ધારણાચ્ છ્રવણાચ્ ચૈવ પઞ્ચવર્ગસ્ય ભો દ્વિજાઃ ક્રોષ્ટોર્ વંશં મુનિશ્રેષ્ઠાઃ શૃણુધ્વં ગદતો મમ
પાંચ વંશોની વાત સાંભળવાથી અને મનમાં ધારી રાખવાથી, હે દ્વિજો, હવે હું કૃષ્ટુના વંશની વાર્તા કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળો.
યદોર્ વંશધરસ્યાથ યજ્વિનઃ પુણ્યકર્મિણઃ ક્રોષ્ટોર્ વંશં હિ શ્રુત્વૈવ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે યસ્યાન્વવાયજો વિષ્ણુર્ હરિર્ વૃષ્ણિકુલોદ્વહઃ
યદુ, જે વંશધર અને યજ્ઞકર્મી તથા પુણ્યશાળી હતા, તેમના કૃષ્ટુના વંશની વાર્તા સાંભળવાથી સર્વ પાપોનો નાશ થાય છે; તેમના વંશમાં શ્રીહરિ, વૃષ્ણિ કુળના શ્રેષ્ઠ, જન્મ્યા છે.
ગાન્ધારી ચૈવ માદ્રી ચ ક્રોષ્ટોર્ ભાર્યે બભૂવતુઃ ગાન્ધારી જનયામ્ આસ અનમિત્રં મહાબલમ્
ગાંધીરી અને માદ્રી કૃષ્ટુની પત્નીઓ બની; ગાંધીરીએ મહાબલી અનમિત્રને જન્મ આપ્યો.
માદ્રી યુધાજિતં પુત્રં તતો ઽન્યં દેવમીઢુષમ્ તેષાં વંશસ્ ત્રિધા ભૂતો વૃષ્ણીનાં કુલવર્ધનઃ
માદ્રીના પુત્ર યુધાજિત અને પછી દેવમીઢુષ થયા; તેમના વંશથી વૃષ્ણિ કુળ ત્રણ ભાગે વિસ્તર્યું.
માદ્ર્યાઃ પુત્રૌ તુ જજ્ઞાતે શ્રુતૌ વૃષ્ણ્યન્ધકાવ્ ઉભૌ જજ્ઞાતે તનયૌ વૃષ્ણેઃ શ્વફલ્કશ્ ચિત્રકસ્ તથા
માદ્રીના બે પુત્રો, વૃષ્ણિ અને અંધક, પ્રસિદ્ધ થયા; વૃષ્ણિને દ્વાર શ્વફલક અને ચિત્રક નામના પુત્રો થયા.
શ્વફલ્કસ્ તુ મુનિશ્રેષ્ઠા ધર્માત્મા યત્ર વર્તતે નાસ્તિ વ્યાધિભયં તત્ર નાવર્ષસ્ તપમ્ એવ ચ
શ્વફલક, હે મુનિશ્રેષ્ઠ, ધર્મનિષ્ઠ છે; જ્યાં તેઓ વસે છે ત્યાં રોગ, દુષ્કાળ નથી અને તપસ્વી જીવન જ છે.
કદાચિત્ કાશિરાજસ્ય વિષયે મુનિસત્તમાઃ ત્રીણિ વર્ષાણિ પૂર્ણાનિ નાવર્ષત્ પાકશાસનઃ
ક્યારેક કાશીના રાજાના રાજ્યમાં, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, ત્રણ વર્ષ સુધી વરસાદ પડ્યો નહોતો.
સ તત્ર ચાનયામ્ આસ શ્વફલ્કં પરમાર્ચિતમ્ શ્વફલ્કપરિવર્તેન વવર્ષ હરિવાહનઃ
ત્યાં તેણે ખૂબ માનનીય શ્વફલ્કને બોલાવ્યો અને શ્વફલ્કના આગમનથી ઇન્દ્રે વરસાદ વરસાવ્યો.
શ્વફલ્કઃ કાશિરાજસ્ય સુતાં ભાર્યામ્ અવિન્દત ગાન્દિનીં નામ ગાં સા ચ દદૌ વિપ્રાય નિત્યશઃ
શ્વફલ્કે કાશીરાજાની પુત્રી ગાંદિનીને પત્ની તરીકે પ્રાપ્ત કરી, જે નિયમિત રીતે બ્રાહ્મણોને ગાય આપતી હતી.
દાતા યજ્વા ચ વીરશ્ ચ શ્રુતવાન્ અતિથિપ્રિયઃ અક્રૂરઃ સુષુવે તસ્માચ્ છ્વફલ્કાદ્ ભૂરિદક્ષિણઃ
શ્વફલ્કમાંથી અક્રૂર જન્મ્યા, જે દાનશીલ, યજ્ઞકર્તા, પરાક્રમી, વિદ્વાન અને અતિથિઓને પ્રિય હતા.
