દૈત્યં સો ઽતિબલં દૃષ્ટ્વા દૃપ્તશાર્દૂલવિક્રમઃ દૃપ્તૈર્ દૈત્યગણૈર્ ગુપ્તં હતવાન્ એકપાણિના
તે અત્યંત બળવાન દૈત્યને, ગર્વીલા વાઘ જેવી તીવ્રતા ધરાવતો અને ગર્વીલા દૈત્યોના ટોળા વચ્ચે ઘેરાયેલો જોઈને, તેણે એકલાએ જ તેને મારી નાખ્યો.
નૃસિંહ એષ કથિતો ભૂયો ઽયં વામનઃ પરઃ યત્ર વામનમ્ આસ્થાય રૂપં દૈત્યવિનાશનમ્
આ નરસિંહ કહેવાય છે; અને ફરીથી, એ સર્વોપરી વામન છે, જેમાં વામન રૂપ ધારણ કરીને દૈત્યોના વિનાશ માટે અવતાર લીધો હતો.
બલેર્ બલવતો યજ્ઞે બલિના વિષ્ણુના પુરા વિક્રમૈસ્ ત્રિભિર્ અક્ષોભ્યાઃ ક્ષોભિતાસ્ તે મહાસુરાઃ
પહેલાં બલવાન બલિના યજ્ઞમાં, શક્તિશાળી વિષ્ણુએ પોતાના ત્રણ પગલાં વડે, અડગ મહાસુરોને પણ હારી દીધા હતા.
વિપ્રચિત્તિઃ શિવઃ શઙ્કુર્ અયઃશઙ્કુસ્ તથૈવ ચ અયઃશિરા અશ્વશિરા હયગ્રીવશ્ ચ વીર્યવાન્
વિપ્રચિત્તિ, શિવ, શંકુ, આયશંકુ, આયશિરા, અશ્વશિરા અને શક્તિશાળી હયગ્રીવ—
વેગવાન્ કેતુમાન્ ઉગ્રઃ સોગ્રવ્યગ્રો મહાસુરઃ પુષ્કરઃ પુષ્કલશ્ ચૈવ શાશ્વો ઽશ્વપતિર્ એવ ચ
વેગવાન, કેતુમાન, ઉગ્ર, સોગ્રવ્યગ્ર મહાસુર, પુષ્કર, પુષ્કલ, શાશ્વ અને અશ્વપતિ પણ,
પ્રહ્લાદો ઽશ્વપતિઃ કુમ્ભઃ સંહ્રાદો ગમનપ્રિયઃ અનુહ્રાદો હરિહયો વારાહઃ સંહરો ઽનુજઃ
પ્રહલાદ, અશ્વપતિ, કુંભ, સંહ્રાદ, ગમનપ્રિય, અનુહ્રાદ, હરિહય, વારાહ, સંહર અને તેનો નાના ભાઈ,
શરભઃ શલભશ્ ચૈવ કુપથઃ ક્રોધનઃ ક્રથઃ બૃહત્કીર્તિર્ મહાજિહ્વઃ શઙ્કુકર્ણો મહાસ્વનઃ
શરભ, શલભ, કુપથ, ક્રોધન, ક્રથ, બૃહત્કીર્તિ, મહાજિહ્વા, શંકુકર્ણ અને મહાસ્વન,
દીપ્તજિહ્વો ઽર્કનયનો મૃગપાદો મૃગપ્રિયઃ વાયુર્ ગરિષ્ઠો નમુચિઃ સમ્બરો વિસ્કરો મહાન્
દીપ્તજિહ્વા, અર્કનયન, મૃગપાદ, મૃગપ્રિય, વાયુ, ગરિષ્ઠ, નમુચિ, સંબર અને મહાન વિસ્કર,
ચન્દ્રહન્તા ક્રોધહન્તા ક્રોધવર્ધન એવ ચ કાલકઃ કાલકોપશ્ ચ વૃત્રઃ ક્રોધો વિરોચનઃ
ચંદ્રહંતા, ક્રોધહંતા, ક્રોધવર્ધન, કાલક, કાલકોપ, વૃત્ર, ક્રોધ અને વિરોચન,
ગરિષ્ઠશ્ ચ વરિષ્ઠશ્ ચ પ્રલમ્બનરકાવ્ ઉભૌ ઇન્દ્રતાપનવાતાપી કેતુમાન્ બલદર્પિતઃ
ગરિષ્ઠ, વરિષ્ઠ, પ્રલંબ અને નરક બંને, ઇન્દ્રતાપન, વાતાપી, કેતુમાન અને બલદર્પિત,
અસિલોમા પુલોમા ચ બાષ્કલઃ પ્રમદો મદઃ સ્વમિશ્રઃ કાલવદનઃ કરાલઃ કેશિર્ એવ ચ
અસિલોમા, પુલોમા, બાષ્કલ, પ્રમદ, મદ, સ્વમિશ્ર, કાલવદન, કરાળ અને કેશી પણ,
