તચ્ છ્રુત્વા યાદવાઃ સર્વે ક્રોધં દુર્યોધનાદિષુ મુનયઃ પ્રતિચક્રુશ્ ચ તાન્ વિહન્તું મહોદ્યમમ્
આ સાંભળતાં જ બધા યાદવોને દુર્યોધન અને તેના સાથીઓ પર ગુસ્સો આવ્યો. મુનિઓએ પણ તેમને દંડ આપવા માટે મોટું પ્રયત્ન કરવાનો નિશ્ચય કર્યો.
તાન્ નિવાર્ય બલઃ પ્રાહ મદલોલાકુલાક્ષરમ્ મોક્ષ્યન્તિ તે મદ્વચનાદ્ યાસ્યામ્ય્ એકો હિ કૌરવાન્
બલરામે સૌને રોકી કહ્યું: 'મારા શબ્દથી તેઓ સામ્બને છોડશે; હું એકલો જ કૌરવો પાસે જઈશ.'
બલદેવસ્ તતો ગત્વા નગરં નાગસાહ્વયમ્ બાહ્યોપવનમધ્યે ઽભૂન્ ન વિવેશ ચ તત્ પુરમ્
પછી બલદેવજી નાગસાહ્વય નામના શહેર પાસે પહોંચ્યા, પણ શહેરમાં ન જઈ બહારના બગીચામાં રહ્યા.
બલમ્ આગતમ્ આજ્ઞાય તદા દુર્યોધનાદયઃ ગામ્ અર્ઘમ્ ઉદકં ચૈવ રામાય પ્રત્યવેદયન્ ગૃહીત્વા વિધિવત્ સર્વં તતસ્ તાન્ આહ કૌરવાન્
બલરામ આવ્યા જાણીને, દુર્યોધન અને તેના મિત્રો એ પ્રમાણે ગાય, પાણી અને અન્ય ભેટો આપી, પછી બલરામે કૌરવોને કહ્યું.
આજ્ઞાપયત્ય્ ઉગ્રસેનઃ સામ્બમ્ આશુ વિમુઞ્ચત
ઉગ્રસેન આદેશ આપે છે: સામ્બને તરત છોડો.
તતસ્ તદ્વચનં શ્રુત્વા ભીષ્મદ્રોણાદયો દ્વિજાઃ કર્ણદુર્યોધનાદ્યાશ્ ચ ચુક્રુધુર્ દ્વિજસત્તમાઃ
આ શબ્દો સાંભળતાં ભીષ્મ, દ્રોણ અને બીજા બ્રાહ્મણો, કર્ણ, દુર્યોધન અને તેમના સાથીઓ ગુસ્સે થઈ ગયા.
ઊચુશ્ ચ કુપિતાઃ સર્વે બાહ્લિકાદ્યાશ્ ચ ભૂમિપાઃ અરાજાર્હં યદોર્ વંશમ્ અવેક્ષ્ય મુશલાયુધમ્
બાહ્લિક અને બીજા રાજાઓ ગુસ્સાથી બોલ્યા: 'યાદવો, જે મુશલ ધારણ કરે છે, તેઓ રાજ કરવા યોગ્ય નથી.'
ભો ભોઃ કિમ્ એતદ્ ભવતા બલભદ્રેરિતં વચઃ આજ્ઞાં કુરુકુલોત્થાનાં યાદવઃ કઃ પ્રદાસ્યતિ
'અરે! આ બલભદ્રે શું આદેશ આપ્યો? કયાં યાદવ કુરુઓને આદેશ આપશે?'
ઉગ્રસેનો ઽપિ યદ્ય્ આજ્ઞાં કૌરવાણાં પ્રદાસ્યતિ તદ્ અલં પાણ્ડુરૈશ્ છત્ત્રૈર્ નૃપયોગ્યૈર્ અલંકૃતૈઃ
'જો ઉગ્રસેન કૌરવોને આદેશ આપે છે, તો પાંડવોમાં રાજાશ્રી છત્રથી સંતોષ માનવો.'
તદ્ ગચ્છ બલભદ્ર ત્વં સામ્બમ્ અન્યાયચેષ્ટિતમ્ વિમોક્ષ્યામો ન ભવતો નોગ્રસેનસ્ય શાસનાત્
'બલભદ્ર, તું જઈને સામ્બને છોડાવજે, તેણે ખોટું કર્યું છે; પણ અમે તેને તારા કે ઉગ્રસેનના આદેશથી નહીં, અમારી ઇચ્છાથી છોડશું.'
