત્ર વિપ્રા ન વસ્તવ્યં યત્ર નાસ્તિ ચતુષ્ટયમ્ ઋણપ્રદાતા વૈદ્યશ્ ચ શ્રોત્રિયઃ સજલા નદી
જ્યાં ચાર વસ્તુઓ નથી—ઋણ આપનાર, વૈદ્ય, શાસ્ત્રજ્ઞ બ્રાહ્મણ અને જળવાળી નદી—ત્યાં બ્રાહ્મણોએ રહેવું નહીં.
જિતભૃત્યો નૃપો યત્ર બલવાન્ ધર્મતત્પરઃ તત્ર નિત્યં વસેત્ પ્રાજ્ઞઃ કુતઃ કુનૃપતૌ સુખમ્
જ્યાં રાજા પોતાના સેવકોને વશમાં રાખે છે, શક્તિશાળી છે અને ધર્મમાં તત્પર છે, ત્યાં વિવેકી વ્યક્તિએ હંમેશા રહેવું; દુષ્ટ રાજા હેઠળ સુખ કેમ મળે?
પૌરાઃ સુસંહતા યત્ર સતતં ન્યાયવર્તિનઃ શાન્તામત્સરિણો લોકાસ્ તત્ર વાસઃ સુખોદયઃ
જ્યાં શહેરના લોકો એકતા ધરાવે છે, હંમેશા ન્યાયનું પાલન કરે છે, અને લોકો શાંતિપૂર્ણ તથા ઈર્ષ્યા વિના છે, ત્યાં રહેવું સુખદાયી છે.
યસ્મિન્ કૃષીવલા રાષ્ટ્રે પ્રાયશો નાતિમાનિનઃ યત્રૌષધાન્ય્ અશેષાણિ વસેત્ તત્ર વિચક્ષણઃ
જ્યાં દેશના ખેડૂત સામાન્ય રીતે અહંકાર વગર છે અને તમામ ઔષધિઓ પુષ્કળ છે, ત્યાં વિવેકી વ્યક્તિએ રહેવું જોઈએ.
તત્ર વિપ્રા ન વસ્તવ્યં યત્રૈતત્ ત્રિતયં સદા જિગીષુઃ પૂર્વવૈરશ્ ચ જનશ્ ચ સતતોત્સવઃ
જ્યાં હંમેશા ત્રણ વસ્તુઓ હોય—સદાય ઝઘડો ઇચ્છનાર, જૂની દુશ્મનાઈ અને સતત ઉત્સવ મનાવનાર લોકો—ત્યાં બ્રાહ્મણોએ રહેવું નહીં.
વસેન્ નિત્યં સુશીલેષુ સહચારિષુ પણ્ડિતઃ યત્રાપ્રધૃષ્યો નૃપતિર્ યત્ર સસ્યપ્રદા મહી
પંડિત વ્યક્તિએ હંમેશા સારા સ્વભાવના સાથીઓ વચ્ચે, અપરાજિત રાજા હોય અને જમીન સદાય પાક આપે છે, ત્યાં રહેવું જોઈએ.
ઇત્ય્ એતત્ કથિતં વિપ્રા મયા વો હિતકામ્યયા અતઃપરં પ્રવક્ષ્યામિ ભક્ષ્યભોજ્યવિધિક્રિયામ્
હે બ્રાહ્મણો, તમારાં હિત માટે મેં આ કહ્યુ છે; હવે આગળ ભક્ષ્ય અને ભોજનના નિયમો કહું છું.
ભોજ્યમ્ અન્નં પર્યુષિતં સ્નેહાક્તં ચિરસંભૃતમ્ અસ્નેહા અપિ ગોધૂમયવગોરસવિક્રિયાઃ
ભોજન માટે, વાસી અન્ન, તેલથી મિશ્રિત, લાંબા સમયથી રાખેલું, તથા તેલ વગરના ઘઉં, જવાર અને ગાયના દુધથી બનેલા પદાર્થો યોગ્ય છે.