સા પ્રોવાચ પિતૄન્ દેવાન્ કલા ચાન્દ્રમસીતિ હ પ્રભુત્વે ભવતામ્ એવ વરયામિ યદીચ્છથ
તે કન્યાએ પિતૃઓ અને દેવોને કહ્યું: 'હું ચંદ્રની પુત્રી કલાં છું. જો તમે ઇચ્છો તો હું તમારો સ્વીકાર કરું છું.'
ઊર્જા નામાસ્તિ પ્રથમં સ્વધા ચ તદનન્તરમ્ ભવદ્ભિશ્ ચાદ્યૈવ કૃતં નામ કોકેતિ ભાવિતમ્
'મારું પહેલું નામ ઊર્જા છે અને પછી સ્વધા છે; આજે તમે મને કોકા નામ આપ્યું છે.'
તે હિ તસ્યા વચઃ શ્રુત્વા પિતરો દિવ્યમાનુષાઃ તસ્યા મુખં નિરીક્ષન્તો ન તૃપ્તિમ્ અધિજગ્મિરે
તેણીનું વચન સાંભળીને, દેવ અને માનવ પિતૃઓએ તેના ચહેરા તરફ જોઈને પણ તૃપ્તિ અનુભવી ન શક્યા.
વિશ્વેદેવાશ્ ચ તાઞ્ જ્ઞાત્વા કન્યામુખનિરીક્ષકાન્ યોગચ્યુતાન્ નિરીક્ષ્યૈવ વિહાય ત્રિદિવં ગતાઃ
વિશ્વદેવોએ જાણ્યું કે પિતૃઓ એ કન્યાના ચહેરા પર નજર જમાવી રહી છે અને પોતાના યોગથી વિમુખ થઈ ગયા છે, તો તેઓ સ્વર્ગ છોડી દઈને ચાલ્યા ગયા.
ભગવાન્ અપિ શીતાંશુર્ ઊર્જાં નાપશ્યદ્ આત્મજામ્ સમાકુલમના દધ્યૌ ક્વ ગતેતિ મહાયશાઃ
પવિત્ર ચંદ્રદેવ જ્યારે પોતાની પુત્રી ઊર્જાને ન જોઈ શક્યા, ત્યારે તેઓ ખૂબ જ ચિંતિત બની ગયા અને વિચારવા લાગ્યા—'એ ક્યાં ગઈ હશે?'
સ વિવેદ તદા સોમઃ પ્રાપ્તાં પિતૄંશ્ ચ કામતઃ તૈશ્ ચાવલોકિતાં હાર્દાત્ સ્વીકૃતાં ચ તપોબલાત્
પછી ચંદ્રદેવે સમજ્યું કે પિતૃઓએ કામવશ થઈને ઊર્જાને સ્વીકારી છે, તેને હૃદયપૂર્વક જોઈ છે અને પોતાના તપના બળે તેને પોતાના મનમાં રાખી લીધી છે.
તતઃ ક્રોધપરીતાત્મા પિતૄઞ્ શશધરો દ્વિજાઃ શશાપ નિપતિષ્યધ્વં યોગભ્રષ્ટા વિચેતસઃ
ત્યાં પછી, ક્રોધથી ભરાયેલા ચંદ્રદેવે પિતૃઓને શાપ આપ્યો: 'તમે યોગથી વિમુખ થઈને અવિચારી બની ગયા છો, હવે તમે નીચે પડી જશો!'
યસ્માદ્ અદત્તાં મત્કન્યાં કામયધ્વં સુબાલિશાઃ યસ્માદ્ ધૃતવતી ચેયં પતીન્ પિતૃમતી સતી
'કેમ કે, અજ્ઞાનીઓ, તમે મારી દીકરીને મેળવ્યા વિના તેની ઈચ્છા રાખો છો, અને જ્યારે પિતા જીવિત છે ત્યારે આ સતી કન્યાએ પતિઓને સ્વીકારી લીધા છે—'
સ્વતન્ત્રા ધર્મમ્ ઉત્સૃજ્ય તસ્માદ્ ભવતુ નિમ્નગા કોકેતિ પ્રથિતા લોકે શિશિરાદ્રિસમાશ્રિતા
'એ પોતાની ફરજ છોડી, સ્વતંત્ર બની, હવે જગતમાં કોકા નામે પ્રસિદ્ધ વહેતી નદી બની જાય, અને શીતપર્વતના આશ્રયમાં રહે.'
ઇત્થં શપ્તાશ્ ચન્દ્રમસા પિતરો દિવ્યમાનુષાઃ યોગભ્રષ્ટા નિપતિતા હિમવત્પાદભૂતલે
આ રીતે ચંદ્રદેવે શાપ આપ્યા પછી, દેવ અને માનવ પિતૃઓ યોગથી વિમુખ થઈને હિમાલય પર્વતના પાદરે પડી ગયા.
