કુરણ્ટકણ્ટકાકીર્ણં પૃથુવિકટતાડનૈઃ શક્તિવજ્રૈશ્ ચ સંકીર્ણમ્ ઉજ્જ્વલં તીવ્રકણ્ટકમ્
એ સ્થળ તીક્ષ્ણ કાંટાઓથી ભરેલું છે, ભારે મારથી પીડાય છે, શૂળ અને વજ્રોથી ઘેરાયેલું છે, તેજસ્વી અને અત્યંત કાંટાળું છે.
અઙ્ગારવાલુકામિશ્રં વહ્નિકીટકદુર્ગમમ્ જ્વાલામાલાકુલં રૌદ્રં સૂર્યરશ્મિપ્રતાપિતમ્
એમાં અંગારા અને રેતી મિશ્રિત છે, અગ્નિનાં કીટકોથી પસાર થવું અઘરૂં છે, ચારે બાજુ જ્વાળાઓથી ઘેરાયેલું છે, ભયાનક છે અને સૂર્યની કિરણોથી દાઝેલું છે.
અધ્વાનં નીયતે દેહી કૃષ્યમાણઃ સુનિષ્ઠુરૈઃ યદૈવ ક્રન્દતે જન્તુર્ દુઃખાર્તઃ પતિતઃ ક્વચિત્
શરીરધારી જીવને આ માર્ગે અત્યંત ક્રૂર યમદૂતોએ ખેંચી-તાણી લઈ જવામાં આવે છે; જ્યારે એ જીવ દુ:ખથી રડી ઊઠે છે અને ક્યાંક પડી જાય છે—
તદૈવાહન્યતે સર્વૈર્ આયુધૈર્ યમકિંકરૈઃ એવં સંતાડ્યમાનશ્ ચ લુબ્ધઃ પાપેષુ યો ઽનયઃ
ત્યારે એ જ ક્ષણે યમના દૂતોએ તમામ શસ્ત્રોથી તેને મારવામાં આવે છે; આમ પાપમાં લિપ્ત લોભી જીવ સતત પીડાય છે.
અવશો નીયતે જન્તુર્ દુર્ધરૈર્ યમકિંકરૈઃ સર્વૈર્ એવ હિ ગન્તવ્યમ્ અધ્વાનં તત્ સુદુર્ગમમ્
બેચારો જીવ યમના ભયાનક દૂતોએ ખેંચી-તાણી લઈ જાય છે; એ અત્યંત કઠિન માર્ગ બધાએ પાર કરવો જ પડે છે.
નીયતે વિવિધૈર્ ઘોરૈર્ યમદૂતૈર્ અવજ્ઞયા નીત્વા સુદારુણં માર્ગં પ્રાણિનં યમકિંકરૈઃ
યમના વિવિધ ભયાનક દૂતોએ તેને અવગણના સાથે ખેંચી લઈ જાય છે; એ યમદૂતોએ જીવને બહુ ભયાનક માર્ગે લઈ જઈ પહોંચાડે છે.
પ્રવેશ્યતે પુરીં ઘોરાં તામ્રાયસમયીં દ્વિજાઃ સા પુરી વિપુલાકારા લક્ષયોજનમ્ આયતા
પછી તેને ભયાનક અને તાંબા જેવી રંગવાળી નગરમાં પ્રવેશાડવામાં આવે છે, હે દ્વિજો! એ નગર બહુ વિશાળ છે અને લાખ યોજન જેટલું લંબાયેલું છે.
ચતુરસ્રા વિનિર્દિષ્ટા ચતુર્દ્વારવતી શુભા પ્રાકારાઃ કાઞ્ચનાસ્ તસ્યા યોજનાયુતમ્ ઉચ્છ્રિતાઃ
એ નગર ચોરસ આકારનું છે, ચાર દરવાજાવાળું અને શુભ છે; એની દીવાલો સોનાની છે અને દસ હજાર યોજન જેટલી ઊંચી છે.
ઇન્દ્રનીલમહાનીલપદ્મરાગોપશોભિતા સા પુરી વિવિધૈઃ સંઘૈર્ ઘોરા ઘોરૈઃ સમાકુલા
એ શહેર નીલમણિ, મહાનિલમણિ અને પદ્મરાગ જેવા રત્નોથી શોભાયમાન હતું, અને ત્યાં વિવિધ ભયાનક ટોળાંઓથી ભરેલું હતું.
દેવદાનવગન્ધર્વૈર્ યક્ષરાક્ષસપન્નગૈઃ પૂર્વદ્વારં શુભં તસ્યાઃ પતાકાશતશોભિતમ્
તે શહેરના પૂર્વ દ્વારને અનેક ધ્વજાઓથી શોભિત અને સુંદર બનાવવામાં આવ્યું હતું, જ્યાં દેવો, દાનવો, ગંધર્વો, યક્ષો, રાક્ષસો અને સાપો ભેગા થયેલા હતા.