એકાક્ષશ્ ચન્દ્રમા રાહુઃ સંહ્રાદઃ સમ્બરઃ સ્વનઃ શતઘ્નીચક્રહસ્તાશ્ ચ તથા મુશલપાણયઃ
એકાક્ષ, ચંદ્રમા, રાહુ, સંહ્રાદ, સંબર, સ્વના, શતઘ્ની-ચક્ર ધારણ કરનારા અને મુશલ પાણે ધરાવનારા,
અશ્વયન્ત્રાયુધોપેતા ભિન્દિપાલાયુધાસ્ તથા શૂલોલૂખલહસ્તાશ્ ચ પરશ્વધધરાસ્ તથા
અશ્વયંત્રાયુધ ધરાવનારા, ભિન્દિપાલા શસ્ત્રવાળા, શૂળ અને ઉખળ હાથમાં ધરાવનારા, અને પરશુ ધારણ કરનારા પણ,
પાશમુદ્ગરહસ્તાશ્ ચ તથા પરિઘપાણયઃ મહાશિલાપ્રહરણાઃ શૂલહસ્તાશ્ ચ દાનવાઃ
પાશ અને મુદગાર હાથમાં ધરાવનારા, પરિઘ પાણે ધરાવનારા, મહાન પથ્થર શસ્ત્રવાળા અને શૂળ ધરાવનારા દાનવો,
નાનાપ્રહરણા ઘોરા નાનાવેશા મહાબલાઃ કૂર્મકુક્કુટવક્ત્રાશ્ ચ શશોલૂકમુખાસ્ તથા
વિવિધ શસ્ત્રો ધરાવતાં ભયાનક, અનેક રૂપ અને મહાબળવંત, કાચબા અને કૂકડીના ચહેરાવાળા, તેમજ સસલા અને ઘુવડના ચહેરાવાળા,
ખરોષ્ટ્રવદનાશ્ ચૈવ વરાહવદનાસ્ તથા માર્જારશિખિવક્ત્રાશ્ ચ મહાવક્ત્રાસ્ તથા પરે
ગધેડા અને ઊંટના ચહેરાવાળા, તેમજ વરાહના ચહેરાવાળા, બિલાડી અને મોરના ચહેરાવાળા, અને બીજા મોટા મોઢાવાળા,
નક્રમેષાનનાઃ શૂરા ગોજાવિમહિષાનનાઃ ગોધાશલ્લકિવક્ત્રાશ્ ચ ક્રોષ્ટુવક્ત્રાશ્ ચ દાનવાઃ
મગર અને બકરાના ચહેરાવાળા શૂરવીર, ગાય, હાથી અને મહિષના ચહેરાવાળા, ગોધ અને શલકના ચહેરાવાળા, તથા સિયાળના ચહેરાવાળા દાનવો,
આખુદર્દુરવક્ત્રાશ્ ચ ઘોરા વૃકમુખાસ્ તથા ભીમા મકરવક્ત્રાશ્ ચ ક્રૌઞ્ચવક્ત્રાશ્ ચ દાનવાઃ
ઉંદર અને દેડકાના ચહેરાવાળા, ભયાનક વરુણના ચહેરાવાળા, ભયાનક મકરના ચહેરાવાળા અને ક્રૌંચના ચહેરાવાળા દાનવો.
અશ્વાનનાઃ ખરમુખા મયૂરવદનાસ્ તથા ગજેન્દ્રચર્મવસનાસ્ તથા કૃષ્ણાજિનામ્બરાઃ
ઘોડા જેવું મોઢું, ગધેડા જેવો મુખ, મોર જેવું ચહેરું ધરાવતા, અને હાથીની ચામડી તથા કાળી હરણની ચામડીના વસ્ત્રો પહેરેલા હતા.
ચીરસંવૃતગાત્રાશ્ ચ તથા નીલકવાસસઃ ઉષ્ણીષિણો મુકુટિનસ્ તથા કુણ્ડલિનો ઽસુરાઃ
તેમના શરીર પર વાઘેરીના કપડાં લપેટેલા, નીલા કપડાં પહેરેલા, માથા પર પાગડી અને મુગટ, કાનમાં કુંડળ – આવા અસુરો હતા.
કિરીટિનો લમ્બશિખાઃ કમ્બુગ્રીવાઃ સુવર્ચસઃ નાનાવેશધરા દૈત્યા નાનામાલ્યાનુલેપનાઃ
મુગટધારી, લાંબા વાળવાળા, શંખ જેવી ગરદન ધરાવતા, તેજસ્વી, વિવિધ વસ્ત્રો અને વિવિધ ફૂલોની માળા તથા સુગંધિત લપસણ લગાવનાર દૈત્યોએ અલગ અલગ વેશ ધારણ કર્યો હતો.
સ્વાન્ય્ આયુધાનિ સંગૃહ્ય પ્રદીપ્તાનિ ચ તેજસા ક્રમમાણં હૃષીકેશમ્ ઉપાવર્તન્ત સર્વશઃ
તેમણે પોતપોતાં શસ્ત્રો એકઠાં કર્યા, જે તેજથી પ્રજ્વલિત હતા, અને બધા હૃષીકેશના આગળ વધતાં તેની પાસે પહોંચી ગયા.
પ્રમથ્ય સર્વાન્ દૈતેયાન્ પાદહસ્તતલૈર્ વિભુઃ રૂપં કૃત્વા મહાભીમં જહારાશુ સ મેદિનીમ્
મહાન શક્તિશાળી એ વિભુએ ભયાનક રૂપ ધારણ કરી, પોતાના હાથપગથી બધા દૈત્યોને દબાવી નાખ્યા અને ઝડપથી ધરતીને પકડી લીધી.
તસ્ય વિક્રમતો ભૂમિં ચન્દ્રાદિત્યૌ સ્તનાન્તરે નભઃ પ્રક્રમમાણસ્ય નાભ્યાં કિલ તથા સ્થિતૌ
જ્યારે એ પૃથ્વી પર પગલાં મૂકી રહ્યો હતો, ત્યારે ચાંદ્ર અને સૂર્ય તેની છાતી વચ્ચે હતા; અને જ્યારે એ આકાશમાં ચાલી રહ્યો હતો, ત્યારે તેઓ તેની નાભિ પાસે હતા એમ કહેવાય છે.
પરમ્ આક્રમમાણસ્ય જાનુદેશે વ્યવસ્થિતૌ વિષ્ણોર્ અમિતવીર્યસ્ય વદન્ત્ય્ એવં દ્વિજાતયઃ
જ્યારે એ પરમ પગલું મૂકી રહ્યો હતો, ત્યારે ચાંદ્ર અને સૂર્ય તેની ઘૂંટણ પાસે હતા – અવિમાપ્ય શક્તિ ધરાવતા વિષ્ણુ વિશે દ્વિજોએ આવું કહ્યું છે.
હૃત્વા સ મેદિનીં કૃત્સ્નાં હત્વા ચાસુરપુંગવાન્ દદૌ શક્રાય વસુધાં વિષ્ણુર્ બલવતાં વરઃ
જ્યારે એણે આખી પૃથ્વી પકડી લીધી અને અસુરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા લોકોને મારી નાખ્યા, ત્યારે શક્તિશાળી વિષ્ણુએ પૃથ્વી ઇન્દ્રને આપી દીધી.
એષ વો વામનો નામ પ્રાદુર્ભાવો મહાત્મનઃ વેદવિદ્ભિર્ દ્વિજૈર્ એતત્ કથ્યતે વૈષ્ણવં યશઃ
આ મહાત્મા વામનનું પ્રાગટ્ય છે; વેદ જાણનારા દ્વિજોએ આને વિષ્ણુનું યશ ગણ્યું છે.
ભૂયો ભૂતાત્મનો વિષ્ણોઃ પ્રાદુર્ભાવો મહાત્મનઃ દત્તાત્રેય ઇતિ ખ્યાતઃ ક્ષમયા પરયા યુતઃ
પછી ફરીથી મહાત્મા વિષ્ણુનું પ્રાગટ્ય થયું, જે દત્તાત્રેય તરીકે પ્રસિદ્ધ છે અને જે અતિશય ક્ષમાશીલ છે.
તેન નષ્ટેષુ વેદેષુ પ્રક્રિયાસુ મખેષુ ચ ચાતુર્વર્ણ્યે ચ સંકીર્ણે ધર્મે શિથિલતાં ગતે
જ્યારે વેદો, વિધિઓ અને યજ્ઞો ગુમ થઈ ગયા હતા, ચાર વર્ણનો વ્યવસ્થિત ક્રમ બગડી ગયો હતો અને ધર્મ નબળો પડી ગયો હતો,
અતિવર્ધતિ ચાધર્મે સત્યે નષ્ટે ઽનૃતે સ્થિતે પ્રજાસુ શીર્યમાણાસુ ધર્મે ચાકુલતાં ગતે
જ્યારે અધર્મ બહુ વધી ગયો હતો, સત્ય ગુમ થઈ ગયું હતું અને અસત્ય જ રહી ગયું હતું, લોકો ક્ષીણ થઈ ગયા હતા અને ધર્મ પણ ગભરાઈ ગયો હતો,