ઊર્જા તત્રૈવ પતિતા ગિરિરાજસ્ય વિસ્તૃતે પ્રસ્થે તીર્થં સમાસાદ્ય સપ્તસામુદ્રમ્ ઉત્તમમ્
ઊર્જા પણ ત્યાં જ, પર્વતરાજના વિશાળ મેદાન પર પડી, સાત મહાસાગરોના ઉત્તમ તીર્થને પામી.
કોકા નામ તતો વેગાન્ નદી તીર્થશતાકુલા પ્લાવયન્તી ગિરેઃ શૃઙ્ગં સર્પણાત્ તુ સરિત્ સ્મૃતા
ત્યાંથી, ઝડપી વહેતી કોકા નામની નદી, અનેક તીર્થોથી ભરપૂર, પર્વતની ચોટીને વહાવી ગઈ; અને વહેતી હોવાથી તેને નદી કહેવાય છે.
અથ તે પિતરો વિપ્રા યોગહીના મહાનદીમ્ દદૃશુઃ શીતસલિલાં ન વિદુસ્ તાં સુલોચનામ્
પછી યોગથી વિમુખ થયેલા પિતૃઓએ ઠંડા પાણીવાળી મહાનદી જોઈ, પણ, મુનિઓ, એ સુંદર આંખવાળી નદીને ઓળખી શક્યા નહીં.
તતસ્ તુ ગિરિરાડ્ દૃષ્ટ્વા પિતૄંસ્ તાંસ્ તુ ક્ષુધાર્દિતાન્ બદરીમ્ આદિદેશાથ ધેનું ચૈકાં મધુસ્રવામ્
પર્વતના રાજાએ, ભૂખથી પીડાતા પિતૃઓને જોઈ, તેમને બોરનું ઝાડ અને મધવાળું દૂધ આપતી એક ગાય બતાવી.
ક્ષીરં મધુ ચ તદ્ દિવ્યં કોકામ્ભો બદરીફલમ્ ઇદં ગિરિવરેણૈષાં પોષણાય નિરૂપિતમ્
દૂધ, મધ, કોકાનું પાણી અને બોરફળ—આ બધું પર્વતરાજાએ પિતૃઓના પોષણ માટે આપ્યું.
તયા વૃત્ત્યા તુ વસતાં પિતૄણાં મુનિસત્તમાઃ દશ વર્ષસહસ્રાણિ યયુર્ એકમ્ અહો યથા
આ જ રીતે, મુનિશ્રેષ્ઠો, એ પિતૃઓએ એ જ આહારથી દસ હજાર વર્ષ સુધી ત્યાં એક દિવસ જેવું જીવન વિતાવ્યું.
એવં લોકે વિપિતરિ તથૈવ વિગતસ્વધે દૈત્યા બભૂવુર્ બલિનો યાતુધાનાશ્ ચ રાક્ષસાઃ
આ રીતે પિતૃઓ પતિત થયા અને સ્વધા બંધ થઈ, ત્યારે દૈત્ય, યાતુધાન અને રાક્ષસો જગતમાં પ્રબળ બન્યા.
તે તાન્ પિતૃગણાન્ દૈત્યા યાતુધાનાશ્ ચ વેગિતાઃ વિશ્વૈર્ દેવૈર્ વિરહિતાન્ સર્વતઃ સમુપાદ્રવન્
એ દૈત્ય અને યાતુધાનોએ, જલદીથી, સર્વદેવોથી વિમુખ થયેલા પિતૃઓ પર ચારે બાજુથી આક્રમણ કર્યું.
દૈતેયાન્ યાતુધાનાંશ્ ચ દૃષ્ટ્વૈવાપતતો દ્વિજાઃ કોકાતટસ્થામ્ ઉત્તુઙ્ગાં શિલાં તે જગૃહૂ રુષા
દૈત્ય અને યાતુધાનોએ હુમલો કરતા જોઈ, પિતૃઓએ કોકાના કિનારે ઊભેલી મોટી શિલા ગુસ્સાથી ઉઠાવી.
ગૃહીતાયાં શિલાયાં તુ કોકા વેગવતી પિતૄન્ છાદયામ્ આસ તોયેન પ્લાવયન્તી હિમાચલમ્
જ્યારે પિતૃઓએ એ શિલા પકડી, ત્યારે ઝડપી કોકા નદીએ પોતાના પાણીથી પિતૃઓને ઢાંકી લીધા અને હિમાલયને વહાવી નાખ્યો.
પિતૄન્ અન્તર્હિતાન્ દૃષ્ટ્વા દૈતેયા રાક્ષસાસ્ તથા વિભીતકં સમારુહ્ય નિરાહારાસ્ તિરોહિતાઃ
પિતૃઓને છુપાયેલા જોઈને દૈત્ય અને રાક્ષસોએ પણ વિભીતક વૃક્ષ પર ચડીને ઉપવાસ રાખ્યો અને દૃશ્યથી ઓઝલ થઈ ગયા.