વજ્રેન્દ્રનીલવૈદૂર્યમુક્તાફલવિભૂષિતમ્ ગીતનૃત્યૈઃ સમાકીર્ણં ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણૈઃ
તે સ્થળ વજ્રમણિ, નીલમણિ, વૈડૂર્ય અને મુક્તાથી શણગારેલું હતું, અને ત્યાં ગંધર્વો તથા અપ્સરાઓના ગાન અને નૃત્યના સમૂહોથી ભરપૂર આનંદ હતો.
પ્રવેશસ્ તેન દેવાનામ્ ઋષીણાં યોગિનાં તથા ગન્ધર્વસિદ્ધયક્ષાણાં વિદ્યાધરવિસર્પિણામ્
તે પ્રવેશદ્વારથી દેવો, ઋષિઓ, યોગીઓ, ગંધર્વો, સિદ્ધો, યક્ષો, વિદ્યા ધરાવનારા અને સાપો પસાર થતા હતા.
ઉત્તરં નગરદ્વારં ઘણ્ટાચામરભૂષિતમ્ છત્ત્રચામરવિન્યાસં નાનારત્નૈર્ અલંકૃતમ્
ઉત્તર તરફનું શહેરનું દ્વાર ઘંટીઓ અને ચામરોથી શોભિત હતું, છત્રી અને ચામરાની ગોઠવણી સાથે વિવિધ રત્નોથી અલંકૃત હતું.
વીણારેણુરવૈ રમ્યૈર્ ગીતમઙ્ગલનાદિતૈઃ ઋગ્યજુઃસામનિર્ઘોષૈર્ મુનિવૃન્દસમાકુલમ્
તે સ્થળ વીણા અને અન્ય વાદ્યોના મીઠા સ્વરો, મંગલગીતો અને ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ તથા સામવેદના ગાન કરતા મુનિગણોથી ગૂંજી ઉઠતું હતું.
વિશન્તિ યેન ધર્મજ્ઞાઃ સત્યવ્રતપરાયણાઃ ગ્રીષ્મે વારિપ્રદા યે ચ શીતે ચાગ્નિપ્રદા નરાઃ
તે દ્વારથી ધર્મને જાણનારા, સત્ય અને વ્રતને પાળનારા, ઉનાળામાં પાણી આપનારા અને શિયાળામાં અગ્નિ આપનારા લોકો પ્રવેશતા હતા.
શ્રાન્તસંવાહકા યે ચ પ્રિયવાદરતાશ્ ચ યે યે ચ દાનરતાઃ શૂરા માતાપિતૃપરાશ્ ચ યે
જે લોકો થાકેલા લોકોને સહાય કરે છે, મીઠા વચન બોલવામાં આનંદ મેળવે છે, દાનમાં રુચિ રાખે છે, શૂરવીર છે અને માતા-પિતાના ભક્ત છે, તેઓ પણ ત્યાં પ્રવેશે છે.
દ્વિજશુશ્રૂષણે યુક્તા નિત્યં યે ઽતિથિપૂજકાઃ પશ્ચિમં તુ મહાદ્વારં પુર્યા રત્નૈર્ વિભૂષિતમ્
જે લોકો દ્વિજોની સેવા કરે છે, અને હંમેશા અતિથિનું સન્માન કરે છે, તેઓ શહેરના પશ્ચિમ મહાદ્વારથી, જે રત્નોથી શોભાયમાન છે, પ્રવેશે છે.
વિચિત્રમણિસોપાનં તોમરૈઃ સમલંકૃતમ્ ભેરીમૃદઙ્ગસંનાદૈઃ શઙ્ખકાહલનાદિતમ્
તેના પગથિયાં વિવિધ મણિથી બનેલા અને તીક્ષ્ણ ભાલોથી શોભિત હતા, અને ત્યાં ઢોલ, મૃદંગ, શંખ અને કાહળના ઘોષથી વાતાવરણ ગૂંજી ઉઠતું હતું.
સિદ્ધવૃન્દૈઃ સદા હૃષ્ટૈર્ મઙ્ગલૈઃ પ્રણિનાદિતમ્ પ્રવેશસ્ તેન હૃષ્ટાનાં શિવભક્તિમતાં નૃણામ્
તે સ્થળ હંમેશા આનંદિત સિદ્ધોના મંગલઘોષથી ગૂંજી ઉઠતું હતું; અને ત્યાંથી આનંદિત તથા શિવભક્ત લોકો પ્રવેશતા હતા.