પ્રણતિર્ યા કૃતાસ્માકં માન્યાનાં કુકુરાન્ધકૈઃ ન નામ સા કૃતા કેયમ્ આજ્ઞા સ્વામિનિ ભૃત્યતઃ
'કુકુર અને અંધકોએ અમને આપેલી વંદના સાચી નથી; ભૃત્યે સ્વામી માટે આદેશ આપે એ શું?'
ગર્વમ્ આરોપિતા યૂયં સમાનાસનભોજનૈઃ કો દોષો ભવતાં નીતિર્ યત્ પ્રીણાત્ય્ અનપેક્ષિતા
'તમે અમારો સાથે બેસી અને ભોજન કરી, એથી ગર્વ આવી ગયો છે; પણ તમારી આ રીતમાં અમને કોઈ ખોટ નથી, કારણ કે એ અમને ગમતી છે.'
અસ્માભિર્ અર્ચ્યો ભવતા યો ઽયં બલ નિવેદિતઃ પ્રેમ્ણૈવ ન તદ્ અસ્માકં કુલાદ્ યુષ્મત્કુલોચિતમ્
હે બલદેવ, તમે જે અર્પણ અમને કર્યું છે, તે ખરેખર પૂજનીય છે, પણ માત્ર પ્રેમના કારણે એ અમારાં કે તમારાં કુળને યોગ્ય નથી.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા કુરવઃ સર્વે નામુઞ્ચન્ત હરેઃ સુતમ્ કૃતૈકનિશ્ચયાઃ સર્વે વિવિશુર્ ગજસાહ્વયમ્
આવું કહીને બધા કૌરવો એક મનથી હરિના પુત્રને છોડ્યા નહીં અને બધા મળીને ગજસાહ્વય સભામાં પ્રવેશ્યા.
મત્તઃ કોપેન ચાઘૂર્ણં તતો ઽધિક્ષેપજન્મના ઉત્થાય પાર્ષ્ણ્યા વસુધાં જઘાન સ હલાયુધઃ
પછી હલાયુધ ગુસ્સામાં અને ઉન્મત્ત થઈ ઊભા રહ્યા, ગુસ્સાથી ફરકતા પૃથ્વીને એણે પોતાની એડીથી માર મારી.
તતો વિદારિતા પૃથ્વી પાર્ષ્ણિઘાતાન્ મહાત્મનઃ આસ્ફોટયામ્ આસ તદા દિશઃ શબ્દેન પૂરયન્ ઉવાચ ચાતિતામ્રાક્ષો ભ્રુકુટીકુટિલાનનઃ
મહાન આત્માએ એડીના ઘા થી પૃથ્વી ફાડી નાખી, પછી એણે હાથ તાળી મારી, ચારે દિશામાં અવાજ ગૂંજી ઉઠ્યો; એના આંખો લાલ થઈ ગયા અને ભ્રૂકુટિ ચડાવીને બોલ્યા.
અહો મહાવલેપો ઽયમ્ અસારાણાં દુરાત્મનામ્ કૌરવાણામ્ આધિપત્યમ્ અસ્માકં કિલ કાલજમ્
અરે, આ દુષ્ટ અને નિષ્ફળ કૌરવોનું કેટલું મોટું અહંકાર છે! શું ખરેખર સમયના કારણે એમને અમારું રાજપદ મળ્યું છે?
ઉગ્રસેનસ્ય યે નાજ્ઞાં મન્યન્તે ચાપ્ય્ અલઙ્ઘનામ્ આજ્ઞાં પ્રતીચ્છેદ્ ધર્મેણ સહ દેવૈઃ શચીપતિઃ
જે લોકો ઉગ્રસેનાની આજ્ઞાને માનતા નથી, જે ભંગી શકાય તેવી નથી, તેઓ જાણે કે દેવરાજ ઇન્દ્ર પણ ધર્મ પ્રમાણે એની આજ્ઞા માન્ય રાખે છે.
સદાધ્યાસ્તે સુધર્માં તામ્ ઉગ્રસેનઃ શચીપતેઃ ધિઙ્ મનુષ્યશતોચ્છિષ્ટે તુષ્ટિર્ એષાં નૃપાસને
ઉગ્રસેન, જે સદા ધર્મસિંહાસન પર બેસે છે, એ શચીપતિ છે; અને અહીં રાજસિંહાસન પર બેસીને જે સંતોષ મેળવે છે, તે તો અનેક લોકોના અવશેષથી અપવિત્ર છે – એમાં શરમ છે.