સલિલેન વિષીદન્તઃ પિતરઃ ક્ષુદ્ભ્રમાતુરાઃ વિષીદમાનમ્ આત્માનં સમીક્ષ્ય સલિલાશયાઃ જગુર્ જનાર્દનં દેવં પિતરઃ શરણં હરિમ્
પિતૃઓ ભૂખથી દુઃખી થઈને પાણીમાં ડૂબી રહ્યા હતા. પોતાનું દુઃખ જોઈને, પાણીમાં રહેતા પિતૃઓએ જનાર્દન ભગવાનનો આશરો લઈને હરિનું ભજન કર્યું.
જયસ્વ ગોવિન્દ જગન્નિવાસ જયો ઽસ્તુ નઃ કેશવ તે પ્રસાદાત્ જનાર્દનાસ્માન્ સલિલાન્તરસ્થાન્ ઉદ્ધર્તુમ્ અર્હસ્ય્ અનઘપ્રતાપ
જય હો, ગોવિંદ! જગતના નિવાસી, અમને પણ વિજય મળે. હે કેશવ, તારી કૃપાથી, હે જનાર્દન, તું અમને, પાણીમાં ડૂબેલા પિતૃઓને, ઉગારી શકે છે, હે નિર્દોષ તેજસ્વી.
નિશાચરૈર્ દારુણદર્શનૈઃ પ્રભો વરેણ્ય વૈકુણ્ઠ વરાહ વિષ્ણો નારાયણાશેષમહેશ્વરેશ પ્રયાહિ ભીતાઞ્ જય પદ્મનાભ
હે પ્રભુ, શ્રેષ્ઠ, વૈકુંઠ, વરાહ, વિષ્ણુ, નારાયણ, સર્વના સ્વામી, મહેશ્વર, ભયગ્રસ્ત પિતૃઓ પાસે જઈને, ભયાનક દેખાવ ધરાવતા રાત્રિચર પ્રાણીઓ સામે અમને વિજય આપો, હે પદ્મનાભ.
ઉપેન્દ્ર યોગિન્ મધુકૈટભઘ્ન વિષ્ણો અનન્તાચ્યુત વાસુદેવ શ્રીશાર્ઙ્ગચક્રામ્બુજશઙ્ખપાણે રક્ષસ્વ દેવેશ્વર રાક્ષસેભ્યઃ
હે ઉપેન્દ્ર, યોગી, મધુ-કૈટભના વિનાશક, વિષ્ણુ, અનંત, અચ્યૂત, વાસુદેવ, ધનુષ, ચક્ર, કમળ અને શંખ ધારણ કરનાર, દેવોના સ્વામી, અમને રાક્ષસોથી બચાવો.
ત્વં પિતા જગતઃ શંભો નાન્યઃ શક્તઃ પ્રબાધિતુમ્ નિશાચરગણં ભીમમ્ અતસ્ ત્વાં શરણં ગતાઃ
તમે જગતના પિતા છો, હે શંભુ. બીજા કોઈ રાત્રિચર ભયાનક ટોળીને વશ કરી શકે નહીં. એટલે અમે તમારો આશરો લીધો છે.
ત્વન્નામસંકીર્તનતો નિશાચરા દ્રવન્તિ ભૂતાન્ય્ અપયાન્તિ ચારયઃ નાશં તથા સંપ્રતિ યાન્તિ વિષ્ણો ધર્માદિ સત્યં ભવતીહ મુખ્યમ્
તમારું નામ લેતાં જ રાત્રિચર ભાગી જાય છે, ભૂતો દૂર થઈ જાય છે અને અવરોધો નાશ પામે છે. એ રીતે, હે વિષ્ણુ, અહીં ધર્મ અને સત્ય સર્વોપરી બને છે.
ઇત્થં સ્તુતઃ સ પિતૃભિર્ ધરણીધરસ્ તુ તુષ્ટસ્ તદાવિષ્કૃતદિવ્યમૂર્તિઃ કોકામુખે પિતૃગણં સલિલે નિમગ્નં દેવો દદર્શ શિરસાથ શિલાં વહન્તમ્
પિતૃઓએ આવી રીતે સ્તુતિ કરતા, ધરણીધર પ્રસન્ન થયા અને પોતાનું દિવ્ય રૂપ દર્શાવ્યું. કોકાના મુખે, ભગવાને પાણીમાં ડૂબેલા પિતૃઓને, માથા પર પથ્થર લઈને, જોયા.
તં દૃષ્ટ્વા સલિલે મગ્નં ક્રોડરૂપી જનાર્દનઃ ભીતં પિતૃગણં વિષ્ણુર્ ઉદ્ધર્તું મતિર્ આદધે
પાણીમાં ડૂબેલા પિતૃઓને જોઈને, જનાર્દન વરાહ રૂપે, ડરેલા પિતૃઓને ઉગારવાનો નિશ્ચય કર્યો.
દંષ્ટ્રાગ્રેણ સમાહત્ય શિલાં ચિક્ષેપ શૂકરઃ પિતૄન્ આદાય ચ વિભુર્ ઉજ્જહાર શિલાતલાત્
શૂકરે પોતાની દાંતની ટોચે પથ્થરને આઘાત આપીને દૂર ફેંકી દીધો અને પિતૃઓને પથ્થર પરથી ઉઠાવી લીધા.