સર્વતીર્થપ્લુતા યે ચ પઞ્ચાગ્નેર્ યે ચ સેવકાઃ પ્રસ્થાને યે મૃતા વીરા મૃતાઃ કાલઞ્જરે ગિરૌ
જે લોકોએ બધા તીર્થોમાં સ્નાન કર્યું છે, પાંચ અગ્નિની સેવા કરે છે, યાત્રા દરમિયાન મૃત્યુ પામ્યા છે, કે કલંજર પર્વત પર શહીદ થયા છે—
અગ્નૌ વિપન્ના યે વીરાઃ સાધિતં યૈર્ અનાશકમ્ યે સ્વામિમિત્રલોકાર્થે ગોગ્રહે સંકુલે હતાઃ
જે શૂરવીર અગ્નિમાં મૃત્યુ પામ્યા, અવિનાશી કાર્ય સિદ્ધ કર્યું, કે પોતાના સ્વામી, મિત્ર કે લોક માટે ગાયોની લડાઈમાં મૃત્યુ પામ્યા—
તે વિશન્તિ નરાઃ શૂરાઃ પશ્ચિમેન તપોધનાઃ પુર્યાં તસ્યા મહાઘોરં સર્વસત્ત્વભયંકરમ્
એવા શૂરવીર અને તપસ્વી પુરુષો પશ્ચિમ તરફથી તે ભયાનક અને સર્વ જીવને ડરાવતી શહેરમાં પ્રવેશે છે.
હાહાકારસમાક્રુષ્ટં દક્ષિણં દ્વારમ્ ઈદૃશમ્ અન્ધકારસમાયુક્તં તીક્ષ્ણશૃઙ્ગૈઃ સમન્વિતમ્
દક્ષિણ દ્વાર હાહાકારથી ભરેલું, અંધકારથી ઘેરાયેલું અને તીક્ષ્ણ કાંટાવાળા કિલ્લે લગાડેલા હતા.
કણ્ટકૈર્ વૃશ્ચિકૈઃ સર્પૈર્ વજ્રકીટૈઃ સુદુર્ગમૈઃ વિલુમ્પદ્ભિર્ વૃકૈર્ વ્યાઘ્રૈર્ ઋક્ષૈઃ સિંહૈઃ સજમ્બુકૈઃ
તે દ્વાર કાંટા, વિચ્છુ, સાપ અને વજ્રકાય જીવોથી અતિ દુર્ગમ હતું, અને આસપાસ વાઘ, વરુ, રીંછ, સિંહ અને શિયાળ જેવા મૃગો લૂંટ ચલાવતા હતા.
શ્વાનમાર્જારગૃધ્રૈશ્ ચ સજ્વાલકવલૈર્ મુખૈઃ પ્રવેશસ્ તેન વૈ નિત્યં સર્વેષામ્ અપકારિણામ્
ત્યાં શ્વાન, બિલાડીઓ અને ગૃધ્રો અગ્નિ જેવા મુખથી માંસ ભક્ષણ કરતા; એ દ્વારથી હંમેશા બધા દુષ્કર્મી લોકો પસાર થાય છે.
યે ઘાતયન્તિ વિપ્રાન્ ગા બાલં વૃદ્ધં તથાતુરમ્ શરણાગતં વિશ્વસ્તં સ્ત્રિયં મિત્રં નિરાયુધમ્
જે લોકો બ્રાહ્મણ, ગાય, બાળક, વૃદ્ધ, રોગી, આશ્રય લીધેલા, વિશ્વાસુ, સ્ત્રી, મિત્ર કે નિષ્શસ્ત્રને મારી નાખે છે—
યે ઽગમ્યાગામિનો મૂઢાઃ પરદ્રવ્યાપહારિણઃ નિક્ષેપસ્યાપહર્તારો વિષવહ્નિપ્રદાશ્ ચ યે
જે લોકો અયોગ્ય સ્થળે જાય છે, મૂર્ખ છે, પરનું માલ ચોરી કરે છે, કોઈએ સોંપેલું વસ્તુ લઈ જાય છે, કે ઝેર કે અગ્નિ આપે છે—
પરભૂમિં ગૃહં શય્યાં વસ્ત્રાલંકારહારિણઃ પરરન્ધ્રેષુ યે ક્રૂરા યે સદાનૃતવાદિનઃ
જે લોકો બીજાની જમીન, ઘર, પથારી, વસ્ત્ર કે આભૂષણ ચોરી લે છે, બીજાના કામમાં ક્રૂરતા કરે છે, કે હંમેશા ખોટું બોલે છે—
ગ્રામરાષ્ટ્રપુરસ્થાને મહાદુઃખપ્રદા હિ યે કૂટસાક્ષિપ્રદાતારઃ કન્યાવિક્રયકારકાઃ
જે લોકો ગામ, રાજ્ય કે શહેરમાં મોટું દુઃખ આપે છે, ખોટી સાક્ષી આપે છે, કે દીકરીને વેચે છે—
અભક્ષ્યભક્ષણરતા યે ગચ્છન્તિ સુતાં સ્નુષામ્ માતરં પિતરં ચૈવ યે વદન્તિ ચ પૌરુષમ્
જે લોકો અખાદ્ય વસ્તુઓ ખાવામાં આનંદ માને છે, પોતાના પુત્ર, વહુ, માતા કે પિતા પાસે જાય છે, કે કામ વિષયક વાતો કરે છે—