પારિજાતતરોઃ પુષ્પમઞ્જરીર્ વનિતાજનઃ બિભર્તિ યસ્ય ભૃત્યાનાં સો ઽપ્ય્ એષાં ન મહીપતિઃ
પારિજાત વૃક્ષના ફૂલના ગુચ્છો જેનાં દાસોની સ્ત્રીઓ પહેરે છે, એ પણ એમનો રાજા નથી.
સમસ્તભૂભુજાં નાથ ઉગ્રસેનઃ સ તિષ્ઠતુ અદ્ય નિષ્કૌરવામ્ ઉર્વીં કૃત્વા યાસ્યામિ તાં પુરીમ્
સમસ્ત રાજાઓના સ્વામી ઉગ્રસેન અહીં રહે, આજે હું પૃથ્વી કૌરવો વિના કરી, એ શહેરમાં જઈશ.
કર્ણં દુર્યોધનં દ્રોણમ્ અદ્ય ભીષ્મં સબાહ્લિકમ્ દુઃશાસનાદીન્ ભૂરિં ચ ભૂરિશ્રવસમ્ એવ ચ
આજે હું કર્ણ, દુર્યોધન, દ્રોણ, ભીષ્મ અને બાહ્લિક, દુશાસન અને બીજા, ભૂરી અને ભૂરીશ્વાસને પણ મારિ નાખીશ.
સોમદત્તં શલં ભીમમ્ અર્જુનં સયુધિષ્ઠિરમ્ યમજૌ કૌરવાંશ્ ચાન્યાન્ હન્યાં સાશ્વરથદ્વિપાન્
હું સોમદત્ત, શલ, ભીમ, અર્જુન અને યુધિષ્ઠિર, યમના પુત્રો અને બીજા કૌરવોને, એમના ઘોડા, રથ અને હાથીઓ સાથે મારી નાખીશ.
વીરમ્ આદાય તં સામ્બં સપત્નીકં તતઃ પુરીમ્ દ્વારકામ્ ઉગ્રસેનાદીન્ ગત્વા દ્રક્ષ્યામિ બાન્ધવાન્
પછી એ વીર સામ્બાને તેની પત્ની સાથે લઈ, દ્વારકા જઈ, ઉગ્રસેન અને મારા અન્ય સગાંઓને મળીશ.
અથવા કૌરવાદીનાં સમસ્તૈઃ કુરુભિઃ સહ ભારાવતરણે શીઘ્રં દેવરાજેન ચોદિતઃ
અથવા તો, દેવરાજે જલદી પ્રેરણા આપી હોય તો, હું બધા કૌરવો અને તેમના નેતાઓ સાથે પૃથ્વીનો ભાર હલકો કરી દઈશ.
ભાગીરથ્યાં ક્ષિપામ્ય્ આશુ નગરં નાગસાહ્વયમ્
હું તરત જ હસ્તિનાપુર શહેરને ભાગીરથીમાં ફેંકી દઈશ.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ક્રોધરક્તાક્ષસ્ તાલાઙ્કો ઽધોમુખં હલમ્ પ્રાકારવપ્રે વિન્યસ્ય ચકર્ષ મુશલાયુધઃ
આવી વાત કહીને, ગુસ્સાથી આંખો લાલ, તાળનું ચિહ્ન ધારણ કરનાર મુશલાયુધે પોતાનું હલ કિલ્લા અને ખાઈ પર મૂકી ખેંચવાનું શરૂ કર્યું.
આઘૂર્ણિતં તત્ સહસા તતો વૈ હસ્તિનાપુરમ્ દૃષ્ટ્વા સંક્ષુબ્ધહૃદયાશ્ ચુક્રુશુઃ સર્વકૌરવાઃ
અચાનક હસ્તિનાપુર શહેર ધ્રુજી ઉઠ્યું; આ જોઈ બધા કૌરવોના મનમાં ભય છવાઈ ગયો અને તેઓ ચીસો પાડી ઉઠ્યા.
રામ રામ મહાબાહો ક્ષમ્યતાં ક્ષમ્યતાં ત્વયા ઉપસંહ્રિયતાં કોપઃ પ્રસીદ મુશલાયુધ
હે રામ, હે રામ, મહાબલી, અમને માફ કરો, અમને માફ કરો! તમારો ગુસ્સો થંભાવો, હે મુશલાયુધ, કૃપા કરો!
એષ સામ્બઃ સપત્નીકસ્ તવ નિર્યાતિતો બલ અવિજ્ઞાતપ્રભાવાણાં ક્ષમ્યતામ્ અપરાધિનામ્
હે બલદેવ, અહીં તમારો સામ્બા તેની પત્ની સાથે મુક્ત કરી આપ્યો છે; અમારો દોષ માફ કરો, અમારે તમારી શક્તિ ખબર નહોતી.