ઉપમદ્ગુસ્ તથા મદ્ગુર્ મેદુરશ્ ચારિમેજયઃ અવિક્ષિતસ્ તથાક્ષેપઃ શત્રુઘ્નશ્ ચારિમર્દનઃ
ઉપમદગુ, મદગુ, મેદુર, અરિમેજય, અવિક્ષિત, અક્ષેપ, શત્રુઘ્ન અને અરિમર્દન—
ધર્મધૃગ્ યતિધર્મા ચ ધર્મોક્ષાન્ધકરુસ્ તથા આવાહપ્રતિવાહૌ ચ સુન્દરી ચ વરાઙ્ગના
ધર્મધૃક, યતિધર્મ, ધર્મોક્ષ, અંધકરુ, આવાહ, પ્રતિવાહ અને સુંદર નામની શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી—
અક્રૂરેણોગ્રસેનાયાં સુગાત્ર્યાં દ્વિજસત્તમાઃ પ્રસેનશ્ ચોપદેવશ્ ચ જજ્ઞાતે દેવવર્ચસૌ
અક્રૂર અને સુગાત્રિમાંથી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, પ્રસેન અને ઉપદેવ જન્મ્યા, બંને દેવીય તેજ ધરાવતા.
ચિત્રકસ્યાભવન્ પુત્રાઃ પૃથુર્ વિપૃથુર્ એવ ચ અશ્વગ્રીવો ઽશ્વબાહુશ્ ચ સ્વપાર્શ્વકગવેષણૌ
ચિત્રકના પુત્રો હતા: પૃથુ, વિપૃથુ, અશ્વગ્રીવ, અશ્વબાહુ, સ્વપાર્શ્વક અને ગવેષણ.
અરિષ્ટનેમિર્ અશ્વશ્ ચ સુધર્મા ધર્મભૃત્ તથા સુબાહુર્ બહુબાહુશ્ ચ શ્રવિષ્ઠાશ્રવણે સ્ત્રિયૌ
અરિષ્ટનેમિ, અશ્વ, સુધર્મા, ધર્મભૃત, સુબાહુ, બહુબાહુ અને શ્રવિષ્ઠા તથા શ્રવણા નામની બે સ્ત્રીઓ.
અસિક્ન્યાં જનયામ્ આસ શૂરં વૈ દેવમીઢુષમ્ મહિષ્યાં જજ્ઞિરે શૂરા ભોજ્યાયાં પુરુષા દશ
અસિક્નીમાં તેણે શૂર નામના દેવો દ્વારા પ્રશંસિત પુત્રને જન્મ આપ્યો; મહિષીમાંથી પરાક્રમી પુત્રો થયા; ભોજ્યામાં દસ પુત્રો જન્મ્યા.
વસુદેવો મહાબાહુઃ પૂર્વમ્ આનકદુન્દુભિઃ જજ્ઞે યસ્ય પ્રસૂતસ્ય દુન્દુભ્યઃ પ્રાણદન્ દિવિ
વસુદેવ, મહાબાહુ, જે પહેલાં આનિકદુંદુભિ તરીકે ઓળખાતા, જન્મ્યા અને તેમના જન્મ સમયે આકાશમાં ડુંદુભિઓ વાગી.
આનકાનાં ચ સંહ્રાદઃ સુમહાન્ અભવદ્ દિવિ પપાત પુષ્પવર્ષશ્ ચ શૂરસ્ય જનને મહાન્
આકાશમાં ડુંદુભિઓનો મહાન નાદ થયો અને શૂરના જન્મ સમયે પુષ્પવર્ષા પણ થઈ.
મનુષ્યલોકે કૃત્સ્ને ઽપિ રૂપે નાસ્તિ સમો ભુવિ યસ્યાસીત્ પુરુષાગ્ર્યસ્ય કાન્તિશ્ ચન્દ્રમસો યથા
માણસલોકમાં, પૃથ્વી પર એવા શ્રેષ્ઠ પુરુષ જેવો રૂપવંત કોઈ નહોતો, જેના તેજ ચંદ્રમાની જેમ હતો.
દેવભાગસ્ તતો જજ્ઞે તથા દેવશ્રવાઃ પુનઃ અનાધૃષ્ટિઃ કનવકો વત્સવાન્ અથ ગૃઞ્જમઃ
તેમના પાસેથી દેવભાગ, દેવશ્રવા, અનાધૃષ્ટિ, કનવક, વત્સવાન અને ગૃંજમ જન્મ્યા.
શ્યામઃ શમીકો ગણ્ડૂષઃ પઞ્ચ ચાસ્ય વરાઙ્ગનાઃ પૃથુકીર્તિઃ પૃથા ચૈવ શ્રુતદેવા શ્રુતશ્રવા
શ્યામ, શમીક, ગંડૂષ અને પાંચ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ: પૃથુકીર્તિ, પૃથા, શ્રુતદેવા, શ્રુતશ્રવા—
રાજાધિદેવી ચ તથા પઞ્ચૈતા વીરમાતરઃ શ્રુતશ્રવાયાં ચૈદ્યસ્ તુ શિશુપાલો ઽભવન્ નૃપઃ
અને રાજાધિદેવી; આ પાંચેય વીરમાતાઓ હતી. શ્રુતશ્રવાથી ચેદિ દેશના રાજા શિશુપાલ જન્મ્યા.
હિરણ્યકશિપુર્ યો ઽસૌ દૈત્યરાજો ઽભવત્ પુરા પૃથુકીર્ત્યાં તુ સંજજ્ઞે તનયો વૃદ્ધશર્મણઃ
હિરણ્યકશિપુ, જે પહેલાં દૈત્યરાજા હતા, પૃથુકીર્તિમાંથી વૃદ્ધશર્માના પુત્ર તરીકે જન્મ્યા.
કરૂષાધિપતિર્ વીરો દન્તવક્રો મહાબલઃ પૃથાં દુહિતરં ચક્રે કુન્તિસ્ તાં પાણ્ડુર્ આવહત્
કરુષના પરાક્રમી રાજા દંતવક્ર મહાબલી હતા. પૃથાને તેણે પુત્રી તરીકે અપનાવી; કુંતિને પાંડુએ લગ્ન કર્યા.
યસ્યાં સ ધર્મવિદ્ રાજા ધર્મો જજ્ઞે યુધિષ્ઠિરઃ ભીમસેનસ્ તથા વાતાદ્ ઇન્દ્રાચ્ ચૈવ ધનંજયઃ
જેનાથી ધર્મને જાણનારા રાજા યુધિષ્ઠિર જન્મ્યા, વાયુદેવથી ભીમસેન અને ઇન્દ્રદેવથી ધનંજય પાંડવ પેદા થયા.
લોકે પ્રતિરથો વીરઃ શક્રતુલ્યપરાક્રમઃ અનમિત્રાચ્ છનિર્ જજ્ઞે કનિષ્ઠાદ્ વૃષ્ણિનન્દનાત્
આ દુનિયામાં પ્રતિરથ નામનો વીર હતો, જે શક્ર જેટલો પરાક્રમી ગણાતો; અનમિત્રથી શનિ જન્મ્યા અને વૃષ્ણિ કુળના સૌથી નાના પુત્રથી પણ સંતાન થયો.
શૈનેયઃ સત્યકસ્ તસ્માદ્ યુયુધાનશ્ ચ સાત્યકિઃ ઉદ્ધવો દેવભાગસ્ય મહાભાગઃ સુતો ઽભવત્
તેમાથી સત્યક જન્મ્યા અને સત્યકથી યુયુધાન, જેને સાત્યકી કહે છે, પેદા થયા; દેવભાગના પુત્ર ઉદ્ધવ મહાન ગણાય છે.
પણ્ડિતાનાં પરં પ્રાહુર્ દેવશ્રવસમ્ ઉત્તમમ્ અશ્મક્યં પ્રાપ્તવાન્ પુત્રમ્ અનાધૃષ્ટિર્ યશસ્વિનમ્
પંડિતોમાં દેવશ્રવસને સર્વશ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે; અસ્મકથી પ્રસિદ્ધ અનાધૃષ્ટિને પુત્ર મળ્યો હતો.
નિવૃત્તશત્રું શત્રુઘ્નં શ્રુતદેવા ત્વ્ અજાયત શ્રુતદેવાત્મજાસ્ તે તુ નૈષાદિર્ યઃ પરિશ્રુતઃ
નિવૃત્તશત્રુ, શત્રુઘ્ન અને શ્રુતદેવ જન્મ્યા; શ્રુતદેવના પુત્રોમાંથી પ્રસિદ્ધ નૈષધ પેદા થયા.
એકલવ્યો મુનિશ્રેષ્ઠા નિષાદૈઃ પરિવર્ધિતઃ વત્સવતે ત્વ્ અપુત્રાય વસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ અદ્ભિર્ દદૌ સુતં વીરં શૌરિઃ કૌશિકમ્ ઔરસમ્
એકલવ્ય, મુનિમાં શ્રેષ્ઠ, નિષાદોમાં ઉછેરાયો હતો; વત્સવતીને સંતાન ન હતું, ત્યારે વાસુદેવે પોતાના જ પુત્ર શૌરીને પાણીના સંસ્કારથી કૌશિકને આપ